ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
42ΙΟΥΝΙΟΣ 1985
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ασκληπιός-Ασκληπιεία — ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Δρ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
᾿Ασκληπιὸς -
Ὁ ᾿Ασκληπιὸς εἶναι ἱστορικὴ ἰατρικὴ
προσωπικότης. Γεννήθηκε κατὰ τὸν δεχίις
τὸ ἔτος 1247 π.Χ. στὴν Τρίκκη καὶ παρὰ
τὀνλΛηθαῖο ποταμό, σημερινὸ Τρικκαλι-
νόν, ὀλίγον πρὸ τοῦ Τρωϊκοῦ πολέμου. ᾽Α-
ναφέρεται ἀπὸ τὸν Ὅμηρο ὡς πατέρας
τῶν ἡγεμόνων τῶν στρατευμάτων τῆς Τρί-
κης, Ἰθώμης καὶ Οἰχαλίας καὶ ὡς «ἀμύμων
ἰατρός» (βλ. Ἰλ. Β729-Δ 1964 - Λ 517), δηλ.
ὡς περίφημος, ξακουσµένος ἰατρός.
Ὁ ᾿Ασκληπιὸς ἀναφέρεται ὡς σύγχρο-
νος τοῦ Προμηθέα, Ὀρφέα καὶ Λυκούργου
τῆς Σπάρτης (Γ. Αμαρτωλός, Χρον. 1.
104) καὶ μεγαλύτερος τὴν ἡλικίαν τοῦ ᾽Α-
χιλλέως: καὶ οἱ δύο εἶχαν λάβει µέρος στὴν
ἀργοναυτικὴ ἐκστρατεία (βλ. Θεοδώρητος
ΥΠΙ, 19-23 - Κλ. Αλεξ. Στρωμ. 21, 105 -
Ἱερών. 19,11).
Ὃ Ἰωάννης Λυδὸς (ἢ) πιοησίδις ΙΝ, 142)
παραδέχεται, ὅτι ὑπῆρξαν τρεῖς ᾿Ασκλη-
πιοί, πρῶτος ὁ τοῦ ᾿Απόλλωνος, δεύτερος
ὁ τοῦ Ἴσχυος τοῦ Ἐλάτου ἀπὸ τὴν Ἐπί-
δαυρο καὶ τῆς Κορωνίδας, ὁ ὁποῖος ἐτάφη
στὸ ὄρος Κυνόσουριν, παρὰ τὴν ᾿Επίδαυρο
καὶ τρίτος τοῦ ᾿Αρσίπου καὶ τῆς ᾽Αρσι-
νόης. .
Ὠνομάσθηκε δὲ ᾿Ασκληπιὸς ἀπὸ τὸ ἡ-
πίως καὶ ἀσκελές. Καὶ ἥπιος, διότι «οὕτως
πρότερος ὁ ᾿Ασκληπιὸς ἐκαλεῖτο ἢ ἀπὸ τῶν
τρόπων ἢ ἀπὸ τῆς τέχνης (δηλ. ἰατρικῆς)
καὶ τῆς τῶν χειρῶν ἠπιότητος... ἤ ὅτι τὰ ἀ-
σκελῆ (ἤτοι τὰ σκληρά) τῶν νοσημάτων
(βλ. Σχ. εἰς Λυκόφρονα 1054). Ἢ ἀπὸ τοῦ
ἠπίως ἰᾶσθαι καὶ ἀναβάλλεσθαι τὴν κατὰ
τὸν θάνατον γινομένην ἀπόσκλησιν (ἤτοι
στέγνωσιν τοῦ σώματος): βλ. (οτγηυίιυ, Τε
οἰορίθ 6αεσο «οπηργθάμήι, 33, Εὐστάθιον -
Σχόλ. Ὀδύσ. Ὁμήρου βλ. 319 καὶ Πλουτ.
ΥΠΙ, 845, Β). ᾽᾿Ασκληπιὸς δὲ εἴρηται παρὰ
τὸ ἀσκεῖν καὶ ἤπια τὰ μέλη ποιεῖν (Σχολ. εἰς
Ὁμήρου Ἰλιάδα ΙΝ 193 - Ἰλ. Δ. 202 Βλ. καὶ
Σχ. στὸν Λυκόφρονα 1054). Ἵ
"Αλλοι παραδεχόνται ὡς τόπον γεννήσε-
ὡς τὸ Δώτιον Πεδίον παρὰ τὴ λίμνη Βοιβη-
ίδα (σημ. Κάρλα. Βλ. Ὅμηρ. "Ύμν. ΧΝΙ, Ἱ-
3).
