ΛΑΜΠΡΟΣ ΝΤΟΚΑΣ Ἢ μεγάλη κρίση τῶν ἀξιῶν Πολλοὶ ὑποστηρίζουν, πὼς μετὰ ἀπὸ ἕνα πυρηνικὸ πόλεμο θὰ ἐπιστρέψουμε σὲ μιὰ πρωτόγονη ἐποχὴ καὶ ὅτι κάθε εἶδος πολιτισμοῦ θὰ θυσιαστεῖ στὸ βωμὸ τῆς ἀμέτρητης τρέλλας καὶ τῆς ἀνύπαρκτης ἠθικῆς. Τὰ ἐλάχιστα ἀνθρώπινα ράκη, ποὺ ἴσως ἀπομείνουν μέσα σ ̓ ἕνα δολοφονημένο φυσικὸ περιβάλλον, θὰ σέρνονται κολασμένα, χωρὶς τὴ δύναμη τῆς νεογέννητης ζωῆς. Δὲν ὑπάρχουν λόγοι, ποὺ νὰ μειώνουν τὸ κῦρος τῶν παραπάνω σκέψεων, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν περιορισμὸ τῆς πιθανότητας γιὰ τὴν πραγματοποίηση τοῦ ὁλοκληρωτικοῦ πολέμου. "Αν πράγματι ὁ κίνδυνος τῆς παγκόσμιας σύρραξης ἦταν μοναδικὸς, τότε ὁ φόβος τοῦ καθολικοῦ θανάτου θὰ στέκονταν ἀπροσπέραστο ἐμπόδιο στὸ πνεῦμα τοῦ κακοῦ. Δυστυχῶς ὅμως ἡ ἀνενδοίαστη ὑποκρισία προσπαθεῖ νὰ συγκεντρώσει κάθε εἶδος κινδύνου σ ̓ ἕνα ἐλάχιστα πιθανὸ πυρηνικὸ ὁλοκαύτωμα. Ἢ ἀφέλεια τῶν ἀγαθῶν σπρώχνει τὶς μάζες σὲ μιὰ ἱερὴ ἀγανάκτηση, ποὺ καλλιεργοῦν οἱ προπαγανδιστὲς γιὰ νὰ διαιωνίζονται οἱ μικροὶ καὶ μεγάλοι θρόνοι τῆς συνεχῶς μεταλλασσομένης ἐξουσίας. Οἱ ἀκατάπαυτες τοπικὲς συγκρούσεις, ποὺ ξεπερνοῦν σὲ βαρβαρότητα καὶ θυσίες ἀκόμα καὶ τὸν τελευταῖο παγκόσμιο πόλεμο, ὑποβαθμίζονται σὰν ἀσήμαντα γεγονότα, ποὺ συμβαίνουν σὲ κάποιο ξένο πλανήτη ἤ τραγικοποιοῦνται σὰν πρωτόφαντα ἐγκλήματα, γιὰ νὰ προκαλέσουν τὴ μαζικὴ ἐξέγερση ἀνάλογα μὲ τὶς σκοπιμότητες καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἐξουσιαστῶν. Ἢ ἀλόγιστη μάζα ἔπαψε νὰ στέκει στὸ βάθος τῆς σκηνῆς ποὺ παίζεται τὸ δράμα τῆς ἱστορίας. Σήμερα δὲν εἶναι παθητικὸς φορέας τῶν γεγονότων, ἀλλὰ ἰσχυρὸς συντελεστὴς τοῦ ἱστορικοῦ συμβάντος, ὁ ὁποῖος ἐκφράζει καὶ ὑπηρετεῖ τὴ θέληση τῆς ὀργανωμένης κυρίαρχης ὁμάδας. Ἣ ἀνάπτυξη τῆς ἐπιστημονικῆς μεθόδου καὶ τῆς πλουτοπαραγωγικῆς τεχνολογίας ἔδωσαν στὴν ἐξουσιαστικὴ ὁμάδα ἤ τὴ δεσποτικὴ ἡγεσία τὴ δύναμη νὰ χρησιμοποιεῖ τὴν ἴδια τὴ μάζα γιὰ τὴν καθυπόταξή της σὲ μιὰ νέα μορφὴ αὐταρχισμοῦ. Χωρὶς φαντασία καὶ πρόβλεψη οἱ θεωρητικοὶ τῆς ἐξουσίας ἀντιπαρέρχονται τὴ συστηματικὴ κατάρρευση τῶν ἀξιῶν, ἡ ὁποία φέρνει μεθοδικὰ τὴν κοινωνικὴ ἀποσύνθεση. Οἱ σοφισμοὶ φραστικῶν σχημάτων καὶ τὰ ψυχολογικὰ τεχνάσματα τῶν δημαγωγῶν διαφθείρουν ἀνεπανόρθωτα κάθε μορφὴ λόγου, ὥστε ὁ παραλογισμὸς καὶ ἡ ἐνστικτώδης ἀντίδραση νὰ κυριαρχοῦν στὶς ἀνθρώπινες σχέσεις. Τὸ ψέμα, ἡ παραποίηση τῶν ἠθικῶν ἐννοιῶν χωρὶς καμμιὰ ἀναστολή καὶ ἡ κυνικὴ θρασύτητα εἶναι τὰ καθαγιασμένα μέσα γιὰ τὴν ἐπιβολὴ τῆς σκοπιμότητας. Μιὰ ἠθικὴ ἀναρχία προσφέρει ὅλες τὶς προὐποθέσεις γιὰ τὴν ἐπιβολὴ τοῦ ἀνδραποδισμοῦ, τὸν ὁποῖον οἱ καθοδηγητὲς παρουσιάζουν καὶ ἀποκαλοῦν καινούργια μορφὴ τέλειας δημοκρατίας. Ἔτσι δὲν εἶναι καθόλου περίεργο πὼς ὅλες οἱ μορφὲς ἐξουσίας αὐτοαποκαλοῦνται «δημοκρατίες» καὶ στολίζονται μὲ ὅρους: καὶ ἐπίθετα, ποὺ ξεπερνοῦν σὲ λαμπρότητα καὶ αὐτὴ τὴ θεία ἱεροτελεστία. Κάθε εἶδος συμβόλου, ποὺ προκαλοῦσε ψυχικὴ ἀνάταση καὶ ἀγάπη γιὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ τὴ φύση, ἔχασε τὴ λάμψη του καὶ τὴν ἀνένδοτη ἐπιταγή του. Μιὰ ἐλαστικὴ συνείδηση, χωρὶς καμμιὰ εὐαισθησία μπροστὰ στὴν ὀμορφιὰ τῆς ψυχικῆς καὶ πνευματικῆς ἐκδήλωσης, ἐπιτρέπει τὸ θρίαμβο τῆς ἀναίσχυντης παρακμῆς. Οἱ φύλακες τῆς ἠθι-