ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
317ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2008
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Κόσμοι, ηλιοκεντρισμός και Αφροδίτη — ΚΑΡΜΙΡΑΝΤΖΟΣ, ΚΩΣΤΗΣ
Κείμενο φύλλου
ΚΟΣΜΟΙ,
ΗΛΙΟΚΕΝΤΡΙΣΜΟΣ
ΚΑΙ ΑΦΡΟΔΙΤΗ
Ἑβραιοχριστιανισμός, λό γῳ τῆς ἀν τι δι α με τρι κῆς νο ο τρο πί ας του μὲ
τὸν Πο λι τι σμὸ τοῦ Ἕλ λη να (Ἦ θος, Τέ χνη, Ἐ πι στή μη, Φι λο σο φί α), δὲν
ἔ χει νὰ ἀν τι τά ξῃ πα ρὰ μό νο τὴν ἀ φύ σι κη ἠ θι κή, δη λα δὴ τὴν σχέ ση Θεοῦ/Κυ
ρί ου καὶ ἀ τό μου, ἐξ οὗ καὶ ἡ με τα ξὺ ἀ τό μων σχέ ση, σὲ ἀν τί θε ση
πρὸς τὸ Ἦ θος Ἑλ λή νων («Δ», τ. 242), ποὺ εἶ ναι σχέ ση Πό λε ως καὶ πολί
του-προ σώ που.
Ἀλ λὰ τὸ σο βα ρό, ποὺ ξε φεύ γει, εἶ ναι τὸ ἀ ξί ω μα (=πρό τα ση ἀ να πό δει κτη) τοῦ Ἑλλη
νο χρι στι α νι σμοῦ κα τὰ τῶν Ἑλ λή νων φι λο σό φων καὶ ἰ δί ως τῶν ἐ πι στη μό νων: «Δια
τύ πω ναν ἰ δέ ες δι α φό ρων ἀλ λή λων, δὲν ἔ πει θαν κα νέ να, καὶ εὐ τυ χῶς ἦλ θε τὸ Ἱ ερὸν
Βι βλί ον, ποὺ μὲ τὸ δόγ μα του ἔ βα λε τέ λος στὶς δι α φω νί ες, ἐ πέ βα λε τὴν τά ξιν.»
Οἱ Ἕλ λη νες εἶ χαν ἑ νια ῖο Πο λι τι σμό, ἴ διο Ἦ θος καὶ ἔκ φρα ση Τέ χνης, πα ρό μοι ες
ἐ πι στη μο νι κὲς ἰ δέ ες καὶ ἐ πι τεύγ μα τα, Φι λο σο φί α καὶ τρό πο ζω ῆς. Ὅ λα ὅ μως μὲ συ νεχεῖς
προ τά σεις, ἀ να νε ώ σεις, ἐ πε ξη γή σεις. Δυ να μι κά, ὄ χι στα τι κά/δογ μα τι κά. Καὶ οἱ
«Πα τέ ρες»; Μ. Ἀ θα νά σιος, «Πε ρὶ ἐναν θρ.» 50.2: «ἀλ λ’ ὃ ἔ δο ξον (=πα ρα δέ χον ταν οἱ)
ζῶν τες ἰ σχύ ειν (φι λό σο φοι), ἐν ἀλ λή λοις ἔ σχον τὴν ἅ μιλ λαν (=μό νον γιὰ ἀν τα γω νισμό)
καὶ με τ’ ἀλ λή λων ἐ φι λο νί κουν» (γιὰ τὶς θε ω ρί ες τους). Καὶ ὁ λα ός; «Πές μου τί
κο σμο θε ω ρί α ἔ χεις νὰ σοῦ πῶ ποι ός εἶ σαι.» Ὄν τως ἡ κο σμο θέ α ση εἶ ναι ἡ βά ση καὶ
τῶν 4 στοι χεί ων τοῦ Πο λι τι σμοῦ. Καὶ τῶν ἄλ λων πο λι τι σμῶν λα ῶν/ἐ πο χῶν. Γι’ αὐτὸ
οἱ Ἕλ λη νες ἐ πι στή μο νες-φι λό σο φοι στὰ «Πε ρὶ Φύ σε ως» συγ γράμ μα τά τους (ὅ λοι
ἔ γρα ψαν) δι έ θε ταν μέ ρος γιὰ Κο σμο λο γί α (Ἴ ων, Δη μό κρι τος), Ἀ στρο νο μί α (Θα λῆς).
Καὶ ἐ κεῖ προ τεί νουν μον τέλ λα (=πα ρα δείγ μα τα) γιὰ τὴ μορ φὴ καὶ λει τουρ γί α τοῦ
Παν τός/Σύμ παν τος. Ὅ πως ὁ καλ λι τέ χνης ἐκ φρά ζει τὸ πε ρι ε χό με νο μιᾶς ἰ δέ ας του σὲ
μορ φή, καί, ὅ ταν ταυ τί ζων ται, εἶ ναι καλ λι τε χνή μα τα, ἔ τσι ὁ φι λό σο φος, ὅ ταν ταυ τίζῃ
τὴν νο ο τρο πί α (=τρό πος) μὲ τὸν τρό πο ζω ῆς του (=δί αι τα), γί νε ται σο φός, χάρις
σὲ ὅσα κα τά φε ρε. Ὡς πα ρα δείγ μα τα ὁ μο φω νί ας θὰ ἐ ρευ νή σου με δύο δύ σκο λα θέ ματα:
Ἀ πὸ τὴν Κο σμο λο γί α, τὴν θε ω ρί α τῶν κό σμων, καὶ ἀ πὸ τὴν Ἀ στρο νο μί α, τὴν
ἡ λι ο κεν τρι κὴ τῶν Ἑλ λή νων.
ΠΑΜΠΟΛΟΙ ΚΟΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ. Οἱ Ἕλ λη νες ξε κα θά ρι σαν τὶς ἔν νοι ες
ΛΟΓΟΣ, ΣΥΜ·ΠΑΝ, ΚΟΣΜΟΣ.
Ὁ «Λό γος» (=ἀ να λο γί α, ἐ κτὸς τῶν ἄλ λων ἐν νοι ῶν, λ.χ. ὁ μι λί α) στὴν Κο σμο λογί
α εἶ ναι τὸ αἴ τιο («αἰ τια τὸν οἱ κό σμοι», Ἀ ρι στ. «Ἀ να λυ τι κὰ Ὕ στε ρα» 98), δηλ. οἱ
Συμ παν τι κοὶ Νό μοι, ἡ Λει τουρ γί α. Ἐμ ψυ χώ νει μὲ ἀ έ να η ἀ νά δρα ση τὸ Σύμ παν μὲ
τὸν «πό λε μον» τοῦ Ἡ ρα κλεί του «πάν των πα τήρ» (53) καὶ «τὸν πό λε μον ἑ όν τα ξυνόν…
καὶ γε νό με να πάν τα» (80).
ΔΑΥΛΟΣ 317, Ὀκτώβριος 2008 22503