ΓΡΗΙ. ΦΙΛ. ΚΩΣΤΑΡΑΣ Ἐλευθερία καὶ Δημοκρατία «Ὑπόθεσις δημοκρατικῆς πολιτείας ἐλευθερία»! 1. Ἡ ἰσχὺς τῆς πολιτείας Ὃ ἄνθρωπος, ἐνταγμένος σήµερα µέσα στὰ εὐρύτερα κοινωνικὰ πλέγματα, ἀπειλεῖ- ται μὲ βιασμὸ τῆς ἐλευθερίας του καὶ ἀποτροπὴ τοῦ ἐξανθρωπισμοῦ του. Ἣ ἀπειλὴ αὐτὴ γίνεται ὅλο καὶ πιὸ ὁρατή, καθὼς «ἔεχαρβαλώθηκαν οἱ καιροὶ» ---γιὰ νὰ θυμηθοῦμε τὸν Σαίξπηρζ-- καὶ ἡ διαγωγὴ τῆς Πολιτείας δὲν φαίνεται νὰ ἀποθαρρύνει τὴν ὑπονόμευση τῆς ἐλευθερίας µας. Αὐτὸ ὑποδεικνύει καὶ τὴν ἱερότητα τῆς ἀποστολῆς τοῦ σύγχρονου ἀν- θρώπου: Καλεῖται νὰ ἀγωνισθεῖ, στὰ πλαίσια βέβαια μιᾶς ἄψογης δημοκρατικῆς συμπεριφο- ρᾶς, γιὰ νὰ βελτιώσει τὶς κοινωνικὲς συνθῆκες καὶ νὰ δημιουργήσει μιὰ νέα κοινωνικὴ ἡ- θική, βασισμένη στὴ συνετὴ καὶ δίκαιη ρύθμιση τῶν ἀνθρωπίνων σχέσεων, δηλ. νὰ οἶκο- δοµήσει μιὰ καλὰ ὀργανωμένη, ἐνάρετη καὶ εὐνομούμενη Πολιτεία. Ἡ ὁποία πρέπει νὰ στηρίζεται σὲ πολιτικοὺς θεσμοὺς ἀρθρωμένους, ὅπως σωστὰ ὑποστηρίζει ὁ βαθυνούστα- τος φυσικομαθηματικὸς καὶ κοινῶνιολόγος - φιλόσοφος Κ. Πόππερ, «μὲ τέτοιο τρόπο ὦ- στε νὰ εἶναι δυνατὸ οἱ κακοὶ ἤ ἀνίκανοι κυβερνῆτες νὰ ἐμποδίζονται ἀπὸ τοῦ νὰ προξενοῦν πολὺ µεγάλη ζημιά»". Αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ Πολιτεία ἔχει ὡς πρωταρχικὸ ἀγαθὸ καὶ σκοπὸ τὸν ΄Ανθρωπο καὶ τὰ δικαιώματά του. Ἣ ἰσχύς της ὑπηρετεῖ µόνο τὸ κοινὸ καλό. ᾿Απὸ αὐτὸ πρέπει νὰ προκύπτει καὶ αὐτὸ ὀφείλει νὰ προασπίζει. Πουθενὰ ἀλλοῦ δὲν χρησιμοποιεῖ τὴ δύναμή της. ᾽Αλλοιῶς μεταβάλλεται σὲ πολιτειακὸ βαρβαρισµό, σὲ κρατικὴ ὑπερ-ἐξουσία ποὺ εὐνοεῖ τὸν ἀπάνθρωπο ὁμαδισμὸ καὶ ἁπλώνει ὅλο καὶ πιὸ βαθειὰ τὰ χέρια της στὶς τσέπες τοῦ πολίτη, «στὰ ἔργα καὶ τὶς ἡμέρες» --κατὰ τὸν Ἡσίοδο--- τοῦ ἰδιώτη καὶ καταργεῖ ἀ- θόρυβα τὴν ἐλευθερία του καὶ τὴν ἐλεύθερη πρωτοβουλία του. Ἔτσι οἱ ἁρμοὶ τῶν συνταγ- ματικῶν δομῶν ἀχρηστέυονται καὶ ἡ μορφὴ τοῦ πολιτεύματος ἀλλοιώνεται. Ἣ πολιτικὴ βούληση τοῦ ἀτόμου μηδενίζεται καὶ ἡ κριτική του ἱκανότητα θεωρεῖται περιττή. 2. Οἱ κίνδυνοι ἀπὸ τὴν ὑπονόμευση τῆς ἐλευθερίας ᾿Αλλὰ ἡ ἐλευθερία µας σήµερα ὑπονομεύεται καὶ μὲ ἄλλους τρόπους, ἐξαιρετικὰ ᾱ- ποτελεσματικούς. Ἐννοῶ τοὺς πολὺ σοβαροὺς κινδύνους ποὺ ἀπειλοῦν νὰ ἀνατρέψουν τὴν ἔννομη δηµοκρατική, κοινωνικὴ καὶ πολιτειακὴ τάξη" καὶ ὑπογραμμίζομε: Πρῶτον τὸν κίνδυνο ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὶς πολύχρωμες καὶ ὕποπτες πολιτικὲς ἤ ἀ- πολιτικὲς ὁμάδες, τὶς μηχανὲς αὐτὲς τῆς σύγχρονης βίας, τρομοκρατίας καὶ ἀναρχίας, ποὺ προκλητικὰἁ ἐπιζητοῦν νὰ καταλύσουν τὶς θεµελια κὲς ἀρχὲς καὶ ἀξίες τοῦ δηµοκρατι- κοῦ πολιτεύματος καὶ κυρίως νὰ ἀμφισβητήσουν τὴν ἱκανότητα τῶν πολλῶν νὰ τὶς ὑπε- ρασπίσουν ἀποτελεσματικά. Ἡ διστακτικότητα τῆς Πολιτείας νὰ ἐκπληρώσει βασική της ἀποστολή, ποὺ εἶναι ἡ ὑπεράσπιση τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας τῶν πολιτῶν καὶ ἡ προφύλαξή τους ἀπὸ τὴν αὐθαίρετη βούληση αὐτῶν τῶν ὁμάδων ἤ τῶν ἀτόμων, προάγει τὴν ἀποθράσυνσή τους καὶ παράγει ὅλο καὶ περισσότερη ἀδιαλλαξία καὶ σκληρότητα. Ἡ δικαιοσύνη ὅμως ὀφείλει νὰ λειτουργεῖ ὡς ἀνεπιείκεια ἀπέναντι στὴν ἀνεπιείκεια. Γιατί, ἄν ἡ ἀνεκτικότητα δρασκελίσει τὰ ὅριά της καὶ ἄν γίνει µεγάλη καὶ ὑπερβολικὰ µακρόθυµη, αὐτοκαταργεῖται. Αὐτὸ σηµαίνει ὅτι τελικὰ ἐπικρατεῖ ἡ ἁδιαλλαξία, δηλ. οἱ ἀδιάλλακτοι, οἱ ὁποῖοι καὶ δυναστεύουν --- γιατί, ὄχι ἐξαφανίζουν;--- τοὺς ἐπιεικεῖς! Αὐτὸ εἶναι τὸ λεγόμενο παράδοξο τῆς ἀνοχῆς ἢ ἡ ἀντινομία τῆς ἐπιείκειας. Ὃ Πλά- των, ἀληθινὸς τιτὰν καὶ τῆς θεωρίας καὶ τῆς πράξεως, τὸ ἐπεσήμανε στὴν «Πολιτεία» του