1ΕΑΝ--ΡΙΕΒΕΕ ΝΕΚΝΑΝΤ Ἢ Ἑλλάδα νὰ παραμείνει παροῦσα στὴν ἐκπαίδευσή μας" Ὅταν κάποιος δέχεται ἕνα μετάλλιο, διερωτᾶται: γιατὶ ἐγώ; Ἐὰν συμβαίνει νὰ εἶναι λίγο ἱστορικὸς καὶ κοινωνιολόγος, ζητεῖ νὰ καταλάβει αὐτὴ τὴν ἐκλογὴ τοποθετώντας την σ᾽ ἕνα ἐξηγητικὸ πλαίσιο εὐρύτερο ἀπὸ τὶς ἁπλὲς ἀξίες, πραγματικὲς ἤ ὑποτιθέμενες, ἑνὸς προσωπικοῦ ἔργου. Ἕνα μετάλλιο εἶναι ἕνα σύμβολο. Ποιὰ εἶναι τὰ στοιχεῖα στὰ ὁ- ποῖα ἀνάγονται αὐτὲς οἱ συμβολικὲς ἀξίες ἀπὸ τὴ σκοπιὰ τῆς ἐπιστημονικῆς σταδιοδρο- µίας, τοῦ πανεπιστημιακοῦ καθεστῶτος, τῆς ἰδιαίτερης θέσης ποὺ κατέχει ὁ ἐπιστήμονας στὸ ἐρευνητικὸ πεδίο σήµερα; Θὰ ἐπικαλεσθῶ µερικά, θὰ ἀποσιωπήσω βέβαια ἄλλα. Τὸ πορτραῖτο τοῦ ἐρευνητῆ: Γνώρισα στὴ Γαλλία τὸ πρῶτο σχέδιο τοῦ Ἱδρύματος Ἔρευνας, ποὺ ἡ κυβέρνηση ΒΙυπὶ εἶχε καταστρώσει πρὶν ἀπὸ τὸ πόλεμο: ἦταν τὸ Ταμεῖο τῶν ᾿Επιστημῶν. Τὴν ἄνοιξη τοῦ 1938 εἶχα, µέσα σ᾽ αὐτὸ τὸ πλαίσιο, τὸ πρῶτο µου συμ- βόλαιο ὡς ἐρευνητής. Ἤμουν στρατιώτης στὰ Ἰταλικὰ σύνορα" ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείψω τὴν στρατιωτική µου ὑπηρεσία τὸν ᾽Απρίλιο. Ἡ ἐπιτροπὴ ποὺ συγκροτοῦσε τότε, μαζὶ μὲ τὴ φιλοσοφία, τὸ σύνολο τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν, μοῦ εἶχε χορηγήσει μιὰ ὑποτροφία, γιὰ νὰ προετοιµάσω µία διατριβὴ μὲ θέµα τὴν κατηγορία τῆς ἀξίας. Δὲν ἔλαβα ποτὲ αὐτὴ τὴν ὑποτροφία, ποτὲ δὲν ἕκανα αὐτὴ τὴν διατριβή. 'Ὑπηρέτησα στὸ στρατὸ γιὰ τρεῖς μῆ- νες ἀκόμη᾽ μετὰ ἦλθε ὁ πόλεμος. Δέκα χρόνια ἀργότερα, τὸ 1948, ἀφοῦ εἶχα διδάξει φιλο- σοφία στὸ λύκειο καὶ ἀφοῦ ἔκανα ἐν τῷ μεταξὺ διάφορα ἄλλα πράγματα, εἰσῆλθα, ὡς ἐ- ρευνητής, στὸ Ἐθνικὸ Κέντρο Ἐπιστημονικῆς Ἔρευνας, Ὃ Καθηγητής µου Μεγειςοπ ἔ- σπευσε νὰ μὲ προειδοποιήσει: «Ξέρετε, 1ε8Π - ΡΙέττε, τὸ νὰ εἰσχωρεῖ κανεὶς στὴν ἔρευνα εἷ- ναι σὰν νὰ ἀφιερώνεται στὸ Θεό. Μὴ τὸ ξεχνᾶτε αὐτό». Δὲν νομίζω ὅτι τὸ ξέχασα πολύ, ἄν καὶ ὑπάρχουν πολλοὶ τρόποι νὰ ἀφιερωθεῖ κανεὶς στὸ Θεὸ καὶ νὰ μείνει πιστός σ᾽ Αὐ- τόν. Ὑπῆρξα ἐρευνητὴς γιὰ δέκα χρόνια. Ἐργαζόμουν