ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
47ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1985
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ιθάκες: γ) η καβαφική — ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΟΣ, Σ.
Κείμενο φύλλου
ΣΠΥΡΟΣ ΤΕΡΑΣΙΜΟΣ ΓΙ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΟΣ
ΙΘΑΚΕΣ: γ) καβαφικὴ (2)
(Τρίτη συνέχεια)
Εἶναι αὐτονόητο πὼς ἡ ἔλλογη βιολογικὴ μονάδα, ὁ ἄνθρωπος, συνειδητοποιῶν τὴ
σχέσι του μὲ τὴ Ζωὴ σὲ μιὰ κλιμάκωσιν θετικοῦ (προσθετικοῦ, ὅλο καὶ περισσότερον ὠφέλιμου
καὶ συμφέροντος --ὅπως ὑποκειμενικὰ θεᾶται καὶ κλιμάκωσιν καὶ θετικόν),
διεκδικεῖ αὐτὴ τὴ σχέσιν βεβαιωτικὴ - καταφατικὴν μείζονος: καὶ ὡς ποιότητα (ὡς πρὸς
τὸ χῶρον()), πᾶν --ὅ,τι θετικόν, τελικά) καὶ ὡς ποσότητα, (ὡς πρὸς τὸ χρόνον, τουτέστι
ὡς ἀῑδιότητα, ἐνδελέχεια ---«γιὰ πάντα»)!
Νὰ ὅμως πού, καθὼς «διεκδικῶ» σημαίνει «ζητῶ ὡς νὰ μοῦ ἀνῆκε», εἶναι φανερὸ
πὼς «διεκδικῶν» θὰ μετέλθω μέσα ἀναγκαστικὰ (ποὺ θ ̓ ἀναγκάζουν τοὺς ἄλλους
--ὑπέρβασι [ὑποβολή, δόλον], ἐκβιασμό, βίαν) πρὸς ἀπόκτησι ἤ διατήρησιν [ΚΗ ΜΟΥ
ἡ γῆ καὶ θέλω πνίγωτη, θέλω ἀστροπελεκῶ τη καὶ δὲ θ ̓ ἀφήσω ἐγὼ τὰ χώματα νὰ ΚάΜΟΥΝΕ
ΚΕΦΑΛΙ (Ν. Καζαντζάκης) αὐτοῦ τοῦ «παντὸς γιὰ πάντα» --ὅλου τοῦ χώρου
γιὰ ὅλο τὸ χρόνο. (Ἐπαναλαμβάνεται πρὸς ἀποφυγὴν σύγχυσης: τοῦ μείζονος δυνατοῦ
θετικοῦ γιὰ τὸν μείζονα δυνατὸ χρόνον)! Μποροῦμε λοιπὸν νὰ εἰποῦμε ὅτι, καθὼς τὸ ἄτομο,
μόνον ὡς περισσότερο ἤ λιγότερο ἐξελιγμένη μορφὴ τῆς βιολογικῆς προσαρμογῆς,
μπορεῖ νὰ διεκδικεῖ, κάθε διεκδικητὴς μειονεκτεῖ --στὸ μέτρο ποὺ παρακωλύουν τὴν
πραγματοποίησι τῶν στόχων του, μαζὶ μὲ τὴ σχέσιν ἀντιμαχίας του (μὲ τοὺς λοιποὺς διεκδικητὰς
τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου-- παντὸς γιὰ πάντα), οἱ ἴδιες του ἀναστολές: ἠθική, ἆδυναμίες,
πάθη, διαστροφή, ἔκστασις, νοσηρότης, ἐξάρτησις τ διατέμνουμε τὴν περίπτωση
Καβάφη!
