Δρ. ΚΩΝ. ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Περὶ Ονείρων: Πλάτων καὶ Φρόυντ Ὃ ὕπνος εἶναι λειτουργία τοῦ ἐγκεφάλου, ἐνῶ τὰ ὄνειρα εἶναι προϊόν τῆς ψυχῆς, καὶ συγκεκριμένα μέρος τῶν καθημερινῶν μας πράξεων, αἰσθημάτων ἤ ἐπιθυμιῶν καὶ συμβάντων γενικὰ τῆς ζωῆς μας. Καὶ ὅποιος -- λέγει ὁ Ἱπποκράτης -- γνωρίζει νὰ ἑρμηνεύει σωστὰ τὰ ὄνειρα, αὐτὸς κατέχει τὸ περισσότερο μέρος τῆς σοφίας: « Ὅστις οὖν ἐπίσταται κρίνειν ταῦτα ὀρθῶς, μέγα μέρος ἐπίσταται τῆς σοφίης» (Π. Ἐνυπν., 1). Τὸ περιεχόμενο τοῦ ἐγκεφάλου διέπεται ὑπὸ τῆς λογικῆς, τοῦ δὲ ὑποσυνείδητου εἶναι ἄτακτο καὶ παράλογο. Γιατὶ τὰ ὄνειρά μας ἐκφράζουν τὶς ἀνεκπλήρωτες ἐπιθυμίες, ὅπως σεξουαλικές, ὀρεκτικὲς κ.ο.κ. Ὁ Φρόυντ καὶ ὁ μαθητὴς του Γιούνγκ ἐξέφρασαν τὴ θεωρία ὅτι τὰ ὄνειρα εἶναι παρανοϊκὴ ἐκπλήρωση τῶν ἐπιθυμιῶν καὶ κυρίως τῶν σεξουαλικῶν, ποὺ ἔχουν τὴν ἀρχή τους ἀπὸ τῆς παιδικῆς ἡλικίας καὶ δημιουργοῦνται ἀπὸ τὴ ἠρθίάο. Θεωρία καὶ τίποτε ἄλλο! Ὁ Ἱπποκράτης, ὁ Γαληνὸς καὶ ἄλλοι ἀρχαῖοι συμπληρώνουν τὴ διαγνωστική τους καὶ τὴ θεραπευτική τους μὲ τὴ σημασία καὶ ἑρμηνεία τῶν ὀνείρων: « ̓Ενύπνια οἷα ὀρέῃ ἐν τοῖς ὕπνοις, οἷα ἄν ποιέῃ» κ.λπ. (π. Χυμῶν 89 -- Κ. Μητρόπουλος, Ἐπιδ., Αον, κεφ. 10). Ὃ Γαληνὸς λέγει: «Δεῖ θεάσασθαι ἀκριβῶς τὰ ἐνύπνια καὶ οἷα ὁρᾶται καὶ τὰ ἐν τοῖς ὕπνοις ποιεῖται, ἵνα προγνώση καὶ ἰάσῃ καλῶς» (Γαλ. ΧΝ 1219). Καὶ οἱ ἱερεῖς τῶν ̓Ασκληπιείων ἀπέδιδαν ἔξαιρετικὴ σημασία στὴν ἐξέταση τῶν ὀνείρων τῶν ἀρρώστων. Τὴν ἄποψη τοῦ Ιπποκράτη περὶ τῆς σημασίας τῶν ὀνείρων ὑποστηρίζει καὶ ὁ ἸΑριστοτέλης: «Λέγουσι γοῦν τῶν ἰατρῶν οἱ χαρίεντες (οἱ πεπαιδευμένοι, οἱ σοφοί, ὅπως λ.