Γ. ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΣ (τῆς ̓Ακαδημίας ̓Αθηνῶν) Ἢ Τύχη καὶ ἡ ̓Αναγκαιότης ο Δύο ὁμιλίαι μου εἰς τὴν ̓Ακαδημίαν ̓Αθηνῶν, « Ἡ ὕλη, τὸ προσφιλέστατον τοῦ Θεοῦ τέκνον» (1959) καὶ « Ἢ συναδέλφωσις Τύχης καὶ αἰτιοκρατικῆς ἀναγκαιότητος» (1983), ὑπῆρξαν ἀφορμὴ διὰ μερικὰς σκέψεις τοῦ κ. Ἠλία Τσατσόμοιρου, δημοσιευθεῖσας εἰς τὸν «Δαυλόν» τὸν ̓Ιούνιον 1985. Ἐπειδὴ μερικὰ σημεῖα τῶν ὀμιλιῶν αὐτῶν ὑπῆρξαν σύντομα, θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω καὶ τὰ ἀκόλουθα: 1ον. Ὁ νόμος τῶν πιθανοτήτων ἐφαρμοζόμενος εἰς τὴν ἀτομικὴν θεωρίαν τῆς ὕλης (ΒοΙΖπιδηη) ἰσχύει μόνον, ὅταν τὰ θεωρούμενα συστήματα συνίστανται ἀπὸ ἕνα μεγάλον ἀριθμὸν σωματιδίων, ἀτόμων ἤ μορίων. Εἰς αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν προβλέψεις διὰ τὴν ἔκβασιν μεταβολῶν τοῦ ὅλου συστήματος μὲ ἕνα ἑκάστοτε αὐστηρῶς καθοριζόμενον βαθμὸν πιθανότητος, ἐνῶ ἡ συμπεριφορὰ ἑνὸς ἑκάστου σωματιδίου παραμένει ἀκαθόριστος. Τὸ στοιχειῶδες, ἀτομικὸν φαινόμενον, ἐπαναλαμβανόμενον προσδίδει διὰ τῆς πληθύος τῶν σωματιδίων εἰς τὸ σύνολον τὴν μορφὴν ἑνὸς νόμου μὲ στατιστικὴν ἐπένδυσιν. Τὸ «τυχαῖον» ἀτομικὸν φαινόμενον χωρίζεται ἀπὸ τὴν μακροσκοπικὴν νομιμότητα (πληθὺς ἀτόμων) δι ̓ ἑνὸς στατιστικοῦ παραπετάσματος, καθορίζοντος τὴν πιθανότητα τῶν συμβαινόντων. 2ον. Ὑπάρχουν περιπτώσεις, ὅπου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθη διάτρησις τοῦ στατιστικοῦ παραπετάσματος, ὦστε τὸ «τυχαῖον» ἀτομικὸν φαινόμενον νὰ ἐπιβάλη τὸν χαρακτῆρα τοὺ εἰς τὸ σύνόλον. Δηλαδὴ εἶναι δυνατὸν νὰ παρακαμφθῆ ὁ στατιστικὸς νόμος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συμβῆ κατὰ διαφόρους τρόπους. Τὸ παράδειγμα τῶν ἀσυμμέτρων, ὀπτικῶς ἐνεργῶν οὐσιῶν θὰ καταστήσει σαφῆ ἕνα ἐκ τῶν μηχανισμῶν αὐτῶν: Ἡ ἀσύμμετρος δομὴ τῶν ὀπτικῶς ἐνεργῶν ἑνώσεων ἐπιτρέπει τὴν ἐμφάνισίν των εἰς δύο δομάς, μίαν δεξιόστροφον καὶ μίαν