«ΒΓΑΛΜΕΝΟΙ ΑΠ’ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ» έστε μου, πότε τὸ «ἑλληνικὸ ἔθνος» βρισκόταν σὲ χειρότερη γλωσ- σικὴ ἐποχὴ ἀπὸ τὴ δική μας; Σήμερα μάλιστα, ποὺ εἴμαστε ἐλεύ- θεροι καὶ δὲν εἴμαστε σκλαβωμένοι γιὰ 400 τόσα χρόνια καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπακοῦμε κανένα πασᾶ; Κανένας λαὸς σ’ ὅλο τὸν κό- σμο δὲν ἔχει αὐτὸ τὸ γλωσσικὸ χάλι. Καὶ τὸ κωμικὸ εἶναι, ὅτι ὅλες αὐτὲς οἱ ἀγγλικὲς λέξεις, ποὺ θεωροῦμε σπουδαῖες καὶ ἀνώτερες, προέρχονται ἀπὸ τὸ δικό μας γλωσσικὸ Παρθενῶνα, καὶ τὶς ἐπανεισάγουμε παραμορφωμέ- νες. Καὶ γίνεται αὐτὸ σὲ μιὰ ἐποχή, ποὺ ὅλος ὁ κόσμος προσβλέπει διψασμένος πρὸς τὴν Ἑλληνικὴ Γλῶσσα καὶ ἀπὸ αὐτὴν ἀντλεῖ τὸ γόνιμο πολιτισμό της. Ἂς πάρουμε τὴ λέξη studio. Τίποτε σπουδαῖο δὲν ὑπάρχει, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἑλληνικὴ ρί- ζα. Πῶς ἔγινε ἡ λέξη στούντιο; Πρῶτα ἦταν τὸ ἑλληνικὸ ρῆμα σπουδάζω, ποὺ μαζὶ μὲ τὴ σπουδὴ γέννησαν πρῶτα στὴν Ἐτρουρία, ὕστερα στὸ Λάτιο, μετὰ στὴ Ρώμη καὶ σ’ ὅλη τὴν Εὐρώπη καὶ ἔφτασαν μέχρι τὴν Ἀμερικὴ καὶ σήμερα σ’ ὅλο τὸν κόσμο τὸ λατι- νικὸ ρῆμα studere, ἀπὸ ὅπου γεννήθηκε τὸ studium, τὸ ὁποῖο οἱ Ἰταλοὶ τὸ στρογγύλε- ψαν σὲ studio. Οἱ ἀγγλόφωνοι ἀπὸ αὐτὸ δημιούργησαν λέξεις κλειδιὰ τοῦ πολιτισμοῦ τους, ὅπως study (= σπουδή) καὶ πληθ. studies καὶ μετοχὴ studied, μὲ ὅλη τὴ λεκτικὴ πανοπλία ποὺ ἀκολουθεῖ ἀπὸ ἐδῶ, ὅπως student, studentship, studious, studiously, studiousness. Ὅταν ἤμασταν students, τὸ σκεφτήκαμε ποτὲ ὅτι αὐτοπροσδιωριζόμα- σταν μὲ ἑλληνικὰ γλωσσικὰ ὑλικά; Ὁ student καὶ ἡ student ἦταν πάντα Ἕλληνες. Ἀπὸ τὴν ἴδια ρίζα ἔγινε καὶ τὸ σπεύδω (= ἐνεργῶ καὶ κινοῦμαι ταχύτατα), ποὺ στὰ Ἀγγλικά, μέσα ἀπὸ τὶς ἀνωτέρω γέφυρες ποὺ πέρασε, ἔγινε speed μὲ πάμπολλες ἀποχρώσεις καὶ σὲ ὅποια ταχύτητα τὸ θέλει ἡ Ἀγγλική. Ἀπὸ ἐδῶ γεννήθηκε καὶ ὁ χαρακτῆρας Speedy Gonzales. Γιὰ τοῦ λόγου τὸ ἀσφαλὲς κάνετε μόνοι σας ἕνα χειροπιαστὸ πείραμα. Παρακα- λέστε ἕναν Ἰταλὸ ἢ Ἄγγλο στὴ Μελβούρνη –ἀκόμη καὶ σήμερα– νὰ σᾶς προφέρῃ τὶς λέξεις σπουδὴ καὶ σπεύδω. Θὰ καταλάβετε μόνοι σας, γιατί καὶ πῶς ἡ σπουδὴ ἔδωσε τὸ study, καὶ τὸ σπεύδω ἔγινε speed. Οἱ Ἄγγλοι, ὅταν τὶς πῆραν, δὲν ἤξεραν τίποτα γιὰ τὴν καταγωγή τους, ἀλλὰ τοὺς ἄρεσε ἡ ρωμαλέα σημασία τους καὶ τὶς βάφτισαν ὀρθόδοξες ἀγγλικὲς λέξεις. Ἂν τοὺς πῆτε κάτι γιὰ τὴν καταγωγὴ αὐτῶν τῶν λέξεων, ὅτι γεννήθηκαν ἀπὸ Ἑλληνίδα μάνα, θὰ σᾶς κοιτάξουν μὲ περιφρόνη- ση. Αὐτὸ λέγεται τραγικὴ εἰρωνεία. Πάνω ἀπ’ ὅλα θεαματικὰ δείχνουμε τὴν ἄγνοιά μας σὲ γλωσσικὰ ζητήματα ἀλλὰ καὶ τὴν ἀσέβειά μας πρὸς τὴν Ἑλληνικὴ Γλῶσσα. Ὁ ποιητὴς Καβάφης θὰ μᾶς περιέ- γραφε παραστατικὰ ὡς ἑξῆς: «Καὶ τώρα πῶς ἐξέπεσαν, πῶς ἔγιναν, νὰ ζοῦν καὶ νὰ ὁμιλοῦν βαρβαρικὰ βγαλμένοι –ὦ συμφορά!– ἀπ’ τὸν Ἑλληνισμό.» («Ποσειδωνιᾶται», 1906.) Θωμᾶς Ἠλιόπουλος 21482  ΔΑΥΛΟΣ 307, Νοέμβριος 2007