ΟΙ «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΘΕΟΙ» ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Ç «ΤΑΧΥΔΑΚΤΥΛΟΥΡΓΙΑ» ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ ἱ στο ρί α αὐ τὴ φαν τά ζει ἀ θῴ α. Πο λὺ ἁ πλῆ. Κα τα νο η τὴ καὶ εὐ κο λο χώνευ τη, ἀ κό μα κι ἀ πὸ παι διά. Μᾶς λέ ει, πώς, ὅ ταν ὁ Ἀ πό στο λος Παῦ λος πῆ γε νὰ δι δά ξῃ στὴν Ἀ θή να τὸν λό γο τοῦ ἑ νὸς «ἀ λη θι νοῦ» καὶ μο ναδι κοῦ θε οῦ, εἶ δε μνη μεῖ ο μὲ ἐ πι γρα φή, ποὺ ἔ λε γε: «τῷ ἀ γνώ στῳ θε ῷ». Σύμ φω να δὲ μὲ τὴν χρι στι α νι κὴ ἀν τί λη ψη ἀ πὸ τὴν πλη ρο φο ρί α αὐ τὴ συ νά γον ται τὰ ἑ ξῆς συμ πε ρά σμα τα: Πρῶ τον, οἱ Ἀ θη ναῖ οι γνώ ρι ζαν κα τὰ βά θος, ὅ τι οἱ θε οί, στοὺς ὁ ποί ους πί στευ αν ἦ ταν ψεύ τι κοι. Δεύ τε ρον, ἐ πει δὴ μᾶλ λον ὑ πο λό γι ζαν, ὅ τι ὁ θε ὸς ἦ ταν ἕ νας καὶ μο να δι κός, κα λοῦ κα κοῦ τοῦ ἀ νή γει ραν μνη μεῖ ο, γιὰ νὰ τὸν τι μοῦν, πα ρ’ ὅ λο ποὺ δὲν τὸν εἶ χαν ἀ να καλύ ψει ἀ κό μα. Πό ση ἀ λή θεια πε ρι έ χουν ὅ λες αὐ τὲς οἱ κρα τοῦ σες ἀν τι λή ψεις; Ἂς τὴν πλη ρο φο ρη θοῦ με ἀ πὸ δύο χρι στια νούς. Ὁ Ἔ ρα σμος λοι πὸν στὸ πε ρί φη μο βι βλί ο του «Μω ρί ας Ἐγ κώ μιον», ἔκδ. Ἠ ρι δα νός, 1972, κεφ. 64, σελ. 145, ἀ να φέ ρει: «...Ἂν πρέ πει νὰ πι στέ ψου με τὸν ἅ γιο Ἱ ε ρώ νυ μο … ὁ ἅ γιος Παῦ λος, δι α βά ζον τας τυ χαῖα τὴν ἐ πι γρα φὴ ἑ νὸς μνη μεί ου στὴν Ἀ θή να, τὴν ἄλ λα ξε, γιὰ νὰ τὴν προσαρμόσῃ στὴν χρι στι α νι κὴ πί στη» (Σχόλ. στὶς «Πρά ξεις τῶν Ἀ πο στό λων», 17, 23). Προ σέξ τε πε ρὶ ποι ᾶς ἀλ λα γῆς πρό κει ται: «Πα ρά λει ψε τὶς λέ ξεις, ποὺ μπο ρεῖ νὰ ἔ βλα πταν τὴν ὑ πό θε σή του, καὶ κρά τη σε μό νο τὶς δύο τε λευταῖ ες –ἀ γνώ στῳ θεῷ– καὶ πά λι τὶς ἄλ λα ξε λί γο, για τὶ ὁ λό κλη ρη ἡ ἐ πι γρα φὴ ἔ λε γε: ΤΟΙΣ ΘΕΟΙΣ ΑΣΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗΣ ΘΕΟΙΣ ΑΓΝΩΣΤΟΙΣ ΚΑΙ ΞΕΝΟΙΣ». Καὶ συ νε χί ζει ὁ Ἔ ρα σμος: «Φαί νε ται, πὼς αὐ τὸ τὸ πα ρά δειγ μα πι ά σα νε ν’ ἀ κο λουθοῦν τὰ παι διά, οἱ θε ο λό γοι. Ψα ρεύ ουν ἀ π’ ἐ δῶ κι ἀ π’ ἐ κεῖ τέσ σε ρις-πέν τε λέ ξεις, στὴν ἀ νάγ κη τοὺς ἀλ λά ζουν τὸ νό η μα καὶ τὸ ται ριά ζουν ὅ πως τοὺς βο λεύ ει καὶ στὰ κομ μά τια, ἂν αὐ τὸ ποὺ ἔρ χε ται πρὶν ἢ με τὰ δὲν ἔ χει καμ μιὰ σχέ ση μὲ τὸ θέ μα ἢ πά ει κι ἀν τί θε τα. Καὶ τὸ κά νουν αὐ τὸ μὲ τό σο πε τυ χη μέ νη ξε δι αν τρο πιά, ποὺ τοὺς ζη λεύ ουν ἀ κό μη κι οἱ νο μι κοί». (Με τά φρ. Στρα τῆ Τσίρ κα.) Ἐ ὰν ὁ Ἔ ρα σμος κύτ τα ζε τοὺς ση με ρι νοὺς ἀ πο γό νους τῶν θε ο λό γων τῆς ἐ πο χῆς του, θὰ κα τα λά βαι νε, ὅ τι ἡ πε ρι γρα φή του αὐ τὴ κα θό λου πλέ ον δὲν ἐ παρ κεῖ, γιὰ νὰ πε ρι γρά ψῃ οὔ τε κἂν τὴν μι σὴ ἀ λή θεια. Ποι ά ἀ λή θεια λοι πὸν δι α στρέ βλω σαν «τὰ παι διά, οἱ θε ο λό γοι»; Οἱ Ἀ θη ναῖ οι τι μοῦν τοὺς θε ούς τους, τι μοῦν τοὺς θε οὺς τῶν γει τό νων τους, ὅ σους φυ σι κὰ γνω ρίζουν, ἀλ λὰ δὲν τοὺς ἀρ κεῖ αὐ τό. Στή νουν μνη μεῖ ο ἀ κό μα καὶ γιὰ ὅ λους τοὺς θε οὺς τῶν τρι ῶν ἠ πεί ρων, τοὺς ὁ ποί ους οὔ τε κἂν γνω ρί ζουν, γιὰ νὰ δεί ξουν τὸν σε βα σμό τους πρὸς τὴν παγ κό σμια κοι νό τη τα. Τὸν σε βα σμὸ αὐ τὸ πρὸς τοὺς ἀλ λό τριους θεούς, γνω στοὺς καὶ ἀ γνώ στους, ἔρ χε ται ὁ Παῦ λος καὶ τὸν πα ρα ποι εῖ ὡς σε βα σμὸ «τῷ ἀ γνώ στῳ θε ῷ» = Για χβὲ (ἔ τσι ἀ πο κα λεῖ ται ὁ θε ὸς τῶν Ἰ ου δαί ων στὰ ἱ ε ρὰ βι βλί α τους). Μ’ αὐ τὸ τὸ ψέ μα δι α παι δα γω γοῦν ται μέ χρι τὴν σή με ρον, ποι ός ξέ ρει καὶ μέ χρι πό τε, ὅ λα τὰ Ἑλ λη νό που λα, σὲ συν δυα σμὸ μὲ τὸ δί δυ μο ἀ δελ φά κι του τὴν δῆ θεν εἰ δω λο λα τρί α τῶν Ἀ θη ναί ων. 22202  ΔΑΥΛΟΣ 314, Ἰούνιος 2008