χ. ὁ πατὴρ τῆς ἰατρικῆς), ὅτι δεῖ σφόδρα προσέχειν τοῖς ἐνυπνίοις» (1463 Α 4). Καὶ στὸ Περὶ καθ’ ὕπνον μαντικῆς ἔργο του (Βλ. Κ. Μητρόπουλου, ̓Αριστ. Μικρὰ Φυσικά, τόμ. Β, βιβλ. Ἐλ.) μεταξὺ τῶν ἅλλων τονίζει: Ἢ ψυχὴ πρέπει νὰ φανερώσει στὸν πάσχοντα, στὰ ὄνειρά του, τὰ μικρὰ ἐκεῖνα παθογνωμικὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἆᾱθροισθέντα χαρακτηρίζουν τὴν νόσο του (463 α 17 καὶ 460 β 32). Τὰ ὄνειρα, ἐξ ἄλλου, ἔχει τὴ γνώμη ὁ ἹΙπποκράτης (βλ. π. Ἑβδομάδων, ἔκδ. Γ{., ΙΧ ὃ 45, σελ. 460), ἐνέχουν προγνωστικὴ σημασία, τὴ στιγμὴ ποὺ αὐτὸ ἔχει διαμορφωθῆ ἀπὸ τὰ συμβάντα τῆς ζωῆς ἤτοι τὶς πράξεις καὶ σκέψεις μας, καὶ τὰ προβλήματά μας κ.ο.κ. Ὅταν ὅμως τὰ ὄνειρά μας διαμορφώνονται ἀπὸ ὑλικὸ ποὺ δὲν ἔχει σχέση μὲ τὰ παθήματά μας, τότε αὐτὰ συμβολίζουν τὴν διατάραξη τῆς σωματικῆς καὶ ψυχικῆς καταστάσεως, στὸ σύνολό της. Ὅταν -- λέγει --- τὸ σῶμα ἐγρηγορεῖ, τότε ἡ ψυχὴ ἀναλαμβάνει ὅλες τὶς αἰσθήσεις, καὶ μόλις τὸ σῶμα βρίσκεται σὲ κατάσταση ὕπνου, ἡ ψυχὴ ἀναλαμβάνει τὴ διακυβέρνηση τοῦ οἴκου της, ἀγρυπνεῖ, βλέπει, ἀκούει, λυπᾶται καὶ χαίρεται καὶ ἐνθυμεῖται ὅλες τὶς πράξεις μας. « Ἑνὶ λόγῳ ὁκόσα τοῦ σώματος ἤ τῆς ψυχῆς, αὕτη ἐν τῷ ὕπνῳ διαπρήσσεται. Ὅστις οὖν ἐπίσταται" κρίνειν ταῦτα ὀρθῶς, μέγα μέρος ἐπίσταται τῆς σοφίης» (Ἱππ. π. Ἐνυπ. 1). Ὁ Πλάτων (Πολιτ. Θ ̓ κεφ. 59] Α καὶ 572 Β) γράφει: «Μερικὲς ἀπὸ τὶς μὴ ἀναγκαῖες ἡδονές μας καὶ ἐπιθυμίες μοῦ φαίνονται ὅτι εἶναι παράνομες (ἀφύσικες), καὶ ὑπάρχει φόβος νὰ γίνονται σὲ κάθε ἄνθρωπο, κολαζόμενες δὲ καὶ ἀπὸ τὸ νόμο, καὶ μὲ τὴ βελτίῶση τῶν ἐπιθυμιῶν μὲ τὴ βοήθεια τῆς λογικῆς, σὲ μερικοὺς ἤ ὅλως διόλου ἐξαφανίζονται ἤ ἐξαφανίζονται ὁλίγον, καὶ εἶναι ἀνίσχυρες, σὲ ἄλλους ὅμως τυγχάνουν ἰσχυρότερες καὶ πληθαίνουν. Εἶναι αὐτὲς ποὺ μᾶς ἔυπνοῦν στὸν ὕπνο μας. Ὅταν λοιπὸν τὸ μέν ἄλλο μέρος τῆς ψυχῆς, τὸ λογικόν, καθεύδει καὶ εἶναι ἤσυχο καὶ ἐξουσιάζει τοῦ ὑποσυνειδήτου, ποὺ εἶναι θηριῶδες καὶ ἄγριο ἀφοῦ ἔχεισκορεσθῆ ἀπὸ φαγητὰ καὶ ποτά, σκιρτάει (διεγείρεται) καὶ ἀποδιώχνοντας τὸν ὕπνο, ζητᾶ νὰ ξεφύγει καὶ νὰ χορτάσει πιὸ πολὺ ἀπὸ τὶς συνηθισμένες ὀρέξεις του.