Γ. ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΣ (τῆς ᾿Ακαδημίας ᾿Αθηνῶν) Ἢ Τύχη καὶ ἡ ᾿Αναγκαιότης ο Δύο ὁμιλίαι µου εἰς τὴν ᾿Ακαδημίαν ᾿Αθηνῶν, « Ἡ ὕλη, τὸ προσφιλέστατον τοῦ Θεοῦ τέκνον» (1959) καὶ « Ἢ συναδέλφωσις Τύχης καὶ αἰτιοκρατικῆς ἀναγκαιότητος» (1983), ὑ- πῆρξαν ἀφορμὴ διὰ μερικὰς σκέψεις τοῦ κ. Ἠλία Τσατσόμοιρου, δημοσιευθεῖσας εἰς τὸν «Δαυλόν» τὸν ᾿Ιούνιον 1985. Ἐπειδὴ μερικὰ σημεῖα τῶν ὀμιλιῶν αὐτῶν ὑπῆρξαν σύντομα, θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω καὶ τὰ ἀκόλουθα: 1ον. Ὁ νόμος τῶν πιθανοτήτων ἐφαρμοζόμενος εἰς τὴν ἀτομικὴν θεωρίαν τῆς ὕλης (ΒοΙΖπιδηη) ἰσχύει μόνον, ὅταν τὰ θεωρούμενα συστήματα συνίστανται ἀπὸ ἕνα μεγάλον ἀριθμὸν σωματιδίων, ἀτόμων ἤ μορίων. Εἰς αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν προβλέψεις διὰ τὴν ἔκβασιν μεταβολῶν τοῦ ὅλου συστήματος μὲ ἕνα ἑκάστοτε αὐστηρῶς καθοριζόμενον βαθμὸν πιθανότητος, ἐνῶ ἡ συμπεριφορὰ ἑνὸς ἑκάστου σωματιδίου παραμένει ἀκαθόρι- στος. Τὸ στοιχειῶδες, ἀτομικὸν φαινόμενον, ἐπαναλαμβανόμενον προσδίδει διὰ τῆς πλη- θύος τῶν σωματιδίων εἰς τὸ σύνολον τὴν μορφὴν ἑνὸς νόμου μὲ στατιστικὴν ἐπένδυσιν. Τὸ «τυχαῖον» ἀτομικὸν φαινόμενον χωρίζεται ἀπὸ τὴν μακροσκοπικὴν νομιμότητα (πλη- θὺς ἀτόμων) δι᾽ ἑνὸς στατιστικοῦ παραπετάσματος, καθορίζοντος τὴν πιθανότητα τῶν συμβαινόντων. 2ον. Ὑπάρχουν περιπτώσεις, ὅπου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθη διάτρησις τοῦ στατιστι- κοῦ παραπετάσματος, ὦστε τὸ «τυχαῖον» ἀτομικὸν φαινόμενον νὰ ἐπιβάλη τὸν χαρακτῆ- ρα τοὺ εἰς τὸ σύνόλον. Δηλαδὴ εἶναι δυνατὸν νὰ παρακαμφθῆ ὁ στατιστικὸς νόμος, πρᾶγ- μα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συμβῆ κατὰ διαφόρους τρόπους. Τὸ παράδειγμα τῶν ἀσυμμέ- τρων, ὀπτικῶς ἐνεργῶν οὐσιῶν θὰ καταστήσει σαφῆ ἕνα ἐκ τῶν μηχανισμῶν αὐτῶν: Ἡ ἀ- σύμμετρος δομὴ τῶν ὀπτικῶς ἐνεργῶν ἑνώσεων ἐπιτρέπει τὴν ἐμφάνισίν των εἰς δύο δο- μάς, μίαν δεξιόστροφον καὶ μίαν