ΓΡΗΓ. ΦΙΛ. ΚΩΣΤΑΡΑΣ Ἡ εἰρήνη ὡς σύμβολο τῆς ζωῆς «Μόνο τὰ κράτη δημοκρατικοῦ τύπου μποροῦν νὰ συνάψουν εἰρήνη ποὺ νὰ μὴν εἶναι µία ἁπλὴ ἀνακωχή, ἀλλὰ νὰ εἶναι μιὰ εἰλικρινὴς πρόβλεψη μὲ διάρκεια» (Κάντ)). Εἰρήνη εἶναι ὁ μεγάλος πόθος καὶ πόνος ὅλων τῶν λαῶν. Γι’ αὐτὸ ὁμιλοῦν, ὑποκριτι- κὰ βέβαια, διαρκῶς γιὰ εἰρήνη, ἀκόμη καὶ ἐκεῖνοι ποὺ στὴν πράξη κάνουν πόλεμο’ κυ- ρίως ὅσοι προετοιµάζουν, ἐνισχύουν ἤ δυεξάγουν πολύνεκρους πολέμους εὑρίσκονται μὲ τὴ λέξη «εἰρήνη» στὰ χείλη. Πρόκειται γιὰ μιὰ ἀδίστακτη στρατηγικὴ πού, ἐνῶ χρησιµο- ποιεῖ μεγάλα καὶ παραπλανητικὰ λόγια, προχωρεῖ σὲ αἱματηρὰ γιὰ τὴν ἀνθρώπινη προκο- πὴ ἔργα. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀδυσώπητο μήνυμα τῆς ἱστορίας, ἕνα δίδαγμα σκληρό, ποὺ δὲν πρέπει νὰ εἰρηνεύει τὶς συνειδήσεις µας! 1. Εἰρήνη καὶ ἀφοπλισμός. Μερικὰ ἀμείλικτα ἐρωτήματα. Προὐπόθεση βέβαια γιὰ τὴν ὕπαρξη κάθε μορφῆς εἰρήνης εἶναι ἡ ἀποφυγὴ τοῦ πολέ- μου. Ὅταν τὰ ὅπλα ὁμιλοῦν, σβήνει ἡ φωνὴ τῆς εἰρήνης. Γι’ αὐτό, τὸ πρῶτο βῆμα γιὰ τὴν ἐπίτευξη καὶ τὴν παγίωση μιᾶς μόνιμης εἰρήνης εἶναι ὁ ἀφοπλισμός. Ὁ ὁποῖος εἶναι ἕνα δύσκολο καὶ περίπλοκο πρόβλημα, ἄν μάλιστα συνεκτιμηθοῦν καὶ οἱ σχέσεις ποὺ ὑπάρ- χουν μέσα στὴν οἰκονομία, τὴ βιομηχανία καὶ τοὺς ἐξοπλισμούς. Ὕστερα, ὅμως, ἀπὸ τὴν ἀνακάλυψη τῶν πυρηνικῶν ὅπλων, οἱ ἡγέτιδες δυνάμεις εἶναι «κκαταδικασμένες» σὲ δια- πραγματεύσεις, γιὰ νὰ ἀποφευχθεῖ ὁ ὁλοκληρωτικὸς ὄλεθρος. ᾿Ιδιαίτερα οἱ δύο ὑπερδυ- νάμεις πρέπει νὰ ἐργασθοῦν πρὸς τὴν κατεύθυνση αὐτή. Ἕνας γενικός --- καὶ ἀπὸ τὰ πυρηνικὰ καὶ ἀπὸ τὰ συμβατικὰ ὅπλα --- ἀφοπλισμὸς θὰ ἰσοδυναμοῦσε μὲ θρίαμβο τῆς εἰρήνης. "Αν ὅμως κάτι παρόμοιο ἐμποδίζεται ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν ἀνθρώπινη φύση, ποὺ ἀγαπάει τὸν ἀγώνα καὶ θέλει ἴσως τὴν ἄμιλλα, τὸν ἀνταγωνισμὸ καὶ τὴ διένεξη2, τότε ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὴν ἀπειλὴ ἑνὸς πυρηνικοῦ ὁλοκαυτώματος ἀποτε- λεῖ χρέος πρὸς τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη. Ὃ ἀφοπλισμὸς φυσικὰ δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι μονο- μερής, ἀλλὰ ἀμφίπλευρος. ᾿Αφοπλισμός; ΝΑΙ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΟ ΠΛΕΥΡΕΣ. Αὐτὸ διασφαλίζει κατ᾽ ἀρχὰς τὴν εἰρήνη. Ὃ πυρηνικὸς ἀφοπλισμὸς μπορεῖ νὰ εἶναι πλήρης. Εἶναι ἡ λεγόμενη μηδενικὴ λύση. Αν αὐτὴ πρὸς τὸ παρὸν δὲν εἶναι πραγµατοποιήσιµη, τότε ἐπιβάλλεται νὰ ἰσχύσει μιὰ ἐνδιάμεση μεταβατικὴ λύση σὲ ὅσο τὸ δυνατὸν χαμηλότερο ἐπίπεδο ἐξοπλισμῶν. "Αν ὁ πλήρης ἤ ὁ μερικὸς ἀφοπλισμὸς καὶ ἀπὸ τὶς δύο βέβαια πλευρὲς δὲν γίνεται νὰ πραγμα- τοποιηθεῖ, τότε, γιὰ νὰ διατηρηθεῖ ἡ εἰρήνη καὶ ἡ ἀσφάλεια, χρειάζεται ἡ ὕπαρξη ἰσορρο- πίας δυνάμεων, ἔως ὅτου ἡ ἀνθρωπότητα φθάσει στὸν πλήρη καὶ ἀμφίπλευρο ἀφοπλι- σμό. Ὃ ἀφοπλισμὸς καὶ ἡ διαφύλαξη τῆς εἰρήνης δὲν εἶναι ἔργο τῶν ἡγετῶν μόνον. Οἱ συ- νειδήσεις ὀφείλουν νὰ ἐγερθοῦν, ἡ κοινὴ γνώμη ἔχει χρέος νὰ δράσει καὶ νὰ ἀντιδράσει. ᾿Αλλὰ γιὰ νὰ συμβεῖ τοῦτο, ἀπαιτεῖται ὀρθὴ πληροφόρηση καὶ ἀντικειμενικὴ ἐνημέρωση. Εἰδικώτερα ἐρωτήματα ποὺ τίθενται εἶναι: ο Τοιὰ δύναμη εἰσήγαγε πρώτη καὶ ἐγκατέστησε πρώτη --- μὲ πυραύλους μεγάλου βελη- νεκοῦς --- μιὰ νέα κατηγορία ὅπλων μαζικῆς ἐξοντώσεως στὴν Εὐρώπη; ο Ποιὸς εἶναι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν τῶν πυραύλων σήμερα; ο ᾽Απειλεῖται πράγματι ἡ Εὐρώπη ἀπὸ τὰ πυρηνικἁ ὅπλα; 5. ᾽Αμϕισβητοῦνται οἱ βασικὲς προὐποθέσεις ἀσφάλειας μὲ τὴν ἐγκατάσταση ὅλο καὶ πε- ρισσοτέρων πυραύλων; Ποιὸς ἐπιδιώκει τὴν στρατιωτικὴ ὑπεροχή; Ποιὸς ἔχει τὴν ὑπεροπλία σήµερα; Ποιὸς τύπος πυραύλων εἶναι πιὸ ἐπικίνδυνος; Γιατὶ δὲν υἱοθετεῖται ἕνας πολυμερὴς ἀ-