ΓΡΗΓ. ΦΙΛ. ΚΩΣΤΑΡΑΣ Ἡ εἰρήνη ὡς σύμβολο τῆς ζωῆς «Μόνο τὰ κράτη δημοκρατικοῦ τύπου μποροῦν νὰ συνάψουν εἰρήνη ποὺ νὰ μὴν εἶναι μία ἁπλὴ ἀνακωχή, ἀλλὰ νὰ εἶναι μιὰ εἰλικρινὴς πρόβλεψη μὲ διάρκεια» (Κάντ)). Εἰρήνη εἶναι ὁ μεγάλος πόθος καὶ πόνος ὅλων τῶν λαῶν. Γι’ αὐτὸ ὁμιλοῦν, ὑποκριτικὰ βέβαια, διαρκῶς γιὰ εἰρήνη, ἀκόμη καὶ ἐκεῖνοι ποὺ στὴν πράξη κάνουν πόλεμο’ κυρίως ὅσοι προετοιμάζουν, ἐνισχύουν ἤ δυεξάγουν πολύνεκρους πολέμους εὑρίσκονται μὲ τὴ λέξη «εἰρήνη» στὰ χείλη. Πρόκειται γιὰ μιὰ ἀδίστακτη στρατηγικὴ πού, ἐνῶ χρησιμοποιεῖ μεγάλα καὶ παραπλανητικὰ λόγια, προχωρεῖ σὲ αἱματηρὰ γιὰ τὴν ἀνθρώπινη προκοπὴ ἔργα. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀδυσώπητο μήνυμα τῆς ἱστορίας, ἕνα δίδαγμα σκληρό, ποὺ δὲν πρέπει νὰ εἰρηνεύει τὶς συνειδήσεις μας! 1. Εἰρήνη καὶ ἀφοπλισμός. Μερικὰ ἀμείλικτα ἐρωτήματα. Προὐπόθεση βέβαια γιὰ τὴν ὕπαρξη κάθε μορφῆς εἰρήνης εἶναι ἡ ἀποφυγὴ τοῦ πολέμου. Ὅταν τὰ ὅπλα ὁμιλοῦν, σβήνει ἡ φωνὴ τῆς εἰρήνης. Γι’ αὐτό, τὸ πρῶτο βῆμα γιὰ τὴν ἐπίτευξη καὶ τὴν παγίωση μιᾶς μόνιμης εἰρήνης εἶναι ὁ ἀφοπλισμός. Ὁ ὁποῖος εἶναι ἕνα δύσκολο καὶ περίπλοκο πρόβλημα, ἄν μάλιστα συνεκτιμηθοῦν καὶ οἱ σχέσεις ποὺ ὑπάρχουν μέσα στὴν οἰκονομία, τὴ βιομηχανία καὶ τοὺς ἐξοπλισμούς. Ὕστερα, ὅμως, ἀπὸ τὴν ἀνακάλυψη τῶν πυρηνικῶν ὅπλων, οἱ ἡγέτιδες δυνάμεις εἶναι «κκαταδικασμένες» σὲ διαπραγματεύσεις, γιὰ νὰ ἀποφευχθεῖ ὁ ὁλοκληρωτικὸς ὄλεθρος. ̓Ιδιαίτερα οἱ δύο ὑπερδυνάμεις πρέπει νὰ ἐργασθοῦν πρὸς τὴν κατεύθυνση αὐτή. Ἕνας γενικός --- καὶ ἀπὸ τὰ πυρηνικὰ καὶ ἀπὸ τὰ συμβατικὰ ὅπλα --- ἀφοπλισμὸς θὰ ἰσοδυναμοῦσε μὲ θρίαμβο τῆς εἰρήνης. "Αν ὅμως κάτι παρόμοιο ἐμποδίζεται ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν ἀνθρώπινη φύση, ποὺ ἀγαπάει τὸν ἀγώνα καὶ θέλει ἴσως τὴν ἄμιλλα, τὸν ἀνταγωνισμὸ καὶ τὴ διένεξη2, τότε ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὴν ἀπειλὴ ἑνὸς πυρηνικοῦ ὁλοκαυτώματος ἀποτελεῖ χρέος πρὸς τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη. Ὃ ἀφοπλισμὸς φυσικὰ δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι μονομερής, ἀλλὰ ἀμφίπλευρος. ̓Αφοπλισμός; ΝΑΙ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΟ ΠΛΕΥΡΕΣ. Αὐτὸ διασφαλίζει κατ ̓ ἀρχὰς τὴν εἰρήνη. Ὃ πυρηνικὸς ἀφοπλισμὸς μπορεῖ νὰ εἶναι πλήρης. Εἶναι ἡ λεγόμενη μηδενικὴ λύση. Αν αὐτὴ πρὸς τὸ παρὸν δὲν εἶναι πραγματοποιήσιμη, τότε ἐπιβάλλεται νὰ ἰσχύσει μιὰ ἐνδιάμεση μεταβατικὴ λύση σὲ ὅσο τὸ δυνατὸν χαμηλότερο ἐπίπεδο ἐξοπλισμῶν. "Αν ὁ πλήρης ἤ ὁ μερικὸς ἀφοπλισμὸς καὶ ἀπὸ τὶς δύο βέβαια πλευρὲς δὲν γίνεται νὰ πραγματοποιηθεῖ, τότε, γιὰ νὰ διατηρηθεῖ ἡ εἰρήνη καὶ ἡ ἀσφάλεια, χρειάζεται ἡ ὕπαρξη ἰσορροπίας δυνάμεων, ἔως ὅτου ἡ ἀνθρωπότητα φθάσει στὸν πλήρη καὶ ἀμφίπλευρο ἀφοπλισμό. Ὃ ἀφοπλισμὸς καὶ ἡ διαφύλαξη τῆς εἰρήνης δὲν εἶναι ἔργο τῶν ἡγετῶν μόνον. Οἱ συνειδήσεις ὀφείλουν νὰ ἐγερθοῦν, ἡ κοινὴ γνώμη ἔχει χρέος νὰ δράσει καὶ νὰ ἀντιδράσει. ̓Αλλὰ γιὰ νὰ συμβεῖ τοῦτο, ἀπαιτεῖται ὀρθὴ πληροφόρηση καὶ ἀντικειμενικὴ ἐνημέρωση. Εἰδικώτερα ἐρωτήματα ποὺ τίθενται εἶναι: ο Τοιὰ δύναμη εἰσήγαγε πρώτη καὶ ἐγκατέστησε πρώτη --- μὲ πυραύλους μεγάλου βεληνεκοῦς --- μιὰ νέα κατηγορία ὅπλων μαζικῆς ἐξοντώσεως στὴν Εὐρώπη; ο Ποιὸς εἶναι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν τῶν πυραύλων σήμερα; ο ̓Απειλεῖται πράγματι ἡ Εὐρώπη ἀπὸ τὰ πυρηνικἁ ὅπλα; 5. ̓Αμφισβητοῦνται οἱ βασικὲς προὐποθέσεις ἀσφάλειας μὲ τὴν ἐγκατάσταση ὅλο καὶ περισσοτέρων πυραύλων; Ποιὸς ἐπιδιώκει τὴν στρατιωτικὴ ὑπεροχή; Ποιὸς ἔχει τὴν ὑπεροπλία σήμερα; Ποιὸς τύπος πυραύλων εἶναι πιὸ ἐπικίνδυνος; Γιατὶ δὲν υἱοθετεῖται ἕνας πολυμερὴς ἀ-