ἀριστερόστροφον, τοῦ αὐτοῦ ἀκριβῶς ἐνεργητικοῦ πε- ριεχομένου καὶ συνεπῶς τῆς αὐτῆς πιθανότητος ἐμφανίσεως. Κατὰ τὴν σύνθεσίν των σχη- ματίζονται καὶ αἱ δύο µορφαί, σύμφωνα μὲ τὸν στατιστικὸν νόμον τῶν πιθανοτήτων, εἰς ἀκριβῶς ἴσας ποσότητας. Τὸ προϊόν, μῖγμα δεξιοστρόφου καὶ ἀριστεροστρόφου ἑνώσε- ως, δὲν ἔχει συνεπῶς στροφικότητα. ᾿Εὰν ὅμως κατὰ τὴν πρωταρχικὴν στιγμὴν τῆς συν- θέσεως τῆς ἑνώσεως αὐτῆς ἐμφανισθεῖ «τυχαίως» ἀσύμμετρός τις ἐπίδρασις εὐνοοῦσα τὸν σχηματισμὸν τῆς μιᾶς τῶν δύο αὐτῶν δομῶν, ἔστω καὶ εἰς ἀπειροελάχιστον ποσότη- τα, τότε μὲ αὐτὴν τὴν ποσότητα, ὡς καταλυτικῶς δρῶντα πυρῆνα, σχηματίζονται μακρο- σκοπικαὶ ποσότητες τῆς μιᾶς μόνον δομῆς. Τὸ προϊὸν ἔχει στροφικότητα καὶ ὁ νόμος τῶν πιθανοτήτων παρεκάμφθη τελείως. 3ον. Ὑπολείπεται τελικῶς νὰ ἐξετάσωμεν τὴν συμπεριφορὰν ἑνὸς καὶ μόνον μεμονω- μένου ἀντιδρῶντος ἀτόμου ἤ μορίου. Τί ὑποκινεῖ αὐτὸ εἰς τὸ νὰ ἀκολουθήση π.χ. εἰς τὴν διασταύρωσιν δύο ἀπολύτως ἰσοτίμων ὁδῶν τὴν μίαν αὐτῶν; Ἣ θεώρησις τοῦ βασικοῦ αὐτοῦ ἐρωτήματος μᾶς ὁδηγεῖ εἰς χώρους πέραν πάσης ἐμπειρίας. Δι᾿ ὅ καὶ αἱ γνῶμαι δι- χάζονται. Κατὰ τοὺς μὲν ἡ ἐκλογὴ γίνεται βάσει μιᾶς τελείως ἀκαθοδηγήτου Τύχης, κατὰ τοὺς ἄλλους ὅμως, τοὺς θρησκευτικῶς διακειμένους, ἐκεῖ ὅπου λαμβάνονται βιολογικῶς βαρυσήμαντοι ἀποφάσεις ἡ ἐπιλογὴ τελεῖται διὰ μᾶς ἄνωθεν καθοδηγήσεως. ᾿Αναμετρῶντες τὴν ἀπὸ πολὺ πρωτογόνους ἀφετηρίας ἐπὶ τῆς Γῆς ἁρξαμένην σύνθε- σιν ὀργανικῶν οὐσιῶν, τῶν οἰκοδομικῶν λίθων τῆς ζώσης ὕλης, τὴν μετέπειτα συγκρότη- σίν των εἰς εἴδη ἀφαντάστως λεπτῆς διαφοροποιήσεως καὶ τὴν ἀνάπτυξιν ὀργανισμῶν με- γίστης πνευματικότητος, ἀδυνατοῦμεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ πορεία αὐτὴ εἶναι προϊὸν μιᾶς τυφλῆς ἀκαθοδηγήτου Τύχης. Πολὺ μᾶλλον πιστεύομεν, ὅτι εἰς τὰ κρίσιμα σταυρο- δρόμια τὰ ὁδηγοῦντα εἰς τὸν σχηματισμὸν τῶν στατιστικῶς εἰς τὸ ἔπακρον ἀπιθάνων ὁρ- χανικῶν ὄντων, γρηγορεῖ, ζυγοστατοῦσα, ἡ θεία βούλησις.