Δρ. ΚΩΝ. ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Περὶ Ονείρων: Πλάτων καὶ Φρόυντ Ὃ ὕπνος εἶναι λειτουργία τοῦ ἐγκεφά- λου, ἐνῶ τὰ ὄνειρα εἶναι προϊόν τῆς ψυχῆς, καὶ συγκεκριµένα µέρος τῶν καθημερινῶν μας πράξεων, αἰσθημάτων ἤ ἐπιθυμιῶν καὶ συμβάντων γενικὰ τῆς ζωῆς µας. Καὶ ὅ- ποιος -- λέγει ὁ Ἱπποκράτης -- γνωρίζει νὰ ἑρμηνεύει σωστὰ τὰ ὄνειρα, αὐτὸς κατέ- χει τὸ περισσότερο µέρος τῆς σοφίας: « Ὅστις οὖν ἐπίσταται κρίνειν ταῦτα ὀρθῶς, μέγα μέρος ἐπίσταται τῆς σοφίης» (Π. Ἐ- νυπν., 1). Τὸ περιεχόμενο τοῦ ἐγκεφάλου διέπεται ὑπὸ τῆς λογικῆς, τοῦ δὲ ὑποσυ- νείδητου εἶναι ἄτακτο καὶ παράλογο. Γιατὶ τὰ ὄνειρά μας ἐκφράζουν τὶς ἀνεκπλήρω- τες ἐπιθυμίες, ὅπως σεξουαλικές, ὀρεκτι- κὲς κ.ο.κ. Ὁ Φρόυντ καὶ ὁ μαθητὴς του Γιούνγκ ἐ- ξέφρασαν τὴ θεωρία ὅτι τὰ ὄνειρα εἶναι πα- ρανοϊκὴ ἐκπλήρωση τῶν ἐπιθυμιῶν καὶ κυ- ρίως τῶν σεξουαλικῶν, ποὺ ἔχουν τὴν ἀρ- χή τους ἀπὸ τῆς παιδικῆς ἡλικίας καὶ δη- μιουργοῦνται ἀπὸ τὴ ἠρθίάο. Θεωρία καὶ τί- ποτε ἄλλο! Ὁ Ἱπποκράτης, ὁ Γαληνὸς καὶ ἄλλοι ἀρχαῖοι συμπληρώνουν τὴ διαγνωστική τους καὶ τὴ θεραπευτική τους μὲ τὴ σηµα- σία καὶ ἑρμηνεία τῶν ὀνείρων: «᾿Ενύπνια οἷα ὀρέῃ ἐν τοῖς ὕπνοις, οἷα ἄν ποιέῃ» κ.λπ. (π. Χυμῶν 89 -- Κ. Μητρόπουλος, Ἐπιδ., Αον, κεφ. 10). Ὃ Γαληνὸς λέγει: «Δεῖ θεά- σασθαι ἀκριβῶς τὰ ἐνύπνια καὶ οἷα ὁρᾶται καὶ τὰ ἐν τοῖς ὕπνοις ποιεῖται, ἵνα προγνώ- ση καὶ ἰάσῃ καλῶς» (Γαλ. ΧΝ 1219). Καὶ οἱ ἱερεῖς τῶν ᾿Ασκληπιείων ἀπέδιδαν ἔξαιρε- τικὴ σημασία στὴν ἐξέταση τῶν ὀνείρων τῶν ἀρρώστων. Τὴν ἄποψη τοῦ Ιπποκράτη περὶ τῆς ση- µασίας τῶν ὀνείρων ὑποστηρίζει καὶ ὁ ἸΑ- ριστοτέλης: «Λέγουσι γοῦν τῶν ἰατρῶν οἱ χαρίεντες (οἱ πεπαιδευμένοι, οἱ σοφοί, ὅ- πως λ.