ΓΡΗΙ. ΦΙΛ. ΚΩΣΤΑΡΑΣ Ἐλευθερία καὶ Δημοκρατία «Ὑπόθεσις δημοκρατικῆς πολιτείας ἐλευθερία»! 1. Ἡ ἰσχὺς τῆς πολιτείας Ὃ ἄνθρωπος, ἐνταγμένος σήμερα μέσα στὰ εὐρύτερα κοινωνικὰ πλέγματα, ἀπειλεῖται μὲ βιασμὸ τῆς ἐλευθερίας του καὶ ἀποτροπὴ τοῦ ἐξανθρωπισμοῦ του. Ἣ ἀπειλὴ αὐτὴ γίνεται ὅλο καὶ πιὸ ὁρατή, καθὼς «ἔεχαρβαλώθηκαν οἱ καιροὶ» ---γιὰ νὰ θυμηθοῦμε τὸν Σαίξπηρζ-- καὶ ἡ διαγωγὴ τῆς Πολιτείας δὲν φαίνεται νὰ ἀποθαρρύνει τὴν ὑπονόμευση τῆς ἐλευθερίας μας. Αὐτὸ ὑποδεικνύει καὶ τὴν ἱερότητα τῆς ἀποστολῆς τοῦ σύγχρονου ἀνθρώπου: Καλεῖται νὰ ἀγωνισθεῖ, στὰ πλαίσια βέβαια μιᾶς ἄψογης δημοκρατικῆς συμπεριφορᾶς, γιὰ νὰ βελτιώσει τὶς κοινωνικὲς συνθῆκες καὶ νὰ δημιουργήσει μιὰ νέα κοινωνικὴ ἡθική, βασισμένη στὴ συνετὴ καὶ δίκαιη ρύθμιση τῶν ἀνθρωπίνων σχέσεων, δηλ. νὰ οἶκοδομήσει μιὰ καλὰ ὀργανωμένη, ἐνάρετη καὶ εὐνομούμενη Πολιτεία. Ἡ ὁποία πρέπει νὰ στηρίζεται σὲ πολιτικοὺς θεσμοὺς ἀρθρωμένους, ὅπως σωστὰ ὑποστηρίζει ὁ βαθυνούστατος φυσικομαθηματικὸς καὶ κοινῶνιολόγος - φιλόσοφος Κ. Πόππερ, «μὲ τέτοιο τρόπο ὦστε νὰ εἶναι δυνατὸ οἱ κακοὶ ἤ ἀνίκανοι κυβερνῆτες νὰ ἐμποδίζονται ἀπὸ τοῦ νὰ προξενοῦν πολὺ μεγάλη ζημιά»". Αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ Πολιτεία ἔχει ὡς πρωταρχικὸ ἀγαθὸ καὶ σκοπὸ τὸν ́Ανθρωπο καὶ τὰ δικαιώματά του. Ἣ ἰσχύς της ὑπηρετεῖ μόνο τὸ κοινὸ καλό. ̓Απὸ αὐτὸ πρέπει νὰ προκύπτει καὶ αὐτὸ ὀφείλει νὰ προασπίζει. Πουθενὰ ἀλλοῦ δὲν χρησιμοποιεῖ τὴ δύναμή της. ̓Αλλοιῶς μεταβάλλεται σὲ πολιτειακὸ βαρβαρισμό, σὲ κρατικὴ ὑπερ-ἐξουσία ποὺ εὐνοεῖ τὸν ἀπάνθρωπο ὁμαδισμὸ καὶ ἁπλώνει ὅλο καὶ πιὸ βαθειὰ τὰ χέρια της στὶς τσέπες τοῦ πολίτη, «στὰ ἔργα καὶ τὶς ἡμέρες» --κατὰ τὸν Ἡσίοδο--- τοῦ ἰδιώτη καὶ καταργεῖ ἀθόρυβα τὴν ἐλευθερία του καὶ τὴν ἐλεύθερη πρωτοβουλία του. Ἔτσι οἱ ἁρμοὶ τῶν συνταγματικῶν δομῶν ἀχρηστέυονται καὶ ἡ μορφὴ τοῦ πολιτεύματος ἀλλοιώνεται. Ἣ πολιτικὴ βούληση τοῦ ἀτόμου μηδενίζεται καὶ ἡ κριτική του ἱκανότητα θεωρεῖται περιττή. 2. Οἱ κίνδυνοι ἀπὸ τὴν ὑπονόμευση τῆς ἐλευθερίας ̓Αλλὰ ἡ ἐλευθερία μας σήμερα ὑπονομεύεται καὶ μὲ ἄλλους τρόπους, ἐξαιρετικὰ ᾱποτελεσματικούς. Ἐννοῶ τοὺς πολὺ σοβαροὺς κινδύνους ποὺ ἀπειλοῦν νὰ ἀνατρέψουν τὴν ἔννομη δημοκρατική, κοινωνικὴ καὶ πολιτειακὴ τάξη" καὶ ὑπογραμμίζομε: Πρῶτον τὸν κίνδυνο ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὶς πολύχρωμες καὶ ὕποπτες πολιτικὲς ἤ ἀπολιτικὲς ὁμάδες, τὶς μηχανὲς αὐτὲς τῆς σύγχρονης βίας, τρομοκρατίας καὶ ἀναρχίας, ποὺ προκλητικὰἁ ἐπιζητοῦν νὰ καταλύσουν τὶς θεμελια κὲς ἀρχὲς καὶ ἀξίες τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος καὶ κυρίως νὰ ἀμφισβητήσουν τὴν ἱκανότητα τῶν πολλῶν νὰ τὶς ὑπερασπίσουν ἀποτελεσματικά. Ἡ διστακτικότητα τῆς Πολιτείας νὰ ἐκπληρώσει βασική της ἀποστολή, ποὺ εἶναι ἡ ὑπεράσπιση τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας τῶν πολιτῶν καὶ ἡ προφύλαξή τους ἀπὸ τὴν αὐθαίρετη βούληση αὐτῶν τῶν ὁμάδων ἤ τῶν ἀτόμων, προάγει τὴν ἀποθράσυνσή τους καὶ παράγει ὅλο καὶ περισσότερη ἀδιαλλαξία καὶ σκληρότητα. Ἡ δικαιοσύνη ὅμως ὀφείλει νὰ λειτουργεῖ ὡς ἀνεπιείκεια ἀπέναντι στὴν ἀνεπιείκεια. Γιατί, ἄν ἡ ἀνεκτικότητα δρασκελίσει τὰ ὅριά της καὶ ἄν γίνει μεγάλη καὶ ὑπερβολικὰ μακρόθυμη, αὐτοκαταργεῖται. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι τελικὰ ἐπικρατεῖ ἡ ἁδιαλλαξία, δηλ. οἱ ἀδιάλλακτοι, οἱ ὁποῖοι καὶ δυναστεύουν --- γιατί, ὄχι ἐξαφανίζουν;--- τοὺς ἐπιεικεῖς! Αὐτὸ εἶναι τὸ λεγόμενο παράδοξο τῆς ἀνοχῆς ἢ ἡ ἀντινομία τῆς ἐπιείκειας. Ὃ Πλάτων, ἀληθινὸς τιτὰν καὶ τῆς θεωρίας καὶ τῆς πράξεως, τὸ ἐπεσήμανε στὴν «Πολιτεία» του