ἀριστερόστροφον, τοῦ αὐτοῦ ἀκριβῶς ἐνεργητικοῦ περιεχομένου καὶ συνεπῶς τῆς αὐτῆς πιθανότητος ἐμφανίσεως. Κατὰ τὴν σύνθεσίν των σχηματίζονται καὶ αἱ δύο μορφαί, σύμφωνα μὲ τὸν στατιστικὸν νόμον τῶν πιθανοτήτων, εἰς ἀκριβῶς ἴσας ποσότητας. Τὸ προϊόν, μῖγμα δεξιοστρόφου καὶ ἀριστεροστρόφου ἑνώσεως, δὲν ἔχει συνεπῶς στροφικότητα. ̓Εὰν ὅμως κατὰ τὴν πρωταρχικὴν στιγμὴν τῆς συνθέσεως τῆς ἑνώσεως αὐτῆς ἐμφανισθεῖ «τυχαίως» ἀσύμμετρός τις ἐπίδρασις εὐνοοῦσα τὸν σχηματισμὸν τῆς μιᾶς τῶν δύο αὐτῶν δομῶν, ἔστω καὶ εἰς ἀπειροελάχιστον ποσότητα, τότε μὲ αὐτὴν τὴν ποσότητα, ὡς καταλυτικῶς δρῶντα πυρῆνα, σχηματίζονται μακροσκοπικαὶ ποσότητες τῆς μιᾶς μόνον δομῆς. Τὸ προϊὸν ἔχει στροφικότητα καὶ ὁ νόμος τῶν πιθανοτήτων παρεκάμφθη τελείως. 3ον. Ὑπολείπεται τελικῶς νὰ ἐξετάσωμεν τὴν συμπεριφορὰν ἑνὸς καὶ μόνον μεμονωμένου ἀντιδρῶντος ἀτόμου ἤ μορίου. Τί ὑποκινεῖ αὐτὸ εἰς τὸ νὰ ἀκολουθήση π.χ. εἰς τὴν διασταύρωσιν δύο ἀπολύτως ἰσοτίμων ὁδῶν τὴν μίαν αὐτῶν; Ἣ θεώρησις τοῦ βασικοῦ αὐτοῦ ἐρωτήματος μᾶς ὁδηγεῖ εἰς χώρους πέραν πάσης ἐμπειρίας. Δι ̓ ὅ καὶ αἱ γνῶμαι διχάζονται. Κατὰ τοὺς μὲν ἡ ἐκλογὴ γίνεται βάσει μιᾶς τελείως ἀκαθοδηγήτου Τύχης, κατὰ τοὺς ἄλλους ὅμως, τοὺς θρησκευτικῶς διακειμένους, ἐκεῖ ὅπου λαμβάνονται βιολογικῶς βαρυσήμαντοι ἀποφάσεις ἡ ἐπιλογὴ τελεῖται διὰ μᾶς ἄνωθεν καθοδηγήσεως. ̓Αναμετρῶντες τὴν ἀπὸ πολὺ πρωτογόνους ἀφετηρίας ἐπὶ τῆς Γῆς ἁρξαμένην σύνθεσιν ὀργανικῶν οὐσιῶν, τῶν οἰκοδομικῶν λίθων τῆς ζώσης ὕλης, τὴν μετέπειτα συγκρότησίν των εἰς εἴδη ἀφαντάστως λεπτῆς διαφοροποιήσεως καὶ τὴν ἀνάπτυξιν ὀργανισμῶν μεγίστης πνευματικότητος, ἀδυνατοῦμεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ πορεία αὐτὴ εἶναι προϊὸν μιᾶς τυφλῆς ἀκαθοδηγήτου Τύχης. Πολὺ μᾶλλον πιστεύομεν, ὅτι εἰς τὰ κρίσιμα σταυροδρόμια τὰ ὁδηγοῦντα εἰς τὸν σχηματισμὸν τῶν στατιστικῶς εἰς τὸ ἔπακρον ἀπιθάνων ὁρχανικῶν ὄντων, γρηγορεῖ, ζυγοστατοῦσα, ἡ θεία βούλησις.