ΗΛΙΑΣ ΛΔ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Θαύμας - Ἠλέκτρα - Ἶρις - "Αρπυιαι (Ἠλεκτρισμός; -- Τηλεπικοινωνιακὸς δορυφόρος; -- Μετεωρολογικἁ ὄργανα;) «Οὐκ ἄλλη ἀρχὴ τῆς φιλοσοφίας ἤ τὸ θαυμάζειν» [Πλάτων, Θεαίτητος]. Ι Σοφὸς Οὐρανίων ἀπὸ τὴν γενιὰ τοῦ Πόντου καὶ ἀδελφὸς τοῦ Νηρέως ἦταν ὁ Θαύμας. (Θεογονία, στίχ. 233 - 237): «Νηρέα δ᾽ ἀψευδέα καὶ ἀληθέα γείνατο Πόντος, πρεσβύτατον παίδων... αὖτις δ᾽ αὖ Θαύμαντα μέγαν». [ΞΞ τὸν Νηρέα τὸν ἀξιόπιστο, ποὺ μόνο τὴν ἀλήθεια λέγει, τὸν γέννησε ὁ Πόντος..., μετὰ δὲ ἀμέσως τὸν σπουδαῖο, τὸν μέγαν Θαύμαντα]. Καὶ ἡ Θεογονία συνεχίζει (στίχ. 265 -269): «Θαύμας δ᾽ Ὠκεανοῖο βαθυρρείταο θύγατρα ἠγάγετ᾽ Ἠλέκτρην ἢ δ᾽ ὠκεῖαν τέκε Ἶριν ἠυκόμους θ᾽ Αρπυίας ᾽Αελλὼ τ᾿ Ὠκυπέτην αἵ ρ᾽ ἀνέμων πνοιῇσι καὶ οἰωνοῖς ἅμ᾽ ἕπονται ὠκείῃς πτερύγεσσι" μεταχρόνιαι γὰρ ἴαλλον». [Ξ Καὶ ὁ Θαύμας τὴν ἀνήκουσα στὸν θαθύρροο Ὠκεανὸ θυγατέρα του ᾿Ἠλέκτρα ὁδήγησε νὰ φέρει στὸ φῶς τὴν ταχύτατη Ἴριδα καὶ τὰς εὐκόμους ᾽Αρπυίας ᾿Αελλὼ καὶ Ὠκυπέτην, οἱ ὁποῖες εὔκολα τὶς πνοὲς τῶν ἀνέμων καὶ τῶν ὀρνέων (τὸν τρόπο πτήσεως) συγχρόνως ἀκολουθοῦν μὲ ταχύτατα πτερά᾿ διότι μετεωριζόµενες πέμπουν.|. Τί ὅμως μπορεῖ νὰ ὑποκρύπτουν οἱ στίχοι αὐτοί; Θαύμας: Τὸ ὄνομα ἔχει προέλθει ἀπὸ τὴ ρίζα θα/- ---, ποὺ ἐξ αὐτῆς παρήχθησαν τὸ ρῆ- μα «θάομαι», ποὺ σηµαίνει θαυμάζω καὶ ἡ λέξη «θαῦμα». Ὃ ᾿Αριστοτέλης θεωρεῖ, ὅτι τε- κµήριο τοῦ ἀνθρώπινου πόθου πρὸς μάθησιν εἶναι ὁ θαυμασμός, ἡ συγκίνηση ποὺ μᾶς δί- νουν οἱ αἰσθήσεις µας: «πάντες οἱ ἄνθρωποι τοῦ εἰδέναι ὀρέγονται φύσει. Σημεῖον δ᾽ ἡ τῶν αἰσθήσεων ἀγάπησις» (Μετὰ τὰ φυσικά Α,]). Ὃ Δημόκριτος παρ᾽ ὅλο ποὺ θεωροῦσε ὅτι οἱ αἰσθήσεις µας μᾶς ἐξαπατοῦν, ἔλεγε ὅτι ἡ γνώμη (δόξις) στὸν κάθε ἄνθρωπο σχηματίζεται μὲν ἀπὸ τὴ τυχαία ροὴ τῶν πραγμάτων ποὺ ὑποπίπτουν στὶς αἰσθήσεις µας, ἀλλὰ καὶ ποὺ ἐξετάζονται νοητικῶς: «ἐτεῆ οὐδὲν ἴ- σµεν περὶ οὐδενὸς ἀλλ᾽ ἐπιρυσμίη ἑκάστοισιν δόξις» (ἀπ. 7, Η. Ὀίε[ς). Ὃ θαυμασμὸς τέλος κατὰ τὸν 'Ἡράκλειτο εἶναι φαινόμενο συνδεδεμένο μὲ τὴν καλ- λιέργεια τῆς ψυχῆς: «κακοὶ μάρτυρες ἀνθρώποισιν ὀφθαλμοὶ καὶ ὦτα βαρβάρους ψυχὰς ἐ- χόντων» (ἀπ. 107, Η. Ὀιείς). Ἔξ αὐτῆς τῆς αἰτίας ἀσφαλῶς καὶ ἡ Θεογονία τοποθετεῖ πλάι στὸ ὄνομα τοῦ καλ- λιεργηµένου καὶ σοφοῦ (κατὰ Πλάτωνα) Θαύμαντος τὸ προσωνύμιο «μέγας». Π Ὃ σοφὸς Θαύμας ἐν συνεχεία, κατὰ τὸ κείµενο, ὁδηγεῖ τὴν θυγατέρα τοῦ «βαθύρρου Ὠκεανοῦ», ποὺ ὀνομάζεται « Ἠλέκτρα», νὰ φέρει στὸ φῶς πρῶτα τὴν ταχύτατη ἜἼριδα. Θὰ σταθῶ ἐδῶ. Στὸ κείµενο ὁ Ὠκεανὸς ἀποκαλεῖται «βαθύρροος», δηλαδὴ εἶχε κίνηση ροϊκὴ στὰ βάθη του. Τὸ ὄνομα «Ηλέκτρα» παράγεται ἀπὸ τὸ «ἠλέκτωρ», ποὺ ἔτσι ἀποκαλεῖται ὁ Ἥλιος: «ὡς τ᾽ ἠλέκτωρ Ὑπερίων», λέγει ὁ “Ὅμηρος στὴν Ἰλιάδα (Τ, 398) γιὰ τὸν ᾿Αχιλ- λέα. 'Ὑπερίων ὅμως εἶναι ὁ γεννήτωρ τοῦ δικοῦ µας πλανητικοῦ συστήµατος καὶ δὲν εἶναι ὁ Ἥλιος, ὅπως κατέληξε νὰ θεωρεῖται ἀργότερα: Ἣ Θεογονία (στίχ. 371 - 374) γράφει: