Ï Ö. ΣΙΛΛΕΡ, ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΩΡΑΙΟ Ἡ αἴσθηση τῆς ὀμορφιᾶς κλειδὶ τῆς Παιδείας « ἐλευθερία κατακτᾶται μόνο μέσῳ τῆς Παιδείας. Τὸ κλειδὶ γιὰ τὴν Παιδεία εἶναι ἡ βίωση τοῦ Ὡραίου. Ἡ καλλιεργη- μένη καλαισθησία εἶναι συνδεδεμένη μὲ διαύγεια τοῦ νοῦ, ἐλεύθερο πνεῦμα, ἀκόμη καὶ ἀξιοπρέπεια τῆς συμπεριφο- ρᾶς, ἐνῷ ἡ ἀκαλλιέργητη συνδέεται συνήθως μὲ τὰ ἀντίθε- τα. Ἐπικαλοῦνται μὲ ἀρκετὴ ἐμπιστοσύνη τὸ παράδειγμα τοῦ πιὸ χρηστοῦ ἀπὸ ὅλα τὰ ἔθνη τῆς ἀρχαιότητας, τοῦ Ἑλληνικοῦ, στὸ ὁποῖο τὸ αἴσθημα τῆς ὀμορφιᾶς πέτυχε συγχρόνως τὴν ὕψιστη ἀνάπτυξή του, καὶ τὸ ἀντίθε- το παράδειγμα ἐκείνων τῶν ἐν μέρει ἀγρίων, ἐν μέρει βαρβαρικῶν λαῶν, οἱ ὁποῖοι πληρώνουν τὴν ἀναισθησία τους γιὰ τὸ ὡραῖο μὲ ἕναν ὠμὸ ἢ πάντως μὲ ἕναν ὑπέρμετρα αὐστηρὸ χαρακτῆρα.», λέει ὁ Σίλλερ, δίνοντας ἀπάντηση σὲ πολλὰ γιατί τῶν σύγχρονων ἀνθρώπων καὶ εἰδικώτερα τῶν μελῶν τῆς σύγχρονης ἑλληνικῆς κοινωνίας, πού, σὲ ἀντιδιαστολὴ μὲ τὴν ἀρχαία, βιώνει τὴν ἀσχήμια, τὴν σύγχυση, τὴν ἀνελευθερία, τὴν διαφθορὰ καὶ τὴν βαρβαρότητα, ἀκριβῶς διότι ἐξέλιπε τὸ Ὡραῖο καὶ ἡ Παιδεία. «Γνώρισμα τῶν καινοφανῶν τεχνῶν τῆς Ζωγραφικῆς καὶ τῆς Γλυπτικῆς εἶναι ἡ καταστροφὴ τῆς μορφῆς τῶν εἰς τὰς αἰσθήσεις ὑποπιπτόντων ἀντικειμένων, πολλάκις δὲ καὶ ὁ κατακερματισμὸς τοῦ ὅλου ἀντικειμένου. Ἡ μορφὴ καὶ ἡ εἰκὼν τῶν ἀντικειμένων, μὴ ἐξαιρουμένου οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου ὡς αἰσθητοῦ ἀντι- κειμένου, ἔχουν ἐξοστρακισθῆ εἰς τὰ δημιουργήματα τῶν ἐν λόγῳ τεχνῶν…Ἡ ἐν λόγῳ τέχνη δέον, ὡς εὔλογον, νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀντιφυσιοκρατική…Ἡ τοιαύτη τεχνοτροπία ἔχουσα ὡς γνώρισμα τὴν ἔλλειψιν μορφῆς καὶ μεταβάλλουσα τὸ καλλιτέχνημα εἰς συνονθύλευμα ἑτεροκλίτων στοιχείων (γραμμῶν, σχημάτων καὶ χρωμάτων), εἰς χαῶδες τουτέστιν κατασκεύασμα ἐνέχον ὡς γνώρισμα τὴν ἀποδιοργάνωσιν, ἀποικοδόμησιν καὶ κατάργησιν παντὸς κανόνος τάξεως καὶ ρυθμοῦ, συμβολίζει τὴν διαλυτικὴν ἰδιότητα τοῦ σημερινοῦ ἀνθρώπου στρεφομέ- ΔΑΥΛΟΣ 308, Δεκέμβριος 2007  21609