χ. ὁ πατὴρ τῆς ἰατρικῆς), ὅτι δεῖ σφόδρα προσέχειν τοῖς ἐνυπνίοις» (1463 Α 4). Καὶ στὸ Περὶ καθ’ ὕπνον μαντικῆς ἔργο του (Βλ. Κ. Μητρόπουλου, ᾿Αριστ. Μικρὰ Φυσικά, τόμ. Β, βιβλ. Ἐλ.) μεταξὺ τῶν ἅλ- λων τονίζει: Ἢ ψυχὴ πρέπει νὰ φανερώσει στὸν πάσχοντα, στὰ ὄνειρά του, τὰ μικρὰ ἐκεῖνα παθογνωμικὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἆᾱ- θροισθέντα χαρακτηρίζουν τὴν νόσο του (463 α 17 καὶ 460 β 32). Τὰ ὄνειρα, ἐξ ἄλλου, ἔχει τὴ γνώµη ὁ ἹΙπ- ποκράτης (βλ. π. Ἑβδομάδων, ἔκδ. Γ{., ΙΧ ὃ 45, σελ. 460), ἐνέχουν προγνωστικὴ ση- µασία, τὴ στιγμὴ ποὺ αὐτὸ ἔχει διαµορφω- θῆ ἀπὸ τὰ συμβάντα τῆς ζωῆς ἤτοι τὶς πρά- ξεις καὶ σκέψεις µας, καὶ τὰ προβλήματά μας κ.ο.κ. Ὅταν ὅμως τὰ ὄνειρά µας δια- µορφώνονται ἀπὸ ὑλικὸ ποὺ δὲν ἔχει σχέση μὲ τὰ παθήµατά µας, τότε αὐτὰ συμβολί- ζουν τὴν διατάραξη τῆς σωματικῆς καὶ ψυ- χικῆς καταστάσεως, στὸ σύνολό της. Ὅταν -- λέγει --- τὸ σῶμα ἐγρηγορεῖ, τό- τε ἡ ψυχὴ ἀναλαμβάνει ὅλες τὶς αἰσθήσεις, καὶ μόλις τὸ σῶμα βρίσκεται σὲ κατάστα- ση ὕπνου, ἡ ψυχὴ ἀναλαμβάνει τὴ διακυ- βέρνηση τοῦ οἴκου της, ἀγρυπνεῖ, βλέπει, ἀκούει, λυπᾶται καὶ χαίρεται καὶ ἐνθυμεῖ- ται ὅλες τὶς πράξεις μας. « Ἑνὶ λόγῳ ὁκόσα τοῦ σώματος ἤ τῆς ψυχῆς, αὕτη ἐν τῷ ὕπνῳ διαπρήσσεται. Ὅστις οὖν ἐπίσταται" κρίνειν ταῦτα ὀρθῶς, μέγα μέρος ἐπίστα- ται τῆς σοφίης» (Ἱππ. π. Ἐνυπ. 1). Ὁ Πλάτων (Πολιτ. Θ᾽ κεφ. 59] Α καὶ 572 Β) γράφει: «Μερικὲς ἀπὸ τὶς μὴ ἀναγκαῖες ἡδονές μας καὶ ἐπιθυμίες μοῦ φαίνονται ὅτι εἶναι παράνομες (ἀφύσικες), καὶ ὑπάρχει φόβος νὰ γίνονται σὲ κάθε ἄνθρωπο, κολαζόμε- νες δὲ καὶ ἀπὸ τὸ νόμο, καὶ μὲ τὴ βελτίῶση τῶν ἐπιθυμιῶν μὲ τὴ βοήθεια τῆς λογικῆς, σὲ μερικοὺς ἤ ὅλως διόλου ἐξαφανίζονται ἤ ἐξαφανίζονται ὁλίγον, καὶ εἶναι ἀνίσχυρες, σὲ ἄλλους ὅμως τυγχάνουν ἰσχυρότερες καὶ πληθαίνουν. Εἶναι αὐτὲς ποὺ μᾶς ἔυ- πνοῦν στὸν ὕπνο μας. Ὅταν λοιπὸν τὸ μέν ἄλλο μέρος τῆς ψυχῆς, τὸ λογικόν, καθεύ- δει καὶ εἶναι ἤσυχο καὶ ἐξουσιάζει τοῦ ὑπο- συνειδήτου, ποὺ εἶναι θηριῶδες καὶ ἄγριο ἀφοῦ ἔχεισκορεσθῆ ἀπὸ φαγητὰ καὶ ποτά, σκιρτάει (διεγείρεται) καὶ ἀποδιώχνοντας τὸν ὕπνο, ζητᾶ νὰ ξεφύγει καὶ νὰ χορτάσει πιὸ πολὺ ἀπὸ τὶς συνηθισμένες ὀρέξεις του.