ΚΑΕΙ, ΙΑΡΡΕΕΣ Ἢ πνευματικὴ κατάσταση τοῦ καιροῦ µας [Πέμπτη συνέχεια] 3. Ἢ ἔνταση μεταξὺ τῆς τεχνικῆς μαζικῆς τάξης καὶ τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς Ἐπιβάλλονται ὅρια στὴν ζωϊκὴ τάξη ἀπὸ μιὰ εἰδικὰ σύγχρονη σύγκρου- ση. Ἡ μαζικὴ τάξη φέρνει στὴν ἐπιφάνεια μιὰ παγκόσμια ζωϊκὴ κατασκευή, καταστρεπτικὴ στὸν κόσμο μιᾶς ἀληθινὰ ἀνθρώπινης ζωῆς. Ὃ ἄνθρωπος ζῆ σὰν ἕνα µέρος κάποιου κοινωνικοῦ περιβάλλοντος, ποὺ μ᾽ αὐτὸ συνδέεται μὲ δεσμοὺς ἀνάμνησης καὶ προοπτικῶν. Οἱ ἄνθρωποι δὲν ὑπάρχουν σὰν ἆπομο- νωμένες µονάδες, ἀλλὰ σὰν µέλη μιᾶς οἰκογένειας στὸ σπίτι, σὰν φίλοι σὲ μιὰ ὁμάδα, σὰν µέλη ἐκείνης ἤ τῆς ἄλλης ἀγέλης μὲ ἐξαιρετικὰ γνωστὲς ἴστο- ρικὲς ρίζες. 'Ὁ ἄνθρωπος ἔχει γίνει αὐτὸ ποὺ εἶναι χάρη σὲ μιὰ παράδοση, ποὺ τὸν διευκολύνει νὰ κυτάζει πίσω, στὸ σκοτάδι τῶν ἀρχῶν του, καὶ τὸν καθι- στᾶ ὑπεύθυνο γιὰ τὸ μέλλον του, ὅπως καὶ γιὰ τοὺς συνανθρώπους του. Μόνο μὲ τὴ δύναμη μιᾶς μακρᾶς θέασης πρὶν καὶ μετὰ ἀποκτᾶ οὐσιαστικὴ κατοχὴ στὸν κόσμο ποὺ συγκροτεῖ μὲ τὴν κληρονομιά του ἀπὸ τὸ παρελθόν. Ἡ κα- . θημερινή του ζωὴ διαποτίζεται ἀπὸ τὸ πνεῦμα τοῦ παρόντος κόσμου, ποὺ μπορεῖ νὰ γίνει ἀντικείμενο ἀντίληψης, ποὺ ὅσο μικρὴ καὶ νάναι, ἐξακολου- θεῖ νὰ εἶναι κάτι ἄλλο ἀπὸ τὸν ἑαυτό του. Ἢ ἀπαραβίαστη ἰδιότητά του εἶναι ὁ στενὸς χῶρος, ποὺ ἡ κυριότητά του τὸν διευκολύνει νὰ λάβει µέρος στὸ σύ- νολο τῆς παγκόσμιας ἱστορίας. Ἢ τεχνικὴ ζωϊκὴ τάξη, ποὺ ὀφείλει τὴν ὕπαρξή της στὴν παροχὴ ἱκανοποι- ήσεων γιὰ τὶς ἀνάγκες τῶν μαζῶν, διατήρησε στὴν ἀρχὴ τοὺς πραγματικοὺς αὐτοὺς κύκλους τῶν ἀνθρώπινων δημιουργηµάτων, παρέχοντάς τους ἀγαθά. Ὅταν ὅμως ἐπὶ τέλους ἔφθασε ὁ καιρὸς ποὺ τίποτε στὸν ἄμεσο καὶ πραγµα- τικὸ περιβάλλοντα κόσµο τοῦ ἀτόμου δὲν ἐγίνετο πιά, δὲν διαμορφώνετο ἤ προσαρμόζετο πιὰ ἀπὸ τὸ ἄτομο γιὰ τοὺς σκοπούς του, ὅταν κάθε τι ποὺ ἤρ- χετο ἐμφανίζετο ἁπλῶς σὰν ἡ ἱκανοποίηση τῆς στιγµιαίας ἀνάγκης, ὅταν ἡ ἴ- δια ἡ κατοικία ἦταν κατασκευασμένη ἀπὸ τὴ μηχανή, ὅταν ἀποπνευματοποι- ήθηκε τὸ περιβάλλον, ὅταν ἐμεγεθύνθηκε ἡ καθηµερινὴ ἐργασία καὶ ἔπαυσε νὰ οἰκοδομεῖται σὰν ἕνα συστατικὸ τῆς ζωῆς τοῦ ἐργάτη, τότε ὁ ἄνθρωπος ἔ- χασε, γιὰ νὰ τὸ ποῦμε ἔτσι, τὸν κόσμο του. Ριγµένος ἔτσι στὸν ἄνεμο, ἐστε- ρηµένος κάθε ἱστορικῆς συνέχειας μὲ τὸ παρελθὸν καὶ τὸ µέλλον, ὁ ἄνθρω- πος δὲν μπορεῖ νὰ παραμείνει ἄνθρωπος. Ἣ καθολικοποίηση τῆς ζωϊκῆς τά- ξης ἀπειλεῖ νὰ ἀναγάγει τὴ ζωὴ σ᾽ ἕνα πραγματικὸ κόσµο τοῦ πραγματικοῦ ἀνθρώπου, σὲ μιὰ ἁπλὴ λειτουργία. Ὃ ἄνθρωπος ὅμως σὰν ἄνθρωπος ἀρνεῖται νὰ ἐπιτρέψει στὸν ἑαυτό του ν᾿ ἀπορροφηθεῖ σὲ μιὰ ζωϊκὴ τάξη, ποὺ θὰ τοῦ ἐπέτρεπε µόνο νὰ ὑπάρχει σὰν μιὰ λειτουργία χρήσιμη γιὰ τὴ διατήρηση τοῦ συνόλου. Εἶναι ἀλήθεια, ὅτι μπορεῖ νὰ ζήσει µέσα στὴν κατασκευὴ μὲ τὴν βοήθεια χιλιάδων σχέσεων, ποὺ ἀπ᾿ αὐτὲς ἐξαρτᾶται καὶ ποὺ μ᾽ αὐτὲς συνεργάζεται. Καθὼς ὅμως ἔχει γίνει ἁ- πλῶς ἕνα ἀντικαταστήσιμο δόντι σὲ ἕνα τροχό, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν ἀτομι- κότητά του, ἐξεγείρεται, ὅταν δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος γιὰ νὰ ἐκδηλώσει τὴ ἑαυτότητά του.