Ν. Κ. ΛΟΥΡΟΣ (τῆς ᾿Ακαδημίας ᾿Αθηνῶν) Γλωσσικὲς Παρατηρήσεις ὋὉ διαπρεπὴς γλωσσολόγος μας καθηγητὴς κ. Γ. Μπαμπινιώτης παραπο- νιέται, πὼς ὅσοι δὲν εἶναι γλὠσσολόγοι ἐπιστήμονες, ζημιώνουν τὴ συζήτηση γύ- ρω ἀπὸ τὸ γλὠσσικό μας θέμα. Ἡ ἐλευθερία τῆς γραφῆς χαλάει, δηλαδή, τὴν ἐ- πιστημονικὴ ἐπεξεργασία. Ἔχει βέβαια δίκιο ὁ κ. Μπαμπινιώτης, ὅπως ἔχουμε νομίζω δίκιο ὅλοι οἱ ἐπιστήμονες, γιὰ τὴν ἀνάμιξη στὸ ἔργο μας τοῦ πεζοδρο- μίου, ὥστε οἱ βέβηλοι νὰ μὴ μᾶς καταλαβαίνουν καὶ νὰ μὴ τοὺς λαβαίνουμε ὑπό- ψη, ὅταν τολμοῦν νὰ πατήσουν τὰ χωράφια μας! Ὅμως αὐτὸ τὸ «καλύτερο ἀπὸ τὰ χειρότερα» συστήματα (ὅπως ἀποκάλεσε τὴ Δημοκρατία το σπινθηροβόλο πνεῦμα τοῦ Τσῶρτσιλ), αὐτὸ τὸ «σύστημα ζω- ῆς», ἐπιτρέπει καὶ ἐπιβάλλει μὲ τὴν ἐπιείκεια τοῦ «ἀκατανόητου εἰδικοῦ» νὰ ἐκ- φράζουν κάποια γνώµη καὶ οἱ γλὠσσολογικὰ βέβηλοι. Πιὸ εὔκολα μάλιστα γιὰ τὸ «ὄργανο» τῆς λαλιᾶς καὶ τῆς γραφῆς, παρὰ γιὰ ἄλλα ἀπόκρυφα. Τὸ ὑπό- στρῶμα ἄλλωστε τῆς γλωσσικῆς ἔρευνας εἶναι πάντα πηγαῖο προϊὸν τοῦ λαοῦ. Θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὴ φωνητικὴ πλευρὰ τῆς «προσφορᾶς». Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διαφημίσω τὴν κρυστάλλινη ἠχὼ τῆς ἑλληνικῆς μας γλώσσας, ποὺ προέρχε- ται ἀπὸ τὴν παραδοσιακὴ προτίμηση στὰ φωνήεντα. Ἡ γλῶσσα, τὰ δόντια καὶ τὰ χείλη, ἀποδίδουν μιὰ καθαρότητα στὴ συνεννόηση, ἀντίθετη σὲ ὅλες τὶς εὐ- ρωπαϊκὲς γλῶσσες, ποὺ κατάστρεψαν τὴν ἠχὼ τῆς δικῆς μας μὲ τὰ ξενικὰ καὶ βάρβαρα «σύμφωνα». Γιατὶ λοιπὸν οἱ «ἐπιμίξεις» μας νὰ ἐπιτρέπουν τὴν ὄψιμη σημερινὴ χρησιμο- ποίηση τῶν «βαρύγδουπων» συμφώνων ἐκεῖ ὅπου ὑπῆρχε ἡ μουσικὴ ἁρμονικὴ ἐ- λαφρότητα; Ἔτσι προσφέρουν συμπλέγματα «ἀπερρινωμένα», ὅπως Παγκράτι ἀντὶ Πανγκράτι, ἐκπομπὴ - ἐκπομμπή, Γιούνης, Γιούλης, ἀντὶ ᾿Ιούνιος, ἸΙού- λιος, ἀναμφισβήτητα