ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
310ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2008
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Όλα βαίνουν καλά — ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, ΘΩΜΑΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΟΛΑ ΒΑΙΝΟΥΝ ΚΑΛΑ
ὸ ρῆμα βαίνω (περπατῶ, βαδίζω) μᾶς ἔχει δώσει πάρα
πολλὰ καὶ πολὺ χρήσιμα παράγωγα ὅπως: βῆμα, βαθ-
μός, βαδίζω, βέβαιος, βάση, βωμός, βακτήρια, βατός,
βάδω, βατῆρας καὶ πολλὰ ἄλλα. Ὡς σύνθετα ἔχουμε:
ἄβατος, διαβάτης, διαβατήριο, διαβατός, ἀδιάβατος,
συμβαίνω, σύμβαση κ.ἄ. Εἶναι πολὺ γόνιμη ἡ ρίζα βαίνω, ποὺ μᾶς
ἔδωσε καὶ ἐκφράσεις ὅπως: ὅλα βαίνουν καλά, ὅλα βαίνουν κατ’ εὐ-
χὴν ἀλλὰ ἄλλες φορὲς πολλὰ βαίνουν κατὰ κρημνῶν ἢ βαίνουν πολὺ
ἄσχημα τὰ πράγματα.
Τὸ σύνθετο συμβαίνω –ποὺ συνήθως χρησιμοποιεῖται στὸ τρίτο ἑνικὸ πρό-
σωπο– μᾶς ἔδωσε ὄμορφες ἐκφράσεις ὅπως: «συνέβη στὴν Ἀθήνα, συνέβη
χθές» καὶ τὴν περιεκτικὴ ἔκφραση: «σὰν νὰ μὴν συμβαίνῃ τίποτα», καθὼς
ἐπίσης: «τὸ συμβὰν τοῦτο συνέβη στὴ Μελβούρνη». Ἡ σύμβαση μᾶς ἔδωσε
τοὺς συμβασιούχους, τὸ ἐπίρρημα συμβατικὰ καὶ νέες λέξεις νεόδμητες ὅπως
συμβατότητα.
Οἱ Λατῖνοι/Ρωμαῖοι τὸ βαίνω τὸ ἔκαναν vado. Ὑπάρχει ἡ κλασικὴ ἔκφραση:
Quo vadis (βαδίζεις), domine? Ποῦ βαδίζεις κύριε; Ἔκαναν μετὰ τὴ ρίζα venio
= ἔρχομαι (βαδίζω καὶ ἔρχομαι). Adventus ἔγινε ἡ ἄφιξη, conventus (=συμβαί-
νω) =συνέλευση. Στὰ Λατινικὰ εἶναι γονιμότατο ρῆμα, τὸ ὁποῖο εἰσπήδησε καὶ
στὴν Ἀγγλικὴ μὲ τὴν ἴδια γονιμότητα. Ἡ Ἀγγλικὴ οἰκειοποιήθηκε ὅλα τὰ λατι-
νικὰ παράγωγα ὅπως: to evade = διαφεύγω, to invade εἰσβάλλω, ὁ εἰσβολέας
ἔγινε invader, ἡ ὑπεκφυγὴ evasion, προχωρῶ advance, πλεονέκτημα advantage,
ἡ συνέλευση καὶ σύμβαση ἔγιναν convention καὶ ὁ κατάλληλος convenient,
προλαμβάνω prevent καὶ ἡ πρόληψη prevention, παρεμβαίνω intervene καὶ
παρέμβαση intervention καὶ πολλὰ ἄλλα, ποὺ μποροῦμε νὰ βροῦμε, ἐὰν ἐρευ-
νήσουμε ἐπισταμένως τὰ λεξικά.
Θὰ μοῦ πῆτε τώρα: «Προέρχονται ὅλα αὐτὰ ἀπὸ τὰ Ἑλληνικά;» Ἐὰν δὲν
ὑπῆρχε τὸ ρηματικὸ ᾠάριο «βαίνω», καμμία ἀπὸ τὶς παραπάνω λέξεις δὲν θὰ
μποροῦσε νὰ γεννηθῇ. Τὸ εἶπε σωστὰ ὁ Ἄγγλος βιολόγος Harvey καὶ μάλιστα
στὰ Λατινικά: «Omne vivum ex ovo» = Πᾶν ζῶν ἐξ ᾠοῦ, δηλ. κάθε πρᾶγμα
ποὺ ἔχει βίον (vivum) εἶναι ἐξ (ex) ovo = ᾠοῦ (αὐγό). Καὶ ἐδῶ τὸ αὐγὸ εἶναι
τὸ ρῆμα βαίνω.
Θωμᾶς Ἠλιόπουλος
21804 ΔΑΥΛΟΣ 310, Φεβρουάριος 2008