ΜΕΤΕΟΡΙΣΜΟΙ ν ἡ Παιδεία σὰν θεσμὸς δηµιουργή- θηκε γιὰ νὰ συµβάλη στὴν ἐλευθέ- ῥρωση τοῦ πνεύματος καὶ γιὰ νὰ ὑπηρε- τήση τὴν ἀλήθεια καὶ τὸν πολιτισμό, σήµερα ἔχει ἀποξενωθῆ ἀπ᾽ αὐτὲς τὶς ὑ- ψηλὲς ἀποστολές. Σκοπὸς τῆς Παι- δείας στὴ σύγχρονη ἐποχὴ τῆς κυριαρ- χίας τῆς Λογοκρατίας, ἂς τὸ ποῦμε ἔε- κάθαρα, εἶναι ἡ στερέωση καὶ διαιώνι- ση τῆς κατεστημένης τάξεως πραγμά- των. Ἢ Παιδεία μὲ τὴν στενή τῆς ἔννοια, δηλαδὴ ἡ « Ἐκπαίδευση», ὅπως τὴν συνέλαβαν καὶ τὴν ὑλοποίησαν οἱ ἄν- θρωποι πρὸ τῆς ἐπιβολῆς τῆς Λογο- κρατίας, ἀποτελοῦσε ἀνεξάρτητο θε- σμό, ποὺ λειτουργοῦσε ἔξω ἀπὸ τὸν κύ- κλο τῆς ἐξουσίας. Οἱ «σχολές» ἱδρύον- ταν ἀπὸ ἰδιῶτες, κορυφαίους τῆς σκέ- ψεως, τῆς τέχνης καὶ τῆς ἐπιστήμης, καὶ μετέδιδαν τὸ πνεῦμα τῆς ἀναζήτη- σῆς τῆς ἀλήθειας, ἀναπλάθοντας ταυ- τόχρονα τὶς ψυχὲς τῶν ἐκπαιδευομέ- νων, χωρὶς τὴν τυραννία τῆς σκοπιμό- τητας καὶ χωρὶς πολιτικὲς ὑποδείξεις καὶ κηδεμονεύσεις.(3) Εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ ἐξουσία παρενέ- βαινε κάποτε κατασταλτικά, δηλαδὴ ἀ- σκοῦσε πιέσεις πάνω στὶς σχολὲς καὶ τοὺς ἐκπαιδευτικούς, ὅταν ἡ διερεύνη- ση τῆς ἀλήθειας ἔβλαπτε τὰ συμφέρον- τά τῆς ἢ ὑπέσκαπτε τὴν κυριαρχία τῆς, καὶ δὲν λείπουν ἀκόμη καὶ περιπτώσεις κλεισίματος σχολῶν καὶ σκληρότατης τιμωρίας τῶν ὑπευθύνων." ᾽Αλλ᾽ ἄν τὰ Κατεστημένα πρὸ τῆς ἐ- ποχῆς τῆς Λογοκρατίας ἐνεργοῦσαν καμμιὰ φορὰ κατασταλτικά, οὐδέποτε εἴχαμε περίπτωση χρησιμοποιήσεως τῆς Παιδείας σὰν ὑπηρέτριας τῆς ἐξου- σίας, οὐδέποτε δηλαδὴ ἡ κρατοῦσα τά- 6η πραγμάτων δημιούργησε ἐξ ὑπαρχῆς ἡ ἴδια τὴν «Παιδεία», μὲ σκοπό, μέσω αὐτῆς, νὰ ἐμποδίζη τὴν ἐλευθέρωση, νὰ ἐξαπλώνη καὶ στερεώνη τὸ «δόγμα» τῆς ἢ νὰ πλάθη νομιμόφρονες ὑπη- κόους της. Τὸ φαινόμενο τῆς ἐξαλλοτριώσεως τῆς Παιδείας καὶ τῆς συνειδητῆς ὑπο- ταγῆς της στὴν ἐξουσία πρωτοπαρου-' σιάσθηκε ταυτόχρονα μὲ τὴν ἐπικράτη- ση τοῦ θρησκευτικοῦ δογματισμοῦ. Τό- τε -- καὶ ἀφοῦ, παράλληλα, πάρθηκαν κατασταλτικὰ µέτρα, μὲ βάση τὰ ὁποῖα καταστράφηκαν καὶ ἐξαφανίσθηκαν ὁ- λες οἱ ἐλεύθερες σχολές --ἱδρύθηκαν ἀπὸ τὸν ἴδιο τόν θρησκευτικὸ δογματι- σµό δικά του σχολεῖα», ὅπου αὐθεντι- κοὶ ἐκπρόσωποι τῶν δογμάτων δίδα- σκαν στοὺς ἐκπαιδευόμενους, μὲ βάση διατεταγμένο πρόγραμμα, τὶς δογµατι- κὲς «ἀλήθειες» τους, μετέδιδαν σ᾽ αὐ- τοὺς τὸ πνεῦμά τους καὶ τοὺς µετέτρε- παν σὲ ὄργανα τοῦ θρησκευτικοῦ Κατε- στηµένου. Ἡ Παιδεία αὐτὴ τῆς σκοπι- µότητας εἶναι ἡ μοναδικὴ Παιδεία ποὺ ὑπάρχει ἔκτοτε στὸν Κόσμο, καὶ ἡ ἀρχή τῆς συμπίπτει περίπου μὲ τὴν ἐποχὴ ποὺ το Ρωμαϊκὸ Κράτος χωρίσθηκε σὲ ᾿Ανατολικὸ καὶ Δυτικό. Ἡ περίοδος αὐτὴ εἶναι ὁ προσδιοριστικὸς σταθμὸς τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἱστορίας τῆς ἀνθρω- πότητας, διότι, ἀπὸ τότε ἕως σήμερα, τὰ σχολεῖα ἀπὸ τὴν κατώτατη ἕως τὴν ἀνώτατη βαθμίδα τους ἐλέγχονται, ἐνῶ Παιδεία ἀνεξάρτητη, ἔξω ἀπὸ τὸν κύ- κλο τῆς ἐξουσίας, δὲν ὑπάρχει πιά. Ἐ- Ἰ λάχιστες ἐξαιρέσεις, ἰδίως στὸν τοµέα τῆς Τέχνης, ποὺ σημειώνονται κατὰ καιροὺς καὶ σὲ διάφορους χώρους, εἷ- ναι εἴτε ἀμφισβητούμενης ἀνεξαρτη- σίας εἴτε ἀσήμαντες.!ὁ) Αὐτὸ ποὺ πέτυχε καὶ καρπώθηκε, σὰν «πρῶτος διδάξας», τὸ θρησκευτι-