παραδοσιακὲς λέξεις; ᾿Αφήνω τὸν ἀναγνώστη νὰ σκεφτεῖ, ἄν ὑπάρχει καὶ ποιὰ ἀπάντηση τῶν καιρῶν μας, ἔχοντας ὑπόψη καὶ τοῦ ἀνατο- λίτικου «μπουζουκιοῦ» τὴν ἀνάμιξη στοὺς ἤχους μας, σὰν ἁμαρτωλὲς ἐκκλη- σιαστικὲς βυζαντινὲς προελεύσεις, πού, ἄν δὲν ἦταν βεβαιωμένη ἡ ἀρχαία κατα- γωγή μας ἀπὸ τὰ κοινὰ ἐλαττώματα μὲ τοὺς προγόνους μας, θὰ ἐνίσχυαν τὰ ἐπι- χειρήματα τοῦ μακαρίτη Φαλμεράγερ. "Αν δὲν ὑπῆρχε τὸ ἐξαίσιο «Τῇ Ὑπερμά- χῳ», θὰ ἤτανε δύσκολη ἡ ἀκουστικὴ διαφορὰ ἀπὸ τὶς κραυγὲς τοῦ μιναρέ. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ φωνητικὴ πλευρὰ συμβαδίζει καὶ ἀλληλοεπιδρᾶται ἀπὸ τὴ γραφίδα, ἄς ἐκταθοῦμε λιγάκι σ᾽ αὐτή, ἀφοῦ τὰ «γραμμένα μένουν». Τὰ ὅσα συ- νιστοῦν οἱ εἰδικοὶ σὰν τὸν κ. Μπαμπινιώτη εἶναι βέβαια ὀρθὰ καὶ σεβαστά, καὶ δὲν πρόκειται νὰ τὰ ἐπαναλάβω ἐδῶ. "Ας μοῦ ἐπιτραπεῖ µόνο νὰ θυμίσω τὴν βα- θειά µου ψυχικὴ δοκιμασία, ὅταν ἀποφάσιζα, ἐδῶ καὶ 50 χρόνια, νὰ γράψω τὰ ἐ- πίσηµα διδαχτικὰ συγγράµατα τῆς εἰδικότητάς µου σὲ μιὰ μορφὴ τῆς δηµοτι- κῆς, ποὺ χαίρω ὅτι ἀπὸ τότε ἔχει καταλάβει ὁλόκληρη τὴ σημερινὴ ἑλληνικὴ ἰα- τρικὴ βιβλιογραφία... Ἠταν, ὁμολογῶ, τολμηρὴ ἡ ἀπόφασή µου, ποὺ στεγάστη- κε κάτω ἀπὸ τὶς συμβουλὲς τῶν ἀείμνηστων φίλων µου Μ. Τριανταφυλλίδη καὶ Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου. Τέτοια βιβλία μὲ τεχνικοὺς ὅρους δὲ γράφονται ἀπὸ γλωσσολόγους, οὔτε οἱ ἁρμόδιοι συμβουλάτορες μποροῦν νὰ ἀποδώσουν τὴ γλὠσσικὴ ἀτμόσφαιρα τῶν τεχνικῶν χώρων, ὅπου διαδραματίζεται ἡ περιγραφή. ᾿᾽Αντίθετα ὅμως αὐτὴ ἡ μορφὴ τῆς γλώσσας θὰ ἔπρεπε νὰ ὁδηγήσει σὲ πε- ρισσότερη προσοχὴ τοὺς γλὠσσικοὺς εἰδικούς. Γιατὶ ἡ γλώσσα ἐδῶ δὲν εἶναι φι- λολογική. Προσφέρει ζωντανὴ διδασκαλία, ἄμεσα σχετικὴ μὲ τὴ ζωὴ καὶ τὴν ὑ- γεία, τὴ σωματικὴ καὶ ψυχική. Τὸ σχολεῖο ἀποτελεῖ βέβαια κοινή ἀλλὰ εὐμετά-