ΡΠΙΑΝΝΗΣ ΚΥΡΙΑΚΑΚΟΣ Ποίηση: Τὸ φῶς τοῦ Κόσμου Ἔχεις ἀντιληφθεῖ ὅτι ἡ Ποίηση εἶναι τὸφῶς τοῦ Κόσμου; Ναί, δὲν νομίζω πὼς λέω ὑπερβολή. Ἡ Ποίηση εἶναι ἡ καρδιά, εἶναι τὸ αἴσθημα καὶ ἡ μουσική, εἶναι ὁ ἔρωτας, ἡ ἀγάπη, ἡ πλατυτέρα τῶν Οὐρανῶν. Ἔπειτα εἶναι ἀλήθεια πὼς ἡ Ποίηση εἷναι γιὰ ὅλους, γιὰ ὅλο τὸν κόσμο. ̓Απευθύνεται δηλ. σὲ ὅλους, ἀφοῦ ὅλος ὁ κόσμος ἔχει καρδιὰ. καὶ αἰσθήματα. Ἢ ἴδια ἡ Θρησκεία Ποίηση εἶναι κι ̓ αὐτή! Πρόσεχε ὅμως, πρόσεχε: Δὲν εἶναι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ποιητές. Δὲν κάνουν ποίηση ὅλοι ὅσοι διαβάζουν ποιήματα οὔτε ὅλοι ὅσοι ξέρουν νὰ γράφουν, φτιάχνουν στίχους. "Όλοι βέβαια ἤ σχεδὸν ὅλοι γράφουν τὶς σκέψεις τους, ἀλλὰ οἱ σκέψεις δὲν εἶναι ποιήματα. Ἢ Ποίηση εἶναι ὅπως ἡ Θρησκεία, εἶναι δηλ. σκέτη συγκίνηση, ἀλλὰ αἰσθητικὰ καταξιωμένη, εἶναι μπουκέτο αἰσθημάτων, ὅπως ἡ μουσική. Φυσικὰ ὑπάρχει καὶ κάποιο νόημα, ὅπως καὶ στὴ μουσική. Τὸ νόημα ὅμως δὲν εἶναι πρῶτο, εἶναι ἡ ἆκροτελεύτια ἀπόληξη τοῦ αἰσθήματος. Τὸ νόημα, ὅταν ὑπάρχει, εἶναι πάντως δεύτερο, γιὰ νὰ μὴν πῶ τρίτο. Τὸ ἴδιο, ὅπως καὶ ἡ Θρησκεία. Τὸ πᾶν εἷναι τὸ αἴσθημα, ἡ συγκίνηση, ἡ ἀγάπη, ἡ τρυφερότητα. Γι’ αὐτὸ καὶ τὰ σύμβολα, οἱ παραβολὲς καὶ οἱ ὑπαινιγμοὶ κυριαρχοῦν στὸ Εὐαγγέλιο. Οἱ Ἑβραῖοι στὴν Παλαιὰ Διαθήκη (νοηματικοὶ πάντα) μιλοῦν κατηγορηματικά: Οὐ κλέψεις. Στὴν Καινὴ ὅμως Διαθήκη ἔχει ἐπέμβει ἡ Ποίηση τῶν Ἑλλήνων. Ἢ Λειτουργία τῆς Κυριακῆς εἶναι Ποίηση καὶ μουσική. Φυσικὰ ἔχουμε καὶ ζωγραφικὴ καὶ χορὸ καὶ ἀρχιτεκτονικὴ καὶ ἀμφίεση ἐπιβλητικὴ καὶ ἀρώματα καὶ θυμιάματα. 