ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ Εἶναι ἀδύνατο νὰ ἐλευθερωθῆ ἡ Παιδεία ἀπὸ τὴν Ἐξουσία Ὃ πρώην πρωθυπουργός ἀκαδημαϊκὸς κ. Παναγιώτης Κανελλόπουλος ἀπάντησε σὲ δύο ἐρωτήσεις τοῦ «4αυλοῦ» σχετικὲς μὲ τὸ ᾱφιέρωμά μας «Παιδεία καὶ Ἐξουσία ». Οἱ ἐρωτήσεις τοῦ «4» καὶ οἱ ἀπαντήσεις τοῦ κ: Π.Κ. ἔχουν ὡς ἑξῆς: Οἱ ἐρωτήσεις α) Ἡ ἐλεγχόμενη ἀπὸ τὸ Κράτος (ἤ ἄλλη μορφὴ ἐξουσίας) Παιδεία δημιουργεῖ ἐλευθέρους ἀνθρώπους; ρ) Πῶς βλέπετε τὴν ἀπελευθέρωση καὶ αὐτοτέλεια τῆς Παιδείας ἔναντι τῆς ἐξουσίας (π.χ. σύμφωνα μὲ κάποιο πρότυπο ἀνάλογο πρὸς τὴν ἐλεύθερη - ἰδιωτικὴ παιδεία τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδας); Οἱ ἁπαντήσεις Τὸ δεύτερο ἐρώτημά σας προὐποθέτει τὴν ἀρνητικὴ ἀπάντησή μου στὸ πρῶτό σας ἐρώτημα. | ̓Αλλὰ δὲν μπορῶ νὰ ἀπαντήσω ἀρνητικὰ στὸ πρῶτο. Δὲν μπορῶ νὰ πῶ ὅτι ἡ ἐλεγχόμενη ἀπὸ κάθε εἶδος ἐξουσίας Παιδεία ἀποκλείει τὴν ἀνάπτυξη ἐλευθέρων ἀνθρώπων. Πολλὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸ εἶδος τῆς ἐξουσίας καὶ ἀπὸ τὴν ἕκταση τοῦ ἐλέγχου. "Ἂν ἡ ἐξουσία εἶναι μιὰ μισαλλόδοξη Ἐκκλησία ἤ ἕνα ἀπολυταρχικὸ καὶ μάλιστα ὁλοκληρωτικὸ Κράτος, ἡ ἐλεγχόμενη ἀπὸ μιὰ τέτοια ἐξουσία Παιδεία δὲν ἀποβλέπει, βέβαια, στὴν ἀνάπτυξη ἐλευθέρων ἀνθρώπων. ̓Αλλὰ καὶ στὶς περιπτώσεις αὐτὲς ἀναπτύσσονται συχνὰ ἐλεύθεροι ἄνθρωποι ἀπὸ ἀντίδραση πρὸς τὴν πιεστικὴ ἐξουσία, ποὺ ζητάει νὰ παρεμποδίσει τὴν ἀνάπτυξή τους. Νὰ ἐλευθερωθεῖ ἡ Παιδεία ἀπὸ κάθε ἐξουσία σύμφωνα μὲ κάποιο πρότυπο, ὅπως τὸ δηλώνει ἡ δεύτερη ἐρώτησή σας, αὐτὸ εἶναι ἀδύνατο. ̓Απὸ τὸν καιρὸ ποὺ ἡ ἐκπαίδευση ἔγινε καθολική, ήταν ἀναπόφευκτο νὰ ἀναλάρει ἡ πολιτικὴ ἐξουσία (Κράτος ἢ Δῆμος) τὴν εὐθύνη γιὰ τὴν Παιδεία. Καὶ δὲν ἔχουμε τὸ ἠθικὸ δικαίωμα --- ἀλλὰ οὔτε θὰ εἶχε πρακτικὸ νόημα --- νὰ ποῦμε, ὅτι δὲν ἔπρεπε ἡ ἱστορικὴ ἐξέλιξη νὰ ὁδηγήσει στὴν καθολικὴ ἐκπαίδευση.