ΡΠΙΑΝΝΗΣ ΚΥΡΙΑΚΑΚΟΣ Ποίηση: Τὸ φῶς τοῦ Κόσμου Ἔχεις ἀντιληφθεῖ ὅτι ἡ Ποίηση εἶναι τὸ- φῶς τοῦ Κόσμου; Ναί, δὲν νομίζω πὼς λέω ὑπερβολή. Ἡ Ποίηση εἶναι ἡ καρδιά, εἶναι τὸ αἴσθημα καὶ ἡ μουσική, εἶναι ὁ ἔρωτας, ἡ ἀγάπη, ἡ πλατυτέρα τῶν Οὐρανῶν. Ἔπειτα εἶναι ἀλήθεια πὼς ἡ Ποίηση εἷ- ναι γιὰ ὅλους, γιὰ ὅλο τὸν κόσμο. ᾿Απευθύ- νεται δηλ. σὲ ὅλους, ἀφοῦ ὅλος ὁ κόσμος ἔχει καρδιὰ. καὶ αἰσθήματα. Ἢ ἴδια ἡ Θρη- σκεία Ποίηση εἶναι κι᾿ αὐτή! Πρόσεχε ὅ- µως, πρόσεχε: Δὲν εἶναι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ποιητές. Δὲν κάνουν ποίηση ὅλοι ὅσοι δια- βάζουν ποιήματα οὔτε ὅλοι ὅσοι ξέρουν νὰ γράφουν, φτιάχνουν στίχους. "Όλοι βέβαια ἤ σχεδὸν ὅλοι γράφουν τὶς σκέψεις τους, ἀλλὰ οἱ σκέψεις δὲν εἶναι ποιήµατα. Ἢ Ποίηση εἶναι ὅπως ἡ Θρησκεία, εἶναι δηλ. σκέτη συγκίνηση, ἀλλὰ αἰσθητικὰ καταξιωµένη, εἶναι μπουκέτο αἰσθημάτων, ὅπως ἡ μουσική. Φυσικὰ ὑπάρχει καὶ κά- ποιο νόημα, ὅπως καὶ στὴ μουσική. Τὸ νόημα ὅμως δὲν εἶναι πρῶτο, εἶναι ἡ ἆκρο- τελεύτια ἀπόληξη τοῦ αἰσθήματος. Τὸ νόη- μα, ὅταν ὑπάρχει, εἶναι πάντως δεύτερο, γιὰ νὰ μὴν πῶ τρίτο. Τὸ ἴδιο, ὅπως καὶ ἡ Θρησκεία. Τὸ πᾶν εἷ- ναι τὸ αἴσθημα, ἡ συγκίνηση, ἡ ἀγάπη, ἡ τρυφερότητα. Γι’ αὐτὸ καὶ τὰ σύμβολα, οἱ παραβολὲς καὶ οἱ ὑπαινιγμοὶ κυριαρχοῦν στὸ Εὐαγγέλιο. Οἱ Ἑβραῖοι στὴν Παλαιὰ Διαθήκη (νοηματικοὶ πάντα) μιλοῦν κατη- γορηµατικά: Οὐ κλέψεις. Στὴν Καινὴ ὅμως Διαθήκη ἔχει ἐπέμβει ἡ Ποίηση τῶν Ἑλλή- νων. Ἢ Λειτουργία τῆς Κυριακῆς εἶναι Ποίη- ση καὶ μουσική. Φυσικὰ ἔχουμε καὶ ζωγρα- φικὴ καὶ χορὸ καὶ ἀρχιτεκτονικὴ καὶ ἀμ- φίεση ἐπιβλητικὴ καὶ ἀρώματα καὶ θυµιά- ματα. 