ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
43ΙΟΥΛΙΟΣ 1985
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η πνευματική κατάσταση του καιρού μας (6η συνέχεια) — JASPERS, KARL
Κείμενο φύλλου
ΚΑΕΙ, ΓΑΡΡΕΕ»Σ
Ἢ πνευματικὴ κατάσταση τοῦ καιροῦ μας
[Ἔκτη συνέχεια]
Ὃ ἄνθρωπος σὰ νὰ ἔχει χάσει τὴν οὐσία τῆς ἀνθρωπότητας, ξερριζωμένος
καθὼς εἶναι καὶ καθὼς ἔχει ἀναχθεῖ στὸ ἐπίπεδο τῶν πραγμάτων. Τίποτα
δὲν διεκδικεῖ, ποὺ νὰ εἶναι τῆς ἀρεσκείας του καὶ νὰ διέπεται ἀπὸ τὴν ἁλήθεια
τοῦ οὐσιαστικοῦ ὄντος. ̓Ανεξάρτητα ἄν πρόκειται γιὰ ἀπόλαυση ἤ δυσανασχέτηση,
ἀνεξάρτητα ἄν εἶναι σφοδρὸ ἤ κοπιαστικό, δὲν εἶναι τίποτα
περισσότερο ἀπὸ τὸ λειτούργημα τῆς καθημερινῆς του ἐργασίας. Καθὼς ζῆ ἀπὸ
τὴν μιὰ ἡμέρα στὴν ἄλλη, ἡ μόνη ἐπιθυμία ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ τὸν κεντρίσει,
ἐπέκεινα ἀπὸ τὴν ἐπιτέλεση τοῦ ἔργου του, εἶναι ἡ λαχτάρα του νὰ καταλάβει
τὴν καλύτερη δυνατὴ θέση στὴν κατασκευή. Ἣ μάζα ἐκείνων ποὺ ἵστανται
στὶς διορισμένες τους καταστάσεις, διαχωρίζεται ἀπὸ ἐκείνων ποὺ
πιέζουν νὰ ξεχωρίσουν χωρὶς κανένα ἔλεος. Οἱ πρῶτοι εἶναι παθητικοί, παραμένουν
αὐτοὶ ποὺ εἶναι καὶ διασκεδάζουν κατὰ τὸν χρόνο τῆς ἀναψυχῆς τους.
Οἱ τελευταῖοι εἶναι δραστήριοι, κεντρίζονται ἀπὸ τὴν φιλοδοξία καὶ τὴν θέληση
γιὰ ἰσχύ, σὰν νὰ ἀναλώνονται ἀπὸ τὴν φωτιὰ τῆς σκέψης τῶν δυνατοτήτων
προαγωγῆς, ἀπὸ τὴν ἔνταση τῶν πιὸ ἐνδόμυχων ἐνεργειῶν τους.
Ἢ κατασκευή, στὸ σύνολό της, ἐλαύνεται ἀπὸ μιὰ γραφειοκρατία, ποὺ ἡ
ἴδια μοιάζει μὲ κατασκευή, καὶ οἱ ἄνθρωποι ἀνάγονται στὴν κατασκευή, ὅπου
ὅλοι οἱ ἐργαζόμενοι στὴ μεγαλύτερη κατασκευὴ εἶναι ἐξαρτώμενοι. Τὸ
κράτος, ἡ δημοτικὴ ἀρχή, οἱ βιομηχανικὲς καὶ οἱ ἐμπορικὲς ἐπιχειρήσεις ἐλέγχονται
ἀπὸ τὶς γραφειοκρατίες. Οἱ σημερινοὶ ἄνθρωποι σχετίζονται μὲ τὴν
ἐργασία σὲ πολλαπλότητες, ἐνῶ ἡ ἐργασία τους πρέπει νὰ ὀργανωθεῖ.
Ἐκεῖνοι ποὺ ἐκβιάζουν τὸν δρόμο τους στὴν ἀνώτερη τάξη ἔχουν διασφαλίσει
τὴν πρόοδο καὶ χαίρουν μεγαλύτερης ἐκτίμησης: στὴν οὐσία ὅμως
καὶ αὐτοὶ ἀκόμη εἶναι δοῦλοι τῶν λειτουργιῶν τους, καθὼς ἀπαιτοῦν κυρίως
μιὰ γρήγορη εὐφυΐα, ἕνα πιὸ γενικευμένο ταλέντο καὶ περισσότερη ζωτικὴ
δραστηριότητα ἀπὸ αὐτὴν ποὺ ἐπιδιώκει τὸ πλῆθος.
Ἢ κυριαρχία τῆς κατασκευῆς εἶναι εὐνοϊκὴ στὰ πρόσωπα ποὺ εἶναι ἐξοπλισμένα
μὲ ἰδιότητες ποὺ θὰ τοὺς φέρουν μπροστά: εἶναι πλεονεκτικὴ γιὰ
τὴν πρόβλεψη καὶ γιὰ τὰ ἀμείλικτα ἄτομα ποὺ ἔχουν ἐξοικειωθεῖ μὲ τὶς ποιότῆτες
τοῦ μέσου ἀνθρώπου, καὶ εἶναι κατὰ συνέπεια πρόθυμοι ν ̓ ἀποκτήσουν
ἄπειρη γνώση στὸ ἕνα ἤ στὸ ἄλλο τμῆμα, ποὺ μποροῦν ἀκούραστα νὰ ἐπιδιώκοὺν,
χωρὶς νὰ τοὺς ἐνδιαφέρει κάτι ἄλλο ἀπὸ τὴν κύρια δυνατότητά τους,
καὶ ποὺ κατέχονται ἀκριβῶς ἀπὸ τὴν σκέψη νὰ τὰ καταφέρουν στὸν κόσμο.
Ὑπάρχουν κι’ ἄλλες προὐποθέσεις. Ὃ ὑποψήφιος, ἀναρριχώμενος σὲ ὑ:ψηλότερη
θέση, πρέπει νὰ κάνει τὸν ἑαυτό του ν ̓ ἀρέσει, πρέπει νὰ πείσει καί,
κατὰ καιρούς, νὰ διαφθείρει, νὰ εἶναι ἀκόμη ἐξυπηρετικὸς μέχρι τὸ σημεῖο
ποὺ καθιστᾶ τὸν ἑαυτό του ἀναντικατάστατο, νὰ εἶναι ἱκανὸς νὰ συγκρατεῖ
τὴ γλῶσσα του, νὰ ξεφεύγει, νὰ ψεύδεται λίγο ἀλλὰ ὄχι καὶ πολύ, νὰ εἶναι ᾱκούραστος
στὴν ἐφεύρεση αἰτιῶν --προφανῶς εὐφυῶν--- καὶ νὰ ἔχει τὴν ἱκανότητα
νὰ ἐπικαλεῖται τὸ συναίσθημα δεδομένης τῆς εὐκαιρίας, νὰ μπορεῖ νὰ
ἐργάζεται κατὰ τρόπο ἀρεστὸ στοὺς ἀνωτέρους του, ν ̓ ἀποφεύγει τὴν ἐπίδει-