μόνος στὴ Βιβλιοθήκη, διαβάζον- τας ὅ,τι μποροῦσα ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ κείµενα, στὴν προσπάθειά µου νὰ γίνω ἑλληνιστής. Ὡς ἐρευνητής, καθὼς ἀνέφερα, ἐργαζόμουν μόνος. Μετὰ τὸ ᾿60 τὰ πάντα ἀλλάζουν' δὲν ὑπάρχει πλέον Νεγηᾶπί ἀπομονωμένος' ὑπάρχει ὁ Νεγπαπί καὶ ἡ ὁμάδα του, οἱ συνερ- γάτες τοῦ Υετηαπί, αὐτὸ ποὺ ὁρισμένοι στὸ ἐξωτερικὸ ὀνόμασαν ἡ Σχολὴ τοῦ Παρισιοῦ, ἤ, γιὰ ν᾿ ἀναφερθῶ πάλι στὸν τίτλο ἑνὸς ἄρθρου, φιλικοῦ καὶ οἰκείου, ποὺ ὁ διευθυντὴς τοῦ Κέντρου Ἑλληνικῶν Σπουδῶν τῆς Οὐάσιγκτον Βετηατά Κποτ μᾶς ἀφιέρωσε, ἡ Ἑλλά- δα στὸν Γαλλικὸ Πολιτισμό. Δὲν εἶμαι ἐθνικιστής, τουλάχιστον ἐλπίζω ὅτι δὲν εἶμαι πο- λύ. ᾿Αλλὰ εἶμαι εὐτυχισμένος, ποὺ αὐτὴ ἡ φωνὴ τοῦ ἐγκωμίου καὶ τῆς συνενοχῆς, ποὺ δια- κηρύσσει ὅτι εἴμαστε Γάλλοι στὴν προσέγγισή µας μὲ τὴν Ἑλλάδα, προέρχεται ἀπὸ τὸ ἐ- ξωτερικὸ καὶ μιλᾶ ἀγγλικά. Ἢ ἱστορία τοῦ κέντρου συγκριτικῶν ἐρευνῶν πάνω στὶς ἀρχαῖες κοινωνίες θὰ ἦταν ἐ- πιμορφωτική. Θὰ πῶ µόνον πὼς ἀρχικὰ δὲν συμπεριελάμβανε ἑλληνιστή: ἤμουν ἐγὼ σ᾽ αὐτὸν τὸν τοµέα. Συγκέντρωνε µία ὁμάδα ἐπιστημόνων, --- εἰδικῶν πάνω στὴ Ρώμη, ὅ- πως ὁ 1. Ρ. ΒΠίςοπ' ἀσσυριολόγων: Εἰεηα (Ο5εΐπ, (8Τ6ΙΙ, Βοϊίθγο: σινολόγων: 1αοφμε5 Οετπεί: ἀνατολιστῶν: Ραμ} Γενγ, Μαάεἰείπε Βἰβγάεαι καὶ ΟΠαΓίες Μαϊαπιοιά: αἰγυπτιολό- γων: Ὑογοιίε’ ἀνθρωπολόγων: Ηαυάτίοουγἰ, Οοπάοπιίπᾶς, (οάε[ιετ, στοὺς ὁποίους θὰ προ- στεθοῦν πολλοὶ ἀφρικανιστές. Αὐτὸ ποὺ αὐθόρμητα μᾶς ἕνωσε, ἦταν ἡ ἀπαίτηση σύγκρι- σης, γιὰ νὰ καταλάβουμε καλύτερα τὶς ἴδιες µας τὶς περιοχές. Ἐξετάζαμε, μὲ ἀφετηρία " Λόγος ἐκφωνηθεὶς στὶς 18 Δεκεμβρίου 1984 στὸ Ἔθνικο Κέντρο ᾿Ἐπιστημονικῶν Ἐρευνῶν τῆς Γαλλίας, ὅταν ὁ διάσηµος σύγχρονος ἑλληνιστὴς 1.Ρ. Ψεγπαπί τιμήθηκε μὲ τὸ Χρυσὸ Μετάλλιο τοῦ Κέντρου. Τὸν λόγο του αὐτόν, ποὺ ὁ 1.Ρ.Νειπᾶπί παρεχώρησε τὸ δικαίωµα δημοσιεύσεώς του στὴν Ἑλλάδα εἰδικὰ στὸ «4αυλό», ἀποδίδει στὰ ἑλληνικὰ ἡ Σταυρούλα Φραγκοπούλου, τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστηµίου ᾿Αθηνῶν.