ΣΠΥΡΟΣ ΝΟΝΙΚΑΣ Αμεση Δημοκρατία ἤ "Οργουελ. Ἢ ἔμμεση ἀντιπροσωπευτικὴ δημοκρατία, ποὺ κυριαρχεῖ στὸν πλανήτη μας δυὸ περίπου αἰῶνες, φαίνεται ὅτι ὁλοκλήρωσε τὴν τροχιά της ὡς πολιτειακὸ σύστημα καὶ βαίνει πρὸς τὸ τέλος της. Οἱ λόγοι, γιὰ τοὺς ὁποίους τὸ σύστημα τῆς ἀστικῆς αὐτῆς δημοκρατίας δὲν ἐπαρκεῖ πλέον, ἀναπτύχτηκαν ἀναλυτικὰ σὲ τρία προηγούμενα ἄρθρα στὸ 4αυλό. Γιὰ εἰδικώτερους λόγους, ὅμως, ἡ ἔμμεση δημοκρατία ἔφτασε σὲ ἀδιέξοδο στὸν τόπο μας γιὰ τὸν πολὺ ἁπλὸ λόγο, ὅτι ἡ ἐξουσία δὲν μπορεῖ πιὰ νὰ ἐξουσιάσει τὴν ἐξουσία. Τὸ πολιτειακό μας σύστημα τείνει νὰ ἐξελιχτεῖ σὲ συνταγματικῶς κατοχυρωμένη «Κοινοβουλευτικὴ Μοναρχία», γεγονὸς ποὺ προδικάζει τὴν αὐτοκατάλυσή του, ὅπως ἀλάθητα βεβαιώνει ἡ ἱστορία, γιὰ τὶς περιπτώσεις ποὺ κακοὶ ὑπολογισμοὶ ἐπέτρεψαν τὴν ὑπερσυγκέντρωση τῆς ἐξουσίας. Ἢ μάστιγα τῶν ἀνθρωπίνων κοινωνιῶν. ἀνέκαθεν ἦταν ἡ ἐξουσία. Μέχρι πρὶν λίγες δεκαετίες τὸ τέρας τῆς ἐξουσίας εἶχε τέσσερα κεφάλια. Καὶ συγκεκριμένα συναποτελεῖτο ἀπὸ τὴν ἐξουσία τοῦ κλήρου, τὴν ἐξουσία τοῦ ἀχαλίνωτου οἰκονομισμοῦ, τὴν ἐξουσία τοῦ ἐπίσης ἀχαλίνωτου ἐρωτισμοῦ καὶ τέλος ἀπὸ τὴν ἐξουθενωτικὴ παρουσία τῆς κρατικῆς ἐξουσίας. Σήμερα, χωρὶς νὰ εἴμαστε ὑπερβολικοί, μποροῦμε νὰ λέμε, ὅτι ἡ ἐξουσία τοῦ κλήρου ἔχει ξεθωριάσει ἤ εἶναι σχεδὸν ἀνύπαρκτη. Ἣ ἐξουσία τοῦ ἐρωτισμοῦ λόγω καταχρήσεως αὐτοκαταλύθηκε ̓ ἡ ἀπεριόριστη ἐλευθεριότης ὁδήγησε στὸν κορεσμὸ καὶ στὴν ἀδιαφορία. Ἣ ἐξουσία τοῦ οἰκονομισμοῦ πνέει τὰ λοίσθια, μιᾶς καὶ τελικὰ κατέληξε σὲ ἀδικαίωτη σπατάλη καὶ χαμένους κόπους, ἀνακατεύοντας θάλασσα. Ἡ κρατικιστικὴ ἐξουσία ὅμως παραμένει, καταβάλλοντας ἀπεγνωσμένες προσπάθειες νὰ διατηρηθεῖ μὲ διάφορα τεχνάσματα, ψευδεπίγραφες ἐλευθερίες, μάταιες ὑποσχέσεις οἰκονομιστικοῦ περιεχομένου καὶ ἀντιφατικοὺς θεσμούς. Ἐδῶ χρειάζεται προσοχή. Τὸ τέρας τῆς κρατικῆς