'Ὑπάρχουνε βέβαια καὶ νοήματα, ἀλλὰ μέσα στὸν ἁρμονικὸ ὄγκο τῶν αἰσθητικῶν ἀναλογιῶν καὶ τῆς μουσικῆς τὰ λόγια δὲν ἀκούγονται, χάνονται καὶ ἐν πάση περιπτώσει ἡ γλῶσσα δίνει ἀκέραιο τὸ μουσικὸ μέρος της καὶ ἐλάχιστα τὸ νοηματικό, παρ ̓ ὅλο ποὺ καὶ τὸ τελευταῖο εἶναι ἀρ- κετὰ σοβαρό. Συνήθως γίνεται μιὰ κάποια διακοπὴ γιὰ ἑρμηνεία τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀπαραίτητη, ἴσως μάλιστα διακόπτει ἐπικίνδυνα τὴν θρησκευτικὴ ἔκσταση (σὲ ὅσους ἔχει ἐπιτευχθεῦ), γιὰ νὰ συγκεντρώση τὴν προσοχὴ στὸ νοηματικὸ μέρος. Κερδίζει ἡ διάνοια τότε, ἀλλὰ διακόπτεται καὶ ἑπομένως ματαιώνεται ἡ προσπάθεια ὑπερβάσεὡς. Ἣ Λειτουργία ὅμως εἶναι προσπάθεια ὑπερβάσεως ὁλοκλήρου τῆς ὑπάρξεως καὶ ὄχι καλλιέργεια τοῦ διανοητικοῦ. Ἢ Ποίηση, εἴπαμε, εἶναι «τὸ Φῶς τοῦ Κόσμου», εἶναι δηλ. Θρησκεία. Γιαυτό, λέμε: Ὃ Θεὸς ΕΠΟΙΗΣΕ. Φυσικὰ δὲν λατρεύουμε τοὺς στίχους, λατρεύουμε τὴ θεία δυνατότητα νὰ γίνουν οἱ στίχοι, ὅμως ἡ δυνατότης αὐτὴ ἐκδηλώνεται μὲ στίχους. Στὸν διανοητικὸ αἰώνα μας οἱ περισσότεροι λατρεύουν τὰ νοήματα. Αὐτὰ τὰ τελευταῖα δὲν τὰ ἐξοβελίζει ἡ Ποίηση. Πρὶν ἀπ ̓ ὅλα ὅμως πρέπει νὰ δοθῆ μὲ τὸ ποίημα ἕνα σύμπαν αἰσθημάτων, ἕνα κονσέρτο εὐαισθησίας ἤ ἔστω ἕνα μικρὸ πρελούντιο οὐσιαστικῆς συγκινήσεως. Δὲν ἀντιπαθῶ τοὺς ἱεροκήρυκες, ἀλλὰ τοὺς βαριέμαι. Μὲ συγκινοῦν ὅμως οἱ ἷερεῖς. Στὴν ἐκκλησία ἐλάχιστα προσέχουμε τὰ λόγια καὶ τὰ νοήματα. Τὸ πᾶν εἶναι ἡ ἵεροτελεστία, τὰ δρώμενα, τὰ μυστηριακά, ἡ ἀτμόσφαιρα τέχνης ποὺ σὲ ὑποβάλλει καὶ ὡς ἕνα σημεῖο σὲ ἐκστασιάζει. Βέβαια τὸ καλλιτεχνικὸ παίζει ἔμμεσα τὸ ρόλο του. Δι’ αὐτοῦ συγκεντρώνεσαι καὶ τότε ἀνυψώνεσαι. Ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία εἶναι ἐκτάκτως ποιητική! Σὲ περνάει διὰ τῆς ἐκστάσεως σὲ περιοχὴ ἀπροσδιόριστη, σὰν τοῦ ὀνείρου. Σὲ ἑνώνει μὲ τὸ Θεό; Δὲν ξέρω... Πάντως σὲ πλησιάζει σ ̓ Αὐτόν. Γιατὶ ἄν δὲν πλησιάσεις τὸ Θεὸ μὲ τὴν Ποίηση, μὲ τί θὰ τὸν πλησιάσεις ἐσύ, ποὺ ἔχεις αὐτὴ τὴν ὡραία λυρικὴ διάθεση; Μὴν μοῦ πεῖς ὅτι σοῦ συνιστῶ νὰ λατρεύσεις τὶς λέξεις, δηλ. τὰ εἴδωλα. "Οχι βέβαια. Οἱ λέἕεις πάντα εἶναι τὸ μέσον. "Οχι ὅμως τὸ