ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

309ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008

Τυπωμένη σελίδα
σελ. 21712 συμπερασμένος
Φύλλο στό PDF
85 ἀπό 105
Πηγή κειμένου
ψηφιακό κείμενο τοῦ PDF
Τεῦχος
δεῖτε τό τεῦχος
Τό PDF
Ἀνάγνωση PDF Λῆψις PDF

Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο

  1. Πως ο «εκλεκτός» έγινε «ελίτ» — ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, ΘΩΜΑΣ
    ἀρχή: σελ. 21712 συμπερασμένος · τέλος: δηλωμένο · τχ. 309

Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση

ΠΩΣ Ï «ΕΚΛΕΚΤΟΣ» ΕΓΙΝΕ «ΕΛΙΤ» λέξη ἐλὶτ στὰ Ἀγγλικὰ (elite) ἔχει ἐξαιρετικὰ ἐκλε- κτὸ πνευματικὸ ἐκτόπισμα. Καὶ στὰ Ἑλληνικὰ τὸ ἄριστο τμῆμα ἑνὸς συνόλου ἀνθρώπων τὸ ὀνομά- ζουμε σήμερα ὡς «ἡ ἐλίτ», τὸ ὁποῖο, ὅταν μᾶς ἦρθε ἀπὸ τὴν Εὐρώπη μὲ ἕνα ἀπογυμνωμένο τελικὸ «τ», δὲν μπορέ- σαμε νὰ τὸ βολέψουμε σὲ καμμία ἑλληνικὴ γραμματικὴ κλίση καὶ τὸ ἀφήσαμε ὡς ἄκλιτο: ἡ ἐλίτ, τὴν ἐλίτ, τῶν ἐλίτ, ἐλίτ. Ἐνῷ στὰ Ἑλληνικὰ εἴχαμε τοὺς ἄριστους ἢ τὴν ἀριστοκρατία –μετα- φορικά– στὴν πνευματική, κοινωνικὴ ἢ καὶ οἰκονομική μας ζωὴ ὑποχρε- ωθήκαμε νὰ εἰσαγάγουμε ὡς νέα λέξη τὴν ἐλὶτ καὶ νὰ τὴν προσαρμό- σουμε μὲ νέο ἔνδυμα νὰ σημαίνῃ τὴν ἀφρόκρεμα μιᾶς κοινωνίας. Στὰ Ἑλληνικὰ ἀπὸ τὴν ἐλὶτ πλάσαμε τὸν ἐλιτιστή, μὲ θηλυκὸ ἡ ἐλιτίστρια, μὲ ἐπίθετο τὸν ἐλιτίστικο ἢ ἐλιτιστικό. Οἱ Γάλλοι πλάσανε τὸν élitisme, καὶ στὰ ἑλληνικὰ καλούπια ἔγινε ὁ ἐλιτισμός, παίρνοντας φυσικὰ τὴ γαλλικὴ σημασία, ποὺ εἶναι τὸ σύστημα σὲ μιὰ μοντέρνα κοινωνία τὸ ὁποῖο ὑποστηρίζει τὴν ἐλὶτ (δηλ. τοὺς ἐκλεκτούς) σὲ βάρος τῶν ἄλλων κοινωνικῶν ὁμάδων. Πῶς λοιπὸν γονιμοποίησε ἡ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα ὅλες τὶς Εὐρωπαϊκὲς Γλῶσσες, γιὰ νὰ γεννήσουν τὴν ἐλὶτ ἀλλὰ καὶ πάμπολλες ἄλλες λέξεις; Ἕνα ἀπὸ τὰ γονιμώτερα ἑλληνικὰ ρήματα εἶναι τὸ λέγω, ἀπ’ ὅπου ἔγι- νε φυσικὰ καὶ ὁ λόγος. Οἱ Λατῖνοι τὸ ἔκαναν lego, καὶ ἔτσι μὲ τὶς δικές τους γραμματικὲς καὶ ρηματικὲς καταλήξεις καὶ χρόνους ἔγινε τὸ legere, legi καὶ lectum. Προστέθηκαν πάνω σὲ αὐτὸ οἱ σημασίες τοῦ διαλέγω, συλλέγω, ἐκλέγω, ἐπιλέγω καὶ ἄλλων. Στὰ σύνθετα τὸ lego τρέπει τὸ e σὲ i, ἐνῷ σὲ ἄλλα τὸ διατηρεῖ: colligo=συμμαζεύω, deligo=ἐκλέγω, negle- go=ἀμελῶ, perlego=διαγιγνώσκω. Τὸ ἐκλέγω ἔγινε καὶ eligere, τὸ ὁποῖο οἱ Γάλλοι τὸ ἁπλοποίησαν elire καὶ ἀπὸ τὸ σύνθετο τοῦτο ρῆμα κάνανε τὴν élite.
← καθαρισμένο κείμενο