«ΠΑΡ’ ΕΚΤΟΣ ΤΑ ΓΕΝΕΙΑ, ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΒΥΖΙΑ ΜΕΓΑΛΑ»... ὸ βιβλίο «Μερικὴ διάγνωσις ἐκ τῶν παλαιῶν φιλοσόφων περὶ φύσεως» (Βενετία 1682), στὸ ὁποῖο περιγράφονται διάφορα ζῷα, εἶναι χαρακτηριστικὸ παράδειγμα τῆς ποιό- τητας τῆς παρεχόμενης κι ἐλεγχόμενης ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία παιδείας κατὰ τὴν Τουρκοκρατία. Τὸ συνέγραψε ὁ Δα- μασκηνὸς ὁ Στουδίτης, μητροπολίτης τοῦ ιστ΄ αἰῶνα, ποὺ εἶχε παρακο- λουθήσει μαθήματα θεολογικοῦ περιεχομένου στὴ Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή, ἐνῷ ἀργότερα ἀνέλαβε καὶ διδακτικὰ καθήκοντα διατηρῶντας κύκλο μαθητῶν, στὸν ὁποῖο συμπεριλαμβάνονταν οἱ μετέπειτα πατριά- ρχες Κωνσταντινούπολης Μητροφάνης καὶ Ἱερεμίας Β΄ ὁ Τρανός. Ὁ θαλάσσιος βοῦς, ποὺ τρώει ψαρᾶδες τὸ κεφάλαιο περὶ βοὸς διαβάζουμε, ὅτι ὁ βοῦς εἶναι ζῷο «πολλὰ ὠφέ- λιμον εἰς τὴν ζωὴν τοῦ ἀνθρώπου, διότι ποιεῖ γάλα καλόν». «Ἅμα ἀποθάνῃ, ἀπὸ τὸ κορμί του γεννῶνται μέλισσαι καὶ ἀπὸ τὸ κεφάλι του γεννᾶται ὁ Βασιλεὺς τῶν μελισσῶν.» Στὸ ἴδιο κεφάλαιο περι- γράφεται καὶ ὁ θαλάσσιος βοῦς «ὡσὰν εἰς τὴν γῆν. Καὶ δὲν τρώγει ψάρια, νὰ ζήσῃ. Μόνον ἐὰν ἰδῇ τινα κυνηγὸν ψαρᾶν, ὁποὺ κάθεται εἰς τὴν ἄκραν τῆς θαλάσσης, εἰς πέτραν ὑψηλὴν καὶ κυνηγᾷ μὲ τὸ ἀγκίστριον τὰ ψάρια, πηδᾷ ἀπὸ τὸ νερὸν καὶ ρίπτει τὸν ἄνθρωπον μέσα εἰς τὴν θάλασσαν καὶ τὸν τρώγει. Διὰ τοῦτο οἱ ἄνθρωποι τῆς Ἐρυθρᾶς Θαλάσσης, φοβούμενοι ἐξ αὐτοῦ, ὅταν κυ- νηγοῦσι ψάρια, δὲν κάθονται εἰς τὸν τόπον, ὁποὺ εἶναι βαθύς. Διὰ νὰ μὴν βγῇ ὁ βοῦς ἐκεῖνος καὶ ρίψῃ αὐτοὺς εἰς τὸ βάθος καὶ θανατώσῃ αὐτούς. Ἀλλὰ κάθονται εἰς ἄβαθον μέρος. Καὶ ὁ ἕνας ρίπτει τὸ ἀγκίστρι, καὶ οἱ σύντροφοί του στέκονται καὶ βλέπουν τὴν θάλασσαν. Ὅταν δὲ νὰ μὴν εὕρῃ ἄνθρωπον νὰ φάγῃ, τρώγει τὸν πηλὸν τῆς θαλάσσης, ὥσπερ ὁ χοῖρος εἰς τὴν γῆν. Καὶ οὕτως ζῇ.» Ὁ ὀνοκένταυρος, ποὺ κάνει ἀπεργία πείνας πάρχει ὅμως καὶ ὁ ὀνοκένταυρος, ὁ ὁποῖος περιγράφεται μάλιστα ἀπὸ τὸν Δαμασκηνὸ ὡς ἑξῆς: «Εἶναι καὶ ἄλλο ζῷον εἰς τὴν Ἰνδίαν καὶ λέγεται ὀνοκένταυρος. Καὶ ἀπὸ τὴν μέσην καὶ ἄνω εἶναι ὡσὰν ἄνδρας μὲ πρόσωπον, μὲ κεφαλὴν καὶ μαλλιά. Παρ’ ἐκτὸς τὰ γένεια ἔχει καὶ βυζιὰ μεγάλα. Ἀπὸ δὲ τὴν μέσην καὶ κάτω ὡσὰν γάιδαρος τέλειος. Καὶ δὲν περιπατεῖ ὡσὰν τὰ ἄλλα ζῷα, ἀλλὰ ἀείποτε τρέχει. Καὶ ὡσὰν