ἐξουσίας ἐνώπιον τοῦ κινδύνου καὶ τῆς μοίρας τοὺ νὰ ἐκλείψει, γίνεται σκληρὸ καὶ ἀδίστακτο. Ψευδολογώντας ὑπόσχεται τὰ πάντα ἤ ἀπειλεῖ γιὰ νὰ κρατηθεῖ. Κι ἐμεῖς πῶς ἀπαντᾶμε; Εὐτυχῶς ἤ δυστυχῶς ἡ ἀπάντηση εἶναι μία καὶ διλημματική: Ἢ θὰ πορευτοῦμε πρὸς μία δημοκρατία, στὴν ὁποία ἡ συμμετοχὴ τοῦ πολίτη στὰ κοινὰ θὰ εἶναι οὐσιαστικὴ καὶ συνειδησιακὴ πράξη, δηλ. πρὸς περισσότερη ἄμεση δημοκρατία καὶ ἐλευθερία, ποὺ ἀποδυναμώνει καὶ ἀναιρεῖ τὴν κρατικὴ ἐξουσία" ἤ θὰ καταποντιστοῦμε στὴν ἄβυσσο τοῦ κόσμου ποὺ περιγράφει ὁ Οργουελ στὸ «7984» καὶ ὅπου: «Δὲν ὑπάρχουν ἄλλες συγκινήσεις παρὰ μόνο ὁ φόβος, ἡ λύσσα, ὁ θρίαμβος καὶ ὁ αὐτοεξευτελισμός. Ὅλα τὰ ἄλλα θὰ καταστραφοῦν. Ὅλα. Δὲν θὰ ὑπάρχει ἄλλη πίστη ἀπὸ τὴν πίστη στὸ κόμμα. Οὔτε γέλιο ἄλλο ἀπὸ τὸν καγχασμὸ γιὰ κάθε ἡττημένο ἐχθρό. Φανταστεῖτε ἕνα τεράστιο πέλμα ποὺ θὰ συντρίβει τὴν μορφὴ τοῦ ἀνθρώπου γιὰ πάντα». Ὑπενθυμίζω, ὅτι ἡ ὑπόθεση τῆς ἄμεσης δημοκρατίας εἶναι παλιὰ στὸν τόπο μας. Στὴν κλασσικὴ ἀρχαιότητα δὲν ἦταν μόνον ἡ ̓Αθηναίων Πολιτεία ἄμεσα δημοκρατική, ὅπως μᾶς τὴν περιγράφει ὁ ̓Αριστοτέλης, ἀλλὰ ἑκατὸ τουλάχιστον ἀκόμη πόλεις κράτη, γιὰ τὶς ὁποῖες δὲν ὑπάρχουν ἐπαρκεῖς πληροφορίες. ̓Αλλὰ ἀκόμη καὶ ἡ δῆθεν «ὀλιγαρχικὴ» Σπάρτη τοῦ Λυκούργου ἦταν πολὺ πιὸ δημοκρατικὴ ἀπὸ τὶς σημερινὲς ἔμμεσες δημοκρατίες δυτικοῦ τύπου (ἀποκλείρυμε βεβαίως κάθε σύγκριση μὲ τὶς μαρξιστικὲς λαϊκὲς δημοκρατίες τοῦ δογματισμοῦ, τοῦ φόβου καὶ τῆς ἀνελευθερίας). Κι ἀκόμη θὰ προσθέσω, ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς ἄμεσης συμμετοχικῆς δημοκρατίας λειτούργησε θαυμάσια στὸν τόπο μας στὴν διάρκεια τῆς τουρκοκρατίας μὲ τὶς δημογεροντίες, ὡς κυτταρικὸ μπόλιασμα δημοκρατικότητας τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς. Ἢ ἄμεση δημοκρατία δὲν εἶναι ὑπόθεση τυπογραφείου, ὅπως συμβαίνει μὲ τὸ σύ-