ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ Εἶναι ἀδύνατο νὰ ἐλευθερωθῆ ἡ Παιδεία ἀπὸ τὴν Ἐξουσία Ὃ πρώην πρωθυπουργός ἀκαδημαϊκὸς κ. Παναγιώτης Κανελλό- πουλος ἀπάντησε σὲ δύο ἐρωτήσεις τοῦ «4αυλοῦ» σχετικὲς μὲ τὸ ᾱ- φιέρωμά µας «Παιδεία καὶ Ἐξουσία ». Οἱ ἐρωτήσεις τοῦ «4» καὶ οἱ ἀ- παντήσεις τοῦ κ: Π.Κ. ἔχουν ὡς ἑξῆς: Οἱ ἐρωτήσεις α) Ἡ ἐλεγχόμενη ἀπὸ τὸ Κράτος (ἤ ἄλλη μορφὴ ἐξουσίας) Παιδεία δημιουργεῖ ἐλευθέρους ἀνθρώπους; ϱ) Πῶς βλέπετε τὴν ἀπελευθέρωση καὶ αὐτοτέλεια τῆς Παιδείας ἔναν- τι τῆς ἐξουσίας (π.χ. σύμφωνα μὲ κάποιο πρότυπο ἀνάλογο πρὸς τὴν ἐλεύ- θερη - ἰδιωτικὴ παιδεία τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδας); Οἱ ἁπαντήσεις Τὸ δεύτερο ἐρώτημά σας προὐποθέτει τὴν ἀρνητικὴ ἀπάντησή µου στὸ πρῶτό σας ἐρώτημα. | ᾿Αλλὰ δὲν μπορῶ νὰ ἀπαντήσω ἀρνητικὰ στὸ πρῶτο. Δὲν μπορῶ νὰ πῶ ὅτι ἡ ἐλεγχόμενη ἀπὸ κάθε εἶδος ἐξουσίας Παιδεία ἀποκλείει τὴν ἀνά- πτυξη ἐλευθέρων ἀνθρώπων. Πολλὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸ εἶδος τῆς ἐξουσίας καὶ ἀπὸ τὴν ἕκταση τοῦ ἐλέγχου. "Ἂν ἡ ἐξουσία εἶναι μιὰ μισαλλόδοξη Ἐκ- κλησία ἤ ἕνα ἀπολυταρχικὸ καὶ μάλιστα ὁλοκληρωτικὸ Κράτος, ἡ ἐλεγχό- µενη ἀπὸ μιὰ τέτοια ἐξουσία Παιδεία δὲν ἀποβλέπει, βέβαια, στὴν ἀνάπτυξη ἐλευθέρων ἀνθρώπων. ᾿Αλλὰ καὶ στὶς περιπτώσεις αὐτὲς ἀναπτύσσονται συχνὰ ἐλεύθεροι ἄνθρωποι ἀπὸ ἀντίδραση πρὸς τὴν πιεστικὴ ἐξουσία, ποὺ ζητάει νὰ παρεμποδίσει τὴν ἀνάπτυξή τους. Νὰ ἐλευθερωθεῖ ἡ Παιδεία ἀπὸ κάθε ἐξουσία σύμφωνα μὲ κάποιο πρότυ- πο, ὅπως τὸ δηλώνει ἡ δεύτερη ἐρώτησή σας, αὐτὸ εἶναι ἀδύνατο. ᾿Απὸ τὸν καιρὸ ποὺ ἡ ἐκπαίδευση ἔγινε καθολική, ήταν ἀναπόφευκτο νὰ ἀναλάρει ἡ πολιτικὴ ἐξουσία (Κράτος ἢ Δῆμος) τὴν εὐθύνη γιὰ τὴν Παιδεία. Καὶ δὲν ἔ- χουμε τὸ ἠθικὸ δικαίωµα --- ἀλλὰ οὔτε θὰ εἶχε πρακτικὸ νόημα --- νὰ ποῦμε, ὅτι δὲν ἔπρεπε ἡ ἱστορικὴ ἐξέλιξη νὰ ὁδηγήσει στὴν καθολικὴ ἐκπαίδευση.