'Ὑπάρχουνε βέβαια καὶ νοήματα, ἀλλὰ µέσα στὸν ἁρμονικὸ ὄγκο τῶν αἰσθη- τικῶν ἀναλογιῶν καὶ τῆς μουσικῆς τὰ λό- για δὲν ἀκούγονται, χάνονται καὶ ἐν πάση περιπτώσει ἡ γλῶσσα δίνει ἀκέραιο τὸ µου- σικὸ µέρος της καὶ ἐλάχιστα τὸ νοηµατι- κό, παρ᾽ ὅλο ποὺ καὶ τὸ τελευταῖο εἶναι ἀρ- κετὰ σοβαρό. Συνήθως γίνεται μιὰ κάποια διακοπὴ γιὰ ἑρμηνεία τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀ- παραίτητη, ἴσως μάλιστα διακόπτει ἐπικίν- δυνα τὴν θρησκευτικὴ ἔκσταση (σὲ ὅσους ἔχει ἐπιτευχθεῦ), γιὰ νὰ συγκεντρώση τὴν προσοχὴ στὸ νοηματικὸ μέρος. Κερδίζει ἡ διάνοια τότε, ἀλλὰ διακόπτεται καὶ ἑπομέ- νως ματαιώνεται ἡ προσπάθεια ὑπερβάσε- ὡς. Ἣ Λειτουργία ὅμως εἶναι προσπάθεια ὑπερβάσεως ὁλοκλήρου τῆς ὑπάρξεως καὶ ὄχι καλλιέργεια τοῦ διανοητικοῦ. Ἢ Ποίηση, εἴπαμε, εἶναι «τὸ Φῶς τοῦ Κόσμου», εἶναι δηλ. Θρησκεία. Γιαυτό, λέ- µε: Ὃ Θεὸς ΕΠΟΙΗΣΕ. Φυσικὰ δὲν λα- τρεύουµε τοὺς στίχους, λατρεύουµε τὴ θεία δυνατότητα νὰ γίνουν οἱ στίχοι, ὅμως ἡ δυ- νατότης αὐτὴ ἐκδηλώνεται μὲ στίχους. Στὸν διανοητικὸ αἰώνα µας οἱ περισσό- τεροι λατρεύουν τὰ νοήματα. Αὐτὰ τὰ τε- λευταῖα δὲν τὰ ἐξοβελίζει ἡ Ποίηση. Πρὶν ἀπ᾿ ὅλα ὅμως πρέπει νὰ δοθῆ μὲ τὸ ποίηµα ἕνα σύμπαν αἰσθημάτων, ἕνα κονσέρτο εὐαισθησίας ἤ ἔστω ἕνα μικρὸ πρελούντιο οὐσιαστικῆς συγκινήσεως. Δὲν ἀντιπαθῶ τοὺς ἱεροκήρυκες, ἀλλὰ τοὺς βαριέμαι. Μὲ συγκινοῦν ὅμως οἱ ἷε- ρεῖς. Στὴν ἐκκλησία ἐλάχιστα προσέχουμε τὰ λόγια καὶ τὰ νοήματα. Τὸ πᾶν εἶναι ἡ ἵε- ροτελεστία, τὰ δρώμενα, τὰ μυστηριακά, ἡ ἀτμόσφαιρα τέχνης ποὺ σὲ ὑποβάλλει καὶ ὡς ἕνα σημεῖο σὲ ἐκστασιάζει. Βέβαια τὸ καλλιτεχνικὸ παίζει ἔμμεσα τὸ ρόλο του. Δι’ αὐτοῦ συγκεντρώνεσαι καὶ τότε ἀνυψώ- νεσαι. Ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία εἶναι ἐκτά- κτως ποιητική! Σὲ περνάει διὰ τῆς ἐκστά- σεως σὲ περιοχὴ ἀπροσδιόριστη, σὰν τοῦ ὀνείρου. Σὲ ἑνώνει μὲ τὸ Θεό; Δὲν ξέρω... Πάντως σὲ πλησιάζει σ᾽ Αὐτόν. Γιατὶ ἄν δὲν πλησιάσεις τὸ Θεὸ μὲ τὴν Ποίηση, μὲ τί θὰ τὸν πλησιάσεις ἐσύ, ποὺ ἔ- χεις αὐτὴ τὴν ὡραία λυρικὴ διάθεση; Μὴν μοῦ πεῖς ὅτι σοῦ συνιστῶ νὰ λατρεύσεις τὶς λέξεις, δηλ. τὰ εἴδωλα. "Οχι βέβαια. Οἱ λέ- ἕεις πάντα εἶναι τὸ μέσον. "Οχι ὅμως τὸ