Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ Λ. Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, Ἡ φωνὴ τοῦ 4ικαίου Ἢ τῆς ψυχῆς «εὐθυμίη» ἀπὸ τὴ συμμετρία τοῦ «γίγνεσθαι» ἔχει τὴν δύναμη νὰ «μετα- ρυσμοῖ» τὸν κοινωνικὸν ἄνθρωπο καὶ ἴσως ἀκόμη ν᾿ ἀλλάζει σ᾽ αὐτὸν τὴν ἀτομική του δο- μή. Αὐτὰ τὰ δημοκρίτεια πορίσματα ἀναπήδησαν στὴ σκέψη µου, ὅταν ἀνέγνωσα τὸ βι- βλίο τοῦ καθηγητοῦ Λ. Ν. Γεωργακόπουλου « Ἡ φωνὴ τοῦ δικαίου». Βέβαια δὲν πιστεύω ὅτι τέτοιας μορφῆς κείμενα μπορεῖ νὰ εἶχαν ἤ ἔχουν κάποια ἀπήχηση στοὺς κατεστημέ- νους «ταγούς»! Τὸ πιθανώτερο εἶναι νὰ παραμείνει ἡ «Φωνὴ δικαίου», ὅπως καὶ ἀρκετὲς ἄλλες ἔντιμες ἀποκαλύψεις τῆς ἀθλιότητάς μας, ὡς «φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ». ᾿Εγὼ πάντως θεωρῶ ὅτι ἔργα διαμαρτυρίας, σὰν αὐτὸ τοῦ Λ. Γεωργακόπουλου, στὴν ἐποχὴ τοῦ διασυρμοῦ τῆς ἀνθρώπινης ὀντότητας ἔπρεπε νὰ ἀγοράζονται ἀπὸ τοὺς ἔχοντας «τὸ πα- ραδάκι» καὶ νὰ ἀποστέλλονται δωρεὰν στοὺς νέους. Τὸ θέμα τοῦ συγγραφέα εἶναι τὸ δίκαιο. Τὸ δίκαιο, ποὺ ξεκίνησε μαζί, θὰ ἔλεγα, μὲ τὸν κτηνοτρόφο βοσκὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου, μαζὶ μὲ τὴ νοµή, μὲ τὸ νέμω, καὶ ἔγινε νό- μος καὶ ἀργότερα δίκαιο. Βάση ὅμως καὶ θεμέλιο τοῦ κοινωνικοῦ δικαίου ὑπῆρξαν ἀσφα- λῶς ἡ αἰδὼς καὶ ἡ νέμεσις. “Ὅλες οἱ ἀνθρώπινες ἐκδηλώσεις, ἀτομικὲς καὶ κοινωνικές, ἕ- πρεπε νὰ ἔχουν ἔκτοτε τὴν σφραγίδα αὐτὴ τῆς «αἰδοῦς», γιὰ νὰ εὐρίσκονται σὲ ἁρμονία μὲ τὸ ἔθος - ἦθος, ποὺ ἡ ἑλληνικὴ φύση - χῶρος εἶχε διδάξει στὸν κάτοικο αὐτῆς τῆς πε- ριοχῆς. Ἣ νέμεση σὰν πράξι ἐξιλασμοῦ συγκρατοῦσε συνεχῶς τὶς αὐτοεπιβεβαιωτικὲς ἤ τάσεις ὑπερβολικῆς ἰσχύος (ὁλοκληρωτικές) στὸ ὅριο τῆς ἰσορροπίας, στὴν ἀποφυγὴ ἑ- νὸς κοινωνικοῦ στροβίλου. ΠΡΟΜΗΘΕΊ ΚΗ ΛΥΤΡΩΣΗ Ἐπίγεια λύτρωση δὲν θὰ πῆ λύτρωση ἀπὸ τὰ κοινωνικὰ δεσμά, ὅπως πιστεύουν οἱ µαρξι- στές. Θὰ πῆ λύτρωση ἀπὸ τὰ ἐπίγεια δεσμὰ -- τόσο αὐτὰ ποὺ δένοντας τὸ ἄτομο ὑλικὰ τὸ δέ- νουν Ψυχολογικά, ὅσο καὶ αὐτὰ ποὺ δένοντάς το πνευματικὰ τὸ δένουν ὀντολογικά. Ἐπίγεια