ΑΝΕΞΙΘΡΗΣΚΙΑ ΚΑΙ ÐÏËÕÈÅÚÓÌÏÓ ί ση μαί νει ἀ κρι βῶς ὁ ὅ ρος ἀ νε ξι θρη σκί α; Ἡ λέ ξη «ἀ νε ξι θρησκί α» εἶ ναι πα ρα σύν θε τη καὶ πα ρά γε ται ἀ πὸ τὴ σύν θε τη λέ ξη «ἀ νε ξί θρη σκος». Ἡ λέ ξη «ἀ νε ξί θρη σκος» εἶ ναι ἐ πί θε το καὶ εἶ ναι σύν θε τη ἀ πὸ τὸ οὐ σι α στι κὸ «θρη σκεί α», τὸ ἐ πί σης οὐ σι α στι κὸ «ἕ ξις», ποὺ εἶ ναι τὸ ἀν τί στοι χο ἀ φῃ ρη μέ νο οὐσι α στι κὸ τοῦ ρή μα τος «ἔ χω» καὶ τὴν πρό θε ση “ἀ νά”. Τὰ δύο τε λευ ταῖ α συν θέ τουν τὸ λε κτι κὸ «ἀ νε ξι-», ποὺ ση μαί νει ἀν-ο χή, ἀν-ε κτι κό τη τα. Ἔ τσι ἡ λέ ξη «ἀ νε ξι θρη σκί α» ση μαί νει «νὰ ἀ νέ χε σαι τὴν (ὅ ποι α) θρη σκεί α». Στὴν λα τι νο γε νῆ Εὐ ρώ πη καὶ στὸ εἰ σαγ μέ νο ἀ πὸ τὴν Εὐ ρώ πη, με τὰ τὴ Μά χη τοῦ Χά στιγκς (1066), λό γιο τμῆ μα τῆς Ἀγ γλι κῆς, ποὺ ἔ γι νε κι αὐ τὸ λα τι νο γε νές, ἀ πὸ τὴ λα τι νι κὴ λέ ξη tolerantia, βγῆ καν οἱ ἀν τί στοι χες λέ ξεις τῶν Εὐ ρω πα ϊ κῶν Γλωσ σῶν. Ἡ λέ ξη αὐ τὴ δὲ ση μαί νει ἀ κρι βῶς «ἀ νε ξι θρη σκί α»· ση μαί νει ἀ νο χή, ἀ νε κτι κό τη τα. Ὅ που ὁ πο λυ θε ϊ σμὸς ὑ πῆρ ξε ἡ λύ ση στὶς ὑ περ βα τι κὲς ἀ νη συ χί ες τοῦ ἀν θρώ που, ἡ ἔ λευ ση κά ποι ας νέ ας θε ό τη τας δὲ θὰ ὑ πο νό μευ ε τὴν ἑ κά στο τε καὶ ἑ κα στα χοῦ κρα τι κὴ δο μή, δὲν ἔ θε τε σὲ κίν δυ νο τὴν ἐ ξου σί α, ποὺ εἶ χε ἐ ναγ κα λι σθῆ τὴν πο λυ θε ϊ στι κὴ θρησκεί α. Ἡ Ἱ στο ρί α ἔ χει ἀ πο δεί ξει, πὼς στὶς κρα τι κὲς δο μές, ὅ που ὑ πῆρ χε πο λυ θεϊ σμός, ἡ ἀ νε ξι θρη σκί α ἦ ταν ἡ ἁ πτὴ πραγ μα τι κό τη τα. Ἔ τσι ὁ Σω κρά της πή γαι νε στὴ γι ορ τὴ τῆς Θρα κι ώ τισ σας θε ᾶς Βέν δι δας στὸν Πει ραι ᾶ, καὶ να οὶ τῆς αἰ γυ πτια κῆς θε ᾶς Ἴ σι δας καὶ ἄλ λων Αἰ γυ πτί ων θε ῶν ὑ πάρ χουν σ’ ὅ λη τὴν Ἑλ λά δα. Καὶ γρή γο ρα δη μι ουρ γοῦνταν σχέ σεις καὶ ἀ φο μοι ώ σεις, ἐ ξο μοι ώ σεις ἀ νά με σα στὶς θε ό τη τες, ποὺ ἔρ χον ταν ἀ πὸ δι ά φο ρα μέ ρη καὶ πο λι τι σμοὺς καὶ συ ναν τιῶν ταν σὲ ἄλ λα μέ ρη καὶ πό λεις. Ἔ τσι κα τὰ τὴ Ρω μαι ο κρα τί α ἡ ἀ νε ξι θρη σκί α ἦ ταν ἡ κύ ρια κρα τι κὴ θρη σκευ τι κὴ πο λι τι κή. Οἱ δι ωγ μοὶ τῶν χρι στια νῶν, ὅ πως καὶ τὸ Κρυ φὸ Σχο λει ό, εἶ ναι σύγ χρο να μυ θεύ μα τα. Οἱ Ρω μαῖ οι αὐ το κρά το ρες προ έ βη σαν σὲ κά ποι ους δι ωγ μοὺς χρι στια νῶν, ὅ ταν οἱ χρι στια νοὶ δὲν ἤ θε λαν νὰ γί νουν στρα τι ῶ τες. Καὶ οἱ δι ωγ μοὶ αὐ τοὶ δὲν ἦ σαν πο τὲ γε νι κευ μέ νοι. Ἔ τσι οἱ δι ωγ μέ νοι μπο ροῦ σαν νὰ πᾶ νε σὲ ἄλ λη ρω μα ϊ κὴ ἐ παρ χί α καὶ νὰ ζή σουν ἀ πε ρί σπα στοι. Ὁ αὐ το κρά το ρας Φί λιπ πος ὁ Ἄ ρα βας ἦ ταν χρι στια νὸς καὶ ὁ αὐ το κρά το ρας Γα λι η νός, ἔ χον τας χρι στια νὴ γυ ναῖ κα, ἔ δω σε ἀ πό λυ τη ἐ λευ θε ρί α σ’ ὅ λες τὶς θρη σκεῖ ες καὶ ἐ ξέ δω σε ρη τὰ ἢ ἔμ με σα τὸ πρῶ το Δι ά ταγ μα Ἀ νε ξι θρη σκίας. Ὁ Χρι στι α νι σμός, ἐ νι σχυ μέ νος ἀ πὸ τὰ αὐ το κρα το ρι κὰ δῶ ρα καὶ θε σμούς, γιὰ 40 χρό νια θὰ δρά σῃ ἀ νε νό χλη τος καὶ θὰ ἑ δραι ω θῇ στὴ Ρω μα ϊ κὴ Αὐ το κρα το ρί α. Ὁ μό νος ση μαν τι κὸς ἀν τι χρι στι α νι κὸς δι ωγ μὸς ἦ ταν ἐ κεῖ νος τοῦ Δι ο κλη τια νοῦ στὰ τέ λη τοῦ 3ου αἰ. Ὁ Μα ξέν τιος ἄλ λω στε πρὶν τὸ Με γά λο Κων σταν τῖ νο ἐ ξέ δω σε τὸ δεύ τερο Δι ά ταγ μα Ἀ νε ξι θρη σκί ας. Τὸ Δι ά ταγ μα Ἀ νε ξι θρη σκί ας τοῦ Με δι ο λά νο υ τοῦ Μ. Κων σταν τί νου ἦ ταν τὸ τρί το. ΔΑΥΛΟΣ 316, Σεπτέμβριος 2008  22437