ΑΝΑΤΟΛΙΤΙΚΗ «ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ»: 2.000 ΧΡΟΝΙΑ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ Ἡ ἐθελοτυφλία τῆς σημερινῆς κουλτούρας ἀπέναντι στὸ φυσικὸ νόμο «θνητότητα» «Θνητὰ φρόνει» (Περίανδρος ὁ Κορίνθιος) ἱ Ἕλληνες ἀντιλήφθηκαν τὸν θάνατο σὰν μέρος τῆς ζωῆς καὶ μάλιστα σὰν τὴν τελευταία καὶ μεγαλειώδη πράξη τοῦ ἀνθρώπινου δράματος. Ὁ θάνατος εἶναι παρὼν στὴν Ἑλληνικὴ Σκέψη καὶ Τέχνη τοὐλάχιστον ἰσάριθμες φορὲς μὲ τὴ ζωή. Τιμήθηκε μάλιστα καὶ σὰν θεός, ὅπως φαίνεται στὸν γνωστὸ Ὀρφικὸ ὕμνο(1). Στὸ ἀρχαιολογικὸ μουσεῖο τῆς Θεσσαλονίκης ὑπάρχει καὶ ἄγαλμά του, τὸ ὁποῖο ὅμως παραπέμπει ἐμφανῶς στὸν θεό... Ἔρωτα. Ἡ συμφιλίωση τῶν Ἑλλήνων μὲ τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἀναπόφευκτο καὶ ἀμετάκλητο γεγονὸς τῆς ὕπαρξης τοὺς ὡδήγησε σὲ μιὰ νηφάλια ἐπίγνωση τοῦ θνητοῦ ρόλου τους καὶ σὲ μία στάση ζωῆς, ἡ ὁποία ἀρχικὰ ἐξυμνήθηκε ἀπὸ τὴν Ποίηση καὶ ἀργότερα ἐπικυρώθηκε ἀπὸ τὴν Ἐπιστήμη (Φιλοσοφία): οἱ τελευταῖοι ὑπερασπιστὲς τῶν Θερ- μοπυλῶν θὰ πολεμήσουν ἀκριβῶς ὅπως οἱ πρόγονοί τους Ὁμηρικοὶ ἥρωες, γιὰ νὰ ἁρπάξουν ἀπὸ τοὺς Πέρσες τὸ σῶμα τοῦ νεκροῦ Λεωνίδα, παρ’ ὅλο ποὺ γνωρίζουν ὅτι σὲ λίγη ὥρα θὰ εἶναι καὶ οἱ ἴδιοι νεκροὶ καὶ δὲν θὰ μπορέσουν νὰ τοῦ ἀπονείμουν τὶς ἁρμόζουσες τιμές. Ἀπὸ τὴν ἄλλη «Λεωνίδης [...] πίπτει ἀνὴρ γενόμενος ἄριστος» καὶ ὄχι «ὁ Λεωνίδας σκοτώθηκε», γράφει ὁ Ἡρόδοτος(2): ὁ θάνατος μπορεῖ νὰ γίνῃ μία ἀπονομὴ ἀριστείας σὲ μιὰ ζωὴ γεμάτη νόημα καὶ πληρότητα. Ἡ συμφιλίωση μὲ τὴ θνητότητα φαίνεται καὶ στὸν προαναφερθέντα Ὀρφικὸ ὕμνο, ὅπου τὸ μόνο ποὺ ζητεῖται ἀπὸ τὸν Θάνατο εἶναι νὰ μὴν ἔρχεται πρόωρα, πρὶν δηλαδὴ ἐξαντληθοῦν τὰ χρονικὰ περιθώρια γιὰ μία ὡλοκληρωμένη ζωή. ΔΑΥΛΟΣ 308, Δεκέμβριος 2007  21555