᾿Ασκληπιεῖα
Ὃ ᾽Ασκληπιὸς ἀπὸ τὴ σύζυγό του Ἠπιό-
νη, ἡρωῖδα τῆς νήσου Κῶ καὶ θυγατέρα τοῦ
βασιλέως Μέροπα, ἀπόκτησε τρεῖς γυιούς,
τὸν Μαχάονα, τὸν Ποδαλείριον καὶ τὸν
Αἵἴνειον΄. (Βλ. Σχ. ὁλ. Πύθ. Πινδάρου ΠΠ,
14) «᾿Ασκληπιοῦ καὶ Ἠπιόνης, Ποδαλεί-
ριος καὶ Μαχάων». ᾽Αμϕότεροι φημισμένοι
ἱατροί, ὁ μὲν Μαχάων ὡς χειρουργός, ὁ δὲ
Ποδαλείριος ὡς παθολόγος, καὶ ἔλαβαν
µέρος ἀμφότεροι στὸν Τρωϊκὸ πόλεμο (βλ.
Ἰλιάδα Δ. 833-36 καὶ Σχ. Ἰλ. Δ 202, Μάξ.
Τύριον, Φιλοσοφούμενα, ΙΝ, 2-3 Α).
'Ο Ὅμηρος ἀναφέρει συχνὰ τὸν Μαχάο-
να καὶ τὸν Ποδαλείριο (βλ. Ἰλιὰς 193 Λ
506 517-833 - Ἰλ. Β 5α29-33 -- Παυσ. ΙΝ.
31, 12 -- σχ. Εὐστ. καὶ Πλάτων Πολ. ΠΠ,
407, Ε, 407 Α. - Ξενοφ. Κυνηγετ. 1. 14 1π-
ποκρ. ἔκδ. [π|τ.ὄ ΙΧ. 426 κ.λ.π.).
Ἐκτὸς ἀπὸ τὰ φυσικὰ τέκνα ἀναφέρον-
ται καὶ τὰ πνευματικά του, ὅπως ὁ Τελε-
σφόρος ἤτοι ὁ τελεσφορῶν τὴν ἴασιν, ὁ Εὐ-
μαρίων, ποὺ καθιστᾶ τὴ νόσο θεραπεύσι-
μη, ὁ ΓΑκεσις, δηλ. ὁ θεραπευτής, ὁ Ἰανί-
σκος, ὁ θεραπευτής, ὁ ᾿Αλεξήνωρ (ἀλέξω)
ἤτοι ὁ ἀποτρέπων τὴν Νόσον, ἡ 'Ὑγιεία, ἡ
᾿Ιασώ, ἡ ᾿Ακεσώ, ἡ Αἴγλη καὶ ἡ Πανάκεια,
δηλ. ἡ θεραπεύουσα τὰ πάντα.( Βλ. Σχ. εἰς
Πλοῦτον ᾿Αριστοφάνους 639 - καὶ 701).
Τὸ ἱερό του ζῶο, σύμβολο τῆς ἐπαγρυ-
πνήσεως καὶ τῆς περιοδικῆς ἀνανεώσεως
τοῦ ὀργανισμοῦ, ἦταν ὁ ὄφις, ποὺ πάλιν ἐ-
θεωρεῖτο ὡς ἔμβλημα τῆς σωφροσύνης,
τῆς ἀληθείας καὶ τῆς εὐφυΐας, καὶ ὁ σύνδε-
σμος, ὁ καταχθόνιος, μὲ τὴ μάννα γῆ καὶ
τὸ θνητὸν ἄνθρωπο, στὰ ἔγκατα τῆς ὁ-
ποίας θὰ μεταβεῖ! Ὃ ἱερὸς ὄφις, ἐξ ἄλλου,
ἦταν ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ᾿Ασκληπιοῦ:
᾿« ὭὩνομάσθη δὲ ὁ ᾿Ασκληπιὸς ἀπὸ τοῦ ἡ-
πίως ἰᾶσθαι καὶ ἀναβάλλεσθαι τὴν κατὰ τὸν
θάνατον γινομένην ἀπόσκλησιν (ἀποξήραν-
σιν, συρρίκνωσιν). 4ιὰ τοῦτο γὰρ αὐτῷ παρι-
στᾶσιν ἐμφαίνοντες ὅτι ὅμοιόν τι τούτῳ πά-
σχουσιν οἱ χρώμενοι τῇ ἰατρικῇ κατὰ τὸ οἱο-
νεὶ ἀνανεάζειν ἐκ τῶν νόσων καὶ ἐκδύε-
σθαι τὸ γῆρας (τὴν ἐπιδερμίδα), ἅμα δὲ ἐπὶ
προσοχῆς ὁ δράκων σημεῖον, ἧς πολλῆς