λύτρωση θὰ πῆ ἐπώδυνος ἐξοστρακισμὸς τοῦ προσκολλητικοῦ μηχανισμοῦ τοῦ ἀνθρώπου. Θὰ πῆ λύτρωση ἀπὸ τὴν τάση ὅλων μας νὰ δε- νόμαστε μὲ τὴν ὑλικὴ ἥ τὴν πνευματικὴ διάστα- ση τῆς ὑπαρξής μας --- δίνοντάς τους τὴν εὐκαι- ρία νὰ μᾶς ἁλώσουν καὶ νὰ μᾶς καταστήσουν ὑ- ποχείριά τους. ᾿Απὸ τὴν στιγμὴ ποὺ ὁ ἄνθρωπος συνειδητο- ποιεῖ ὅτι ἡ ἐλευθερία ἔεκινάει καὶ τελειώνει στὸν ἴδιο καὶ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τοὺς ἄλλους, ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ θὰ σπάση τὰ δεσμὰ μὲ τὰ ὁ- ποῖα δένει τὸν ἑαυτό του, κανεὶς ἄλλος δὲν μπορεῖ νὰ τὸν δέση. Ὁ ἀγώνας τοῦ προμηθεῖ- κοῦ ἀνθρώπου δὲν ἔχει στόχο τὸν θεὸ ἐκτός. Ἔχει στόχο τὸν θεὸ ἐντός. Αὐτὸς ὁ ἀγώνας, ποὺ πιστεύεται ἀπὸ τοὺς μαρξιστὲς ὅτι μπορεῖ νὰ γίνη μόνο μὲ τὴν συμβολὴ ἰνστρουκτόρων, ἢ πιστευόταν ἀπὸ τοὺς συμπολίτες τοῦ Αἰσχύλου ὅτι μπορεῖ νὰ γίνη μόνο μὲ τὴν συμβολὴ ἱερέων, μπορεῖ νὰ γίνη μόνο ἀπὸ μᾶς τοὺς ἴδιους ὡς αὐ- τόνομα πρόσωπα. Αὐτὴ εἶναι ἡ φωτιὰ ποὺ ἔκλεψε ἀπὸ τοὺς θε- οὓς ὁ Προμηθέας. Ὁποιαδήποτε μετάθεσή της ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸ πεδίο τῆς ἀνθρώπινης συνεί- δησῆς σὲ κάποιο πεδίο ἐξωτερικό --- κοινωνι- κὸ ἢ θρησκευτικὸ --- ἀποτελεῖ παραχάραξη τοῦ προμηθεϊκοῦ πνεύματος. Ὁ Προμηθέας δὲν ἕ- κλεψε τὴν φωτιὰ ἀπὸ τοὺς θεοὺς γιὰ νὰ τὴν δώ- ση στὸν Μάρξ ἤ τὸν Μαχαρίσι. Τὴν ἔκλεψε γιὰ νὰ τὴν δώση σὲ μᾶς τοὺς κοινοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ μᾶς καταστήση ὥριμους --- πραγματικὰ αὐτόβουλους ἀπέναντι στὰ πάντα, τὰ πνευματι- κὰ καὶ τὰ ὑλικά, τὰ θεωρητικὰ καὶ τὰ συναισθη- ματικά. Μὲ ἄλλα λόγια, τὸ προμηθεϊκὸ πῦρ δὲν κλά- πηκε γιὰ νὰ φωτίση τὴν ἀλήθεια ἢ γιὰ νὰ ἀλλά- ζη τὴν κοινωνία. Κλάπηκε γιὰ νὰ κάψη τὴν ὅ- ποια εἰκόνα τῆς ἀλήθειας καὶ τῆς κοινωνίας μέ- σα στὴν συνείδησή μας. Ἢ τέλεια κοινωνία --- καὶ ἡ τέλεια ἀλήθεια --- ἀνακύπτουν μόνες των ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ ἐμεῖς ἐκθρονίζομε τὴν ὑπο- στασιοποιημένη εἰκόνα τοῦ θεοῦ - Κυρίου μέσα μας. Αἰμίλιος Μπουρατῖνος