1821: ΟΙ ΑΘΡΗΣΚΟΙ ΕΛΕΥΘΕΡΩΤΕΣ ΚΑΙ Ç ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΣΚΛΑΒΙΑ ΜΑΣ γὼ εἰ μὶ ἡ θύ ρα τῶν προ βά« των. Πάν τες ὅ σοι ἦλ θον πρὸ ἐ μοῦ κλέ πται εἰ σὶ καὶ λῃ σταί... ἐ γὼ εἰ μὶ ὁ ποι μὴν ὁ κα λός.» (Ἰ ω άνν., Γ 7). Κάπως ἔ τσι ἀ πὸ τοὺς κλέ φτες καὶ τοὺς λῃ στές, ποὺ δὲν ἀ ρέ σκον ταν στὴν δου λεί α τοῦ ποι μένα τοῦ «κα λοῦ», ξε κί νη σε ἡ Ἐ πα νά στα ση τοῦ 1821. Ἄν θρω ποι ποὺ ἔ νι ω σαν στὸ πε τσί τους τί πά ει νὰ πῇ νὰ εἶ σαι πρό βα το καὶ ἐγ κα τέλει ψαν τὴν «αὐ λὴν τῶν λο γι κῶν προ βά των» («Ἀ καθ. Ὕ μνος»), γιὰ νὰ βγοῦ νε στὸ κλα ρὶ ὡς λύ κοι, ἐ πι βε βαι ώ νον τας τὴν λα ϊ κὴ πα ροιμί α ποὺ λέ ει, «ὅ ταν τὸ ἀρ νὶ πά ρῃ τὰ βου νὰ γί νε ται λύ κος». Καὶ ἦ ταν ἐ κεῖ, στὶς βου νο κορ φές, ποὺ οἱ κλέ φτες μι λοῦ σαν λί γο, ἀλ λὰ μι λοῦ σαν Ἑλ ληνι κά. Ἐ κεῖ, στὰ βου νά, χτυ ποῦ σε ἐ λεύ θε ρα ἡ καρ διὰ τοῦ Ἕλ λη να, ἐ κεῖ συ νέ χι ζε ἡ ἀ δού λωτη Ἑλ λά δα. Ἄν θρω ποι ἐ λεύ θε ροι ἐν μέσῳ δού λων ρω μι ῶν, προ δο τῶν κοτ ζαμπά ση δων, φο ρομ πη χτῶν πα πά δων καὶ σπι ού νων κε χα γιά δων, ποὺ προ τί μησαν μιᾶς ὥ ρας ἐ λεύ θε ρη ζω ὴ πα ρὰ σα ράν τα χρό νια σκλα βιὰ καὶ φυ λα κή. * * * ν θρω ποι ποὺ «δὲν εἶ χαν τὸν θε ό τους». Ἀ θε ό φο βους τοὺς ἀ νέ βα ζαν, ἀ θε ό φο βους τοὺς κα τέ βα ζαν. Οὔ τε στὰ ξω κλή σια δὲν πη γαί να νε, για τὶ εἶ χε πα γα νι ές, πα γί δα δη λα δὴ γιὰ τοὺς «παγ κά νι». Ἦ ταν ὅ μως πράγ μα τι ἔ τσι; Πράγ μα τι ἐ κεῖ νοι οἱ ἄν θρω ποι, ποὺ ὡς κλέ φτες δὲν εἶ χαν πα τή σει τὸ πό δι τους σὲ ἐκ κλη σί α (εἶ χε μπά τσους) οὔ τε εἶ χαν με τα λά βει (δή λω ση με τά νοι ας) οὔ τε εἶχαν ἐ ξο μο λο γη θῆ (ρου φια νιά), ποὺ ζοῦ σαν στὶς σπη λι ὲς καὶ ποῦ καὶ ποῦ στὰ μου λω χτὰ καὶ σὲ κα νέ να κρε βά τι, ἦ ταν ἄ θε οι; Ἢ μή πως ἦ ταν ἄ θρη σκοι; Δι ό τι κα τὰ τὴν γνώ μη μου αὐ τὸ ἦ ταν. Ἦ ταν ἄ θρη-