ΜΕΤΕΩΡΙΣΜΟΙ Τί σηµαίνει ἡ ἔννοια ἀκεραίωση τοῦ ἀνθρώπου --- ἐννοεῖται στὸ μέτρο ποὺ ἕνα πρόσωπο εἶναι δυνατὸν νὰ κορυ- φώση τὴν εὐρυθμη λειτουργία τῶν ἐσω- τερικῶν ἀνθρωπίνων ἰδιοτήτων του; ᾿ Σημαίνει, ἄραγε, καταπολέμηση καὶ καταστολὴ τῶν πρωτογενῶν ὁρμεμφύ- των του καὶ ἀντικατάστασή τους ἀπὸ ἐ- πίκτητες ἀξίες καὶ ἔθη, ὅπως γνώσεις, ἠθική, πολιτισμὸ καὶ ὅ,τι ἄλλο παράγει τὸ «ἐποικοδόμημα», γιὰ νὰ χρησιµο- ποιήσω ἕνα μαρξζικὸν ὅρο, ἤ κάτι ἄλλο, ποὺ δὲν εἶναι συνέπεια ἐξωτερικῶν ἐπι- ὁράσεων ἀλλὰ καθαρὰ ἐσωτερικῆς ἐξε- λίξεως, ἤγουν «αὐτοφυοῦς» ἀναπτύξε- ως; Καταλαβαίνετε, ὅτι τὸ θέµα ἐδῶ εἷ- ναι ἐξόχως σηµαντικό, ἀφοῦ σὲ ἄλλη 1. διατύπωση εἶναι τὸ ἴδιο τὸ μέγα καὶ κε- φαλαιῶδες ζήτημα τῆς φιλοσοφίας τὸ περιστρεφόμενο γύρω ἀπὸ τὴν ἀπορία τοῦ ἀνθρώπου μπροστὰ στὶς ἀναστο- λὲς ποὺ τοῦ ἐπιβάλλει ὁ περίγυρος ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ καὶ ἡ ἐἑσωτερικὴ φωνὴ τῆς ὑπάρξεώς του ἀπὸ τὴν ἄλλη. Εἶναι ἀτό- φυα ἡ ἀπορία γιὰ τὸ ἄν ἡ ἱστορία, ὅ,τι δηλαδὴ ἀντιπροσωπεύει τὴν ὑπέρβαση τῆς φύσεως ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, εἶναι ἕ- να μὲ τόσο µόχθο ἀπείρων γενεῶν κα- τακτηµένο κέρδος ἤ, ἀντίθετα, Κατο- πτρίζει τὴν ἕκταση ἑνὸς αὐτοχαλα- σμοῦ, ἑνὸς αὐτοακρωτηριασμοῦ καὶ ἄνθρωπος διέπραξε ἐναντίον τοῦ ἀν- θρώπου. Καί, τέλος, ἡ πρὸ ὀφθαλμῶν προβληματική µας ἅπτεται ἄμεσα τῆς “πρακτικῆς καὶ τῆς ἴδιας τῆς ζωῆς, ἀ- φοῦ ἀπὸ τὴν τοποθέτηση ἔναντι τοῦ διαζευκτικοῦ µας ζητούμενου ἐξαρτᾶται ἥ χάραξη ὄχι µόνο τῆς πορείας σ᾽ ὃ- λους τοὺς τομεῖς τῆς ἀνθρώπινης δρα- στηριότητας ἀλλὰ καὶ τῆς πορείας γιὰ τὴν ἀνθρώπινη εὐδαιμονία. Αὐταπόδεικτα τὸ πρωτογενὲς ὁρμέμ- φυτο σὰν πηγὴ τοῦ τρόπου σκέψεως καὶ ζωῆς, ἀτομικῆς ἢ ὁμαδικῆς, ἀποτε- λεῖ ὄχι µόνο καθοριστικὸ παράγοντα, ἀλλὰ καὶ ἐξασφαλίζει δεοντολογικὰ τὸ μιᾶς αὐτοστρεβλώσεως, ποὺ ὁ ἴδιος ὁ σίγουρο ἔδαφος, τὸ ἔδαφος τῆς Μητέ- ρας Φύσης, ὅπου, ἄν πατᾶ γερὰ ὁ ἄν- θρωπος, βαδίζει στερρῷ τῷ βήματι, χωρὶς κίνδυνο ὀλισθήσέως, σὰν ἄτομο καὶ σὰν εἶδος. Ὁ ἐκπολιτισμὸς τοῦ ἀν- θρώπου μεταφράζεται σ᾽ ἕνα εἶδος ἀπο- κοπῆς ἤ δυσλειτουργίας τοῦ ὀμφαλίου λώρου του, ποὺ τὸν συνδέει μὲ τὸν συμ- παντικὸ νόµο, τὸ πρῶτο αὐτὸ κινοῦν τῶν πάντων. Καὶ κατὰ κάποιο τρόπο δικαιώνεται ὁ Φρειδερῖκος Νίτσε, ὅταν λέγει, ὅτι ἡ ἐν ὀνόματι τοῦ ἐκπολιτι- σμοῦ «βελτίωση» τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ ἐπαγγέλλονται καὶ ἐπιβάλλουν ἀνέκα- θεν ὅλοι οἱ ἠθικολόγοι, οἱ ἐξουσιαστές, οἱ ἐκπαιδευτικοὶ καὶ οἱ θεοκράτες, εἶναι ἕνα ὄρος «ζωολογικός», θυμίζει τοὺς ζωοτεχνικοὺς συνδυασμοὺς καὶ δια- σταυρώσεις ποὺ κάνουν οἱ κτηνοτρό- φοι γιὰ τὴν ἐπίτευξη καλύτερης ἀποδό- σεως τῶν κτηνῶν ποὺ ἐκμεταλλεύον- ται. Καὶ βέβαια ὁ οὕτω πως «βελτιωμµέ- νος» ἄνθρωπος, ἡ οὕτω πως «βελτίω- ση» τῆς ἀνθρώπινης ράτσας, δὲν µπο- ρεῖ παρὰ νὰ εἶναι ἀποτέλεσμα ἀνελευθε- ρίας, δηλαδὴ καταπιεστικῶν παραγόν- των (τῆς κοινωνίας, τῆς θρησκείας, τῆς ἐξουσίας, τῆς ἑκάστοτε ἠθικῆς). Γιατὶ ἡ μετατροπὴ τοῦ ἄλλου σὲ «καλύ- τερον» ἀπ᾿ αὐτὸ ποὺ εἶναι, σηµαίνει βίαιη ἐξομοίωσή του μὲ τὸν ἑαυτό µας, ἀφοῦ, ἄς τὸ ποῦμε καθαρά, πρότυπο τοῦ «καλοῦ» δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι παρὰ µόνον ὁ ἔαυτός µας. Σαφέστατα, ὄὅθεν, προκύπτει ἡ βεβαιότητα, ὅτι κάθε «βελ- τιωτικὴ» δραστηριότητα, ἀσκούμενη ἀ- πὸ µέρους τῆς παιδείας, τῆς ἠθικῆς, τῆς κοινωνίας κλπ. ἐπὶ τοῦ ἀτόμου ἢ τῆς ὁμάδας, μεταφράζεται σὲ καταστο- λὴ τῆς ἀτομικότητας, σὲ µείωση τῆς ἑ- σωτερικῆς ἐλευθερίας καί, ἐν τέλει, σὲ ἐξουσιασμό. ᾿Αὐτὴ ἡ πολὺ ἁπλῆ ἀλήθεια ἀποκτᾶ ἑ- κρηκτικὸ χαρακτῆρα, ἄν τὴν ἀποδεχθῆ κανεὶς ὡς μοναδικὸ αὐθεντικὸ δείκτη γιὰ τὴν τοποθέτησή του ἔναντι τῆς ζω- ἧς γενικά. Σὲ τελευταία ἀνάλυση αἴρε-