Ἡ ἅλωση τὸ θεωροῦσαν «κάτι τὸ θέόαιο -- ὅσο ἡ ἠἡρωϊκὴ ἀντίσταση πῶν τελευταίων ὑπεφασπιστῶν της καὶ ὁ ἀγώνας τους μέχρὶς ἐσχάτων. Φυσικὰ, πολὺ περισσότερο, τοὺς ξάφνιασε τὸ ἡρωϊκὸ τέλος καὶ ἡ ἀνδρεία τοῦ στερνοῦ αὐτοκράτορά της, τοῦ Κωνσταντίνου τοῦ Β ́, ποῦ Παλαιολόγου. Ὡς τότε ὅλοι γνώριζαν πὼς οἱ Παλαιολόγοι ἧσαν συμθιθασμένοι καὶ ἐνδοτικοὶ καὶ μὲ μύριους πρόπους εἶχαν ταπεινωθεῖ ἀπέναντι τῶν Τούρκων ποὺ ἡ ἁλαζονεία τους δὲν εἶχε ὅρια. Τὸ ἐρώτημα ποὺ θὰ μᾶς ἀπασχολήσει ἐδῶ εἶναι τοῦτο: Ὁ ἑλληνυσμός ἢ τὸ Βυ- ἀφετπρία ἀναγεννήσεως τοῦ Ἑλληνισμοῦ Τ ἣν 29η Μαΐου 1453 ὁλοκληρώθηκε καὶ τυπικὰ ἡ πτώση τῆς χιλιόχρονης θυζαντινῆς αὐτοκρατορίας πού, τὰ τελευζαντινῆς αὐτοκρατορίας πού, τὰ τελευταῖα δύο - τρία χρόνια, τὰ ὅριά της εἷχαν, κυριολεχτικά, περιοριστεῖ στὴν πρωτεύουσά της, τὴν Κωνσταντινούπολη, καὶ μερικὲς Ὑγειτονικὲς περιοχές. Οὐσιαστικὰ ἡ παρακμμὴ καὶ ἡ συρρίκνωση τῆς αὐποκραπορίας εἶχαν ἀρχίσει ἀπὸ ἕνα αἰὥνα πρωτύτερα, ὅταν οἱ Τοῦρκοι ὄχι μόνο εἶχαν γίνει κύριοι ὁλόκληρης τῆς Μικρᾶς ̓Ασίας, ἀλλὰ καὶ τοῦ μεγαλύτεε βου μέρους τῆς Βαλκανικῆς καὶ τῆς Ἠπειρωτικῆς Ἑλλάδας. Ἡ ἐπυρροή τους, ἢ καλύτερο! ἡ πίεσή τοὺς στὶς ἐναπομένουσες ἐλεύθερες περιοχές, ἧπιαιν ἀπὸ τότε ἀσφυχτική... Δὲν θὰ ἔρθουμε σὲ ἱστορικὲς λιεπττομέρειες γύρω ἀπὸ τὰ ὅσα προηγήθηκαν τῆς πτώσης τῆς θασυλεύουσας οὔπε, πολὺ περισσότερο, στοὺς λόγους ποὺ ὁδήγησαν, μὲ μαθηματικὴ «ἀκρίθεια, στὴν κατάλυση τῆς αὐτοκρατορίας. Τ ̓ ὅτι ἔπεσε ἡ Πόλη ἦταν κάτι ποὺ ὅλου πιὸ περίμεναν τόσο στὴ Δύση, ἰὅσο καὶ στὴν ̓Ανατολή. Τοὺς ψύχραυμους καὶ τοὺς γνωστικοὺς τῆς ἐποχῆς δὲν τοὺς ξάφνιασε τόσο τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Μωάμεθ ὁ Πορθητὴς ἔγινε πόσο εὔκολα κύριος τῆς πρωτεύουσας τῆς πάλαι ποτὲ κραταιᾶς Φυζαντινῆς αὐτοκρατορίας -- αὐτὸ ὅλοι Τοῦ --.... ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΡΟΖΟΥ ζάντιο ἔπεσαν μὲ τὸ πάρσιμο τῆς Πόλης πὸ 1453; Ἡ ἐρώτηση, ἀπὸ μιὰ πρώτη ἄποψη φαίνεται παράδοξη. "Ας καλοεξετάσουμε γι ̓ αὐτὸ τὰ πράγματα μὲ τὴ σειρά. Εἶναι γεγονὸς πώς, τοὺς πελευταίους δύο - πρεῖς αἰῶνες πῆς ἱστορίας τοῦ Βυζαντίου, αὐτό, εἶχε γεωγραφικὰ περιοριστεῖ στὰ ὅρια πῶν καπουκουμένων, κατὰ πιὸ μέγιστο μέρος τους, ἀπὸ ἕλληνες περιοχῶν. ̓Αληθεύει, ἀκόμα, πὼς τὴν ἴδια περίοδο, σταδιακά, οἱ περισσότεροι ὑπήκοοι τῆς αὐτοκραπορίας, ἡ ἴθύνουσα τάξη, οἱ ἴδιοι οἱ τελευταῖοι αὐτοκράτορες, σαν ἕλληνες τὸ γένος. Ὡστόσο παρ ̓ ὅλη αὐτὴ τὴν ὑποχρζωτικἡ καὶ θαθμιαία «ἑλληνοποίηση» τῆς θυζαντινῖῆς αὐτοκρατορίας, «αὐτὴ δὲν ταυτίσθηκε ποτὲ μὲ τὸν ἑλληνισμό. Κι αὐτὸ γιατί, τότε, ὁ ἑλληνυσμὸς όρισκότανε σὲ ἀφάνεια. Εἶχε περιπέσει στὴ λήθη καὶ δὲν ἐπιζοῦσε παρὰ μόνο στὰ διασωσμένα . χειρόγραφα τῶν ἀρχαίων συγγραφέων ποὺ φυλάσσονταν στὶς μο-