Τὸ ὅτι ὁ ̓Αλεξανδρινὸς εἶχε συνείδησιν πὼς αὐτὴ ἦταν ἡ περίπτωσί του (ἐξάρτησις)
τὸ βεβαιώνει κυρίως τὸ δέος του γιὰ τὸν αὐνανισμό" δευτερευόντως τὸ βεβαιώνει ἐπίσης ἡ
ἐγκατάλειψί του, ἡ τέλεια ἀποδέσμευσί του (στὰ γεράματα --ὅταν κατὰ τὴν ἀντίληψί του
δὲν εἶχε νὰ χάσει τίποτε...) ἀπὸ κάθε εἴδους συστολὴ ἤ ἀνάσχεσιν, τὸ σταδιακὸ πέρασμά
του ἀπ ̓ τὴν προφύλαξι στὴν προκλητικότητα: Τώρα, τὰ κρεββάτια τῆς ἁρσενοκοιτίας τ ̓
ἀποκαλεῖ ἀναίσχυντα ἡ... «τρεχάμενη ἠθική», δὲν εἶναι [ὁ Καβάφης θέλει νὰ ξεχνάει πὼς
ὁ ὁμοφυλόφιλος εἶναι κατ ̓ ἀνάγκην ξετσίπωτος κι ἀσύστολος --διαφορετικὰ δὲν θὰ
Ἄρισκε ποτὲ ἐραστήν), ἡ κοινωνία «συσχετίζει κουτὰ» --φῶς φανερὸ πιά: ἔγκυρη, σωστή,
ἀξιομίμητη, μὲ βαρύτητα εἶναι μόνον ἡ ἠθικὴ τῆς κιναιδείας! Ὅσο γιὰ μυαλό, γιὰ ἰδιοφυῖαν...,
πιάσ ̓ τὸ αὐγὸ καὶ κούρευτο; ἄν ἐξαιρέσουμε ἀποκλειστικὰ τοὺς ὁμοφυλόφιλους,
ὁ κόσμος κατοικεῖται ἀπὸ ἠλίθιους Ἐξ ̓ ἄλλου τὰ γνωστὰ «Γιὰ νὰ Ίχουνε τὸν Μέβη 7 μονάχα
δυό, τρεῖς μέρες πολὺ συχνὰ τὸν δίνουν ὥς ἑκατὸ στατήρας», ἤ «μ ̓ ἄφησεν ὁ Ταμίδης"
κι ἐπῆγε μὲ τοῦ Ἐπάρχου τὸν ὑιὸν γιὰ ν ̓ ἀποκτήσει / μιὰν ἔπαυλι στὸν Νεῖλο, ἕνα μέγαρο
στὴν πόλιν» κ.λπ. δὲν εἶναι παρὰ σεβαστή, ὁλοκάθαρη, ἀδιάβλητη, εὐυπόληπτη... ἐμπορία!
Ἔχ! 'Εξήντα τριῶν χρονῶν τώρα ὁ Καβάφης κι ἀκόμα ὁρκίζεται: ἡ φύσις ἔφτιαξε τὸ
σπερματικὸ ὑγρὸ γιὰ τὸ... παχὺ ἔντερο! ̓Ασύγγνωστη ἀνευλάβεια. Βαβελικὸν ἐπιχείρημα
ἀκριβῶς πώς, τάχα, δὲν γίνεται κανεὶς ποιητής, ἄν δὲν... περάσει ἀπ ̓ τὸν πάγκο («Πέρασμα»,
1917), ἤ πὼς «δίχως τὴν ἐκπλήρωσι τῆς ἔκνομής των ἡδονῆς» δὲν «θὰ γραφοῦν / οἱ
στίχοι οἱ δυνατοὶ ποὺ ἐδῶ ἦταν ἡ ἀρχή των» ---πολὺ φαιδρὰ ὅλ ̓ αὐτά: Οἱ στίχοι οἱ ὄντως
δυνατοί, τοῦ Καβάφη, εἶναι ἀκριβῶς οἱ μὴ ἔχοντες καμμιὰν ἀπολύτως σχέσιν μὲ τὴν ὁμοφυλοφιλία...
(Μπορεῖ ν ̓ ἀποδειχθεῖ σαφέστατα καὶ τελεσίδικα).
Νὰ λοιπὸν τὰ χρονικὰ καὶ ψυχοπνευματικὰ πλαίσια στὰ ὁποῖα ὁ Καβάφης θὰ ὑποχρεωθεῖ
εἰς ἀναζήτησιν φόρμουλας δικαιοφανοῦς. Φόρμουλας πού, ἀκριβῶς, δὲν θὰ «ἀπεδείκνυε»
τὴν «ἀφροδισίαν ἄλλως» ἁπλῶς σύμφωνη μὲ παραδεδεγμένο πρότυπο, ̓μὰ θὰ
τὴν ἐπέβαλλε πρότυπον!
Ἔτσι, ἐνῶ ἕως τὸ 1909 ὁ Καβάφης περιορίζεται σὲ λόγον «οὐδέτερο» (μὴ προκλητικὸν)
[μάλιστα τὸ 1909 μαζὶ μὲ τὸ ποίημα «Τὰ βήματα» μᾶς δίνει τὸ «Οὗτος ἐκεῖνος», ποί-