ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΕΔΩΣΑΝ ΜΙΑ ΔΙΕΘΝΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ Μύθος ἐκφράζει τὴν πρωταρχικὴ προσπάθεια τοῦ Ἀνθρώ- που νὰ κατανοήσῃ τὸν περιβάλλοντα κόσμο καὶ ἀποτελεῖ τὴν πρωτογενῆ ἐκδήλωση τῆς ἀνθρώπινης λογικότητας. Μέσα ἀπὸ τὸν Μύθο ἀναδείχθηκαν οἱ τρεῖς βασικώτερες ὄψεις τῆς ἀνθρώπινης ἀναζήτησης: ἡ Τέχνη, ἡ Θρησκεία καὶ ἡ Ἐπιστήμη. Ἡ Τέχνη προῆλθε ἀπὸ μία ἀρχικῶς ἁπλοϊκὴ μαγικομιμητικὴ ἀντίδραση ἀπέ- ναντι σὲ ὄψεις ἢ ἰδιότητες τοῦ Κόσμου, ποὺ ἀποτελοῦν ἀντικείμενο θαυμασμοῦ, ἐπι θυμίας ἢ ταύτισης (π.χ. οἱ εἰκαστικὲς ἀπεικονίσεις διαφόρων ζῴων στὰ τοιχώ- ματα τῶν σπηλαίων). Μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου ἐξέλιξε πιὸ σύνθετους συμβο- λισμοὺς ἀλλὰ πάντοτε στὴν ἴδια κατεύθυνση, δηλαδὴ σὲ αὐτὴν τῆς ἐπιθυμίας τοῦ ἀνθρώπου νὰ προσεγγίσῃ ὅ,τι ἀντιλαμβανόταν ὡς ἰδανικό. Ἡ ἴδια μαγικομιμητικὴ ἀντίδραση, ὅταν ἐξελίχθηκε σὲ βαθύτερη περιέργεια, προμήθευσε τὴν πρώτη ὕλη τῶν μετέπειτα ἐννοιῶν τοῦ ἐπιστημονικοῦ ὀρθολο- γισμοῦ. Π.χ. στὶς κοσμογονίες τῶν διαφόρων λαῶν καὶ εἰδικὰ τὴν Ἡσιόδεια Ποίηση ὁ μαγικομιμητικὸς θαυμασμὸς τῆς πρωτόγονης Τέχνης γιὰ τὰ φυσικὰ φαινόμενα (διαδοχὴ ζωῆς-θανάτου, ἡμέρας-νύχτας κ.ἄ.) ἔχει δώσει τὴ θέση του σὲ μιὰν ἀπόπειρα κατανόησης καὶ χρονολογικῆς διευθέτησης τῶν κοσμικῶν δια- δικασιῶν, δηλαδὴ ἔχει ἐξελιχθῆ σὲ προπομπὸ τῆς αἰτι οκρατικῆς ὀρθολογικῆς σκέ- ψης. Ἐν συνεχείᾳ οἱ πρῶτοι ἐπιστήμονες τῆς Ἱστορίας, οἱ Ἕλληνες φιλόσοφοι τῆς Ἰωνίας, μετέτρεψαν τὶς θεμελιώδεις ἔννοιες τοῦ Μύθου (π.χ. Χάος, Κόσμος, Ἀνάγκη, Ἔρως κ.ἄ.) σὲ ὁμώνυμες ἐπιστημονικὲς ὑποθέσεις ἐργασίας. Ὡστόσο ἀπὸ τὸν Μύθο προέκυψε, ὡς μαγικομιμητικὴ ἐπίσης ἀντίδραση, καὶ ἡ Θρησκεία. Ἡ τελευταία μπορεῖ νὰ ἑρμηνευθῇ ὡς παρεκτροπὴ ὀφειλόμενη σὲ ἕναν συνδυασμὸ ἀνεπαρκῶν ἑρμηνειῶν καὶ ἀμυντικῶν ψυχικῶν ἀντιδράσεων ἀπέναντι σὲ ἕναν, θαυμαστὸ μέν, ἀλλὰ ἀκόμα ἀρκετὰ δυσνόητο –καὶ τρομακτι- κό– κόσμο (ἀρκεῖ νὰ σκεφτοῦμε, πόσο πολὺ τρομάζει καὶ σήμερα ὁ θάνατος, καὶ πόσο εὔκολα αὐτὸς ὁ φόβος μπορεῖ νὰ ἐκθρέψῃ παραμύθια καὶ φαντασιώσεις περὶ μεταθανάτιας συνέχειας –ἄλλωστε στὴ ρίζα ὅλων τῶν θρησκειῶν βρίσκεται ὁ φόβος καὶ εἰδικώτερα ὁ φόβος τοῦ θανάτου). ΔΑΥΛΟΣ 319, Δεκέμβριος 2008  22725