«ΟΜΟΛΟΓΩ ΠΙΣΤΙΝ ΚΑΙ ΕΥΝΟΙΑΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΚΡΑΤΑΙΟΝ ΒΑΣΙΛΕΑ, ΤΗΝ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΝ ΚΑΙ ΤΑ ΒΑΣΙΛΙΔΙΑ» Ὁ ὅρκος τῶν πατριαρχῶν στὸ σουλτάνο πότοκο τῶν συμφωνιῶν, ποὺ ἀνάγονται στὴν περίοδο πρὶν τὴν πτώση τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἀποτελεῖ ὁ ὅρκος ποὺ ἔδιναν οἱ πατριάρχες, ὅταν ἀνελάμβαναν τὰ καθήκοντά τους. Γιὰ τὴν ἀκρί- βεια δὲν πρόκειται γιὰ μιὰ ἁπλῆ ὁμολογία πίστεως πρὸς τὸ σουλ- τάνο, ἀλλὰ γιὰ μιὰ δήλωση ὑποταγῆς ὄχι μόνον στὸν «κραταιὸν αὐτοκράτορα βασιλέα», ἀλλὰ καὶ στὴ γυναῖκα καὶ στὰ παιδιά του («οὐ μόνον εἰς τὸν βασιλέα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν βασίλισσαν καὶ εἰς τὰ βασιλίδια»), ἀκόμα καὶ στοὺς γαμπρούς του. To 1905 ἐκδόθηκαν ἀπὸ τὸ Πατριαρχικὸ Τυπογραφεῖο ὑπὸ τὴν ἐπιστασία τοῦ ἀρχειοφύλακα τοῦ Πατριαρχείου Καλλίνικου Δελικανῆ τὰ σῳζόμενα ἐπίσημα ἐκκλησιαστικὰ ἔγγραφα ἀπὸ τὸ 1564 ἕως τὸ 1863, ποὺ ἀφοροῦσαν στὶς σχέσεις τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινου- πόλεως μὲ διάφορες ὀρθόδοξες Ἐκ- κλησίες. Ὁ ὅρκος ὑποταγῆς στὸ σουλτά- νο, ποὺ ἔδιναν οἱ πατριάρχες ἐπὶ Τουρκοκρατίας εἶναι καταγεγραμ- μένος στὸν τρίτο τόμο (βλ. ἔναντι σελίδα.) Γιῶργος Γαλανὸς Στὸ τρίτομο ἔργο τοῦ ἀρχιμανδρίτη Καλλίνικου Δελικανῆ, ἀρχειοφύλα- κα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, περιέ- χεται ἡ ἄγνωστη ἀλληλογραφία τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως μὲ ἄλλα «ἀδελφά» πατριαρχεῖα (ἀπὸ τὸ 1564 ἕως τὸ 1863) μὲ νουθεσίες, συ- στάσεις καὶ ὁδηγίες γιὰ ὑποταγὴ στὴ σουλτανικὴ ἐξουσία, ἐκφοβισμοὺς κι ἀφορισμούς. [Βλ. «Φυλάττειν πίστιν εἰς τὸν κραταιότατον ἄνακτα (=σουλ- τάνο)», «Δ» τ. 297.]