ΛΑΜΠΡΟΣ ΝΤΟΚΑΣ Ἢ μεγάλη κρίση τῶν ἀξιῶν Πολλοὶ ὑποστηρίζουν, πὼς μετὰ ἀπὸ ἕνα πυρηνικὸ πόλεμο θὰ ἐπιστρέψου- με σὲ μιὰ πρωτόγονη ἐποχὴ καὶ ὅτι κάθε εἶδος πολιτισμοῦ θὰ θυσιαστεῖ στὸ βω- μὸ τῆς ἀμέτρητης τρέλλας καὶ τῆς ἀνύπαρκτης ἠθικῆς. Τὰ ἐλάχιστα ἀνθρώπινα ράκη, ποὺ ἴσως ἀπομείνουν μέσα σ᾽ ἕνα δολοφονη- μένο φυσικὸ περιβάλλον, θὰ σέρνονται κολασμένα, χωρὶς τὴ δύναμη τῆς νεο- γέννητης ζωῆς. Δὲν ὑπάρχουν λόγοι, ποὺ νὰ μειώνουν τὸ κῦρος τῶν παραπάνω σκέψεων, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν περιορισμὸ τῆς πιθανότητας γιὰ τὴν πραγματοποίηση τοῦ ὁλοκληρωτικοῦ πολέμου. "Αν πράγματι ὁ κίνδυνος τῆς παγκόσμιας σύρρα- ξης ἦταν μοναδικὸς, τότε ὁ φόβος τοῦ καθολικοῦ θανάτου θὰ στέκονταν ἀπρο- σπέραστο ἐμπόδιο στὸ πνεῦμα τοῦ κακοῦ. Δυστυχῶς ὅμως ἡ ἀνενδοίαστη ὑπο- κρισία προσπαθεῖ νὰ συγκεντρώσει κάθε εἶδος κινδύνου σ᾽ ἕνα ἐλάχιστα πιθανὸ πυρηνικὸ ὁλοκαύτωμα. Ἢ ἀφέλεια τῶν ἀγαθῶν σπρώχνει τὶς μάζες σὲ μιὰ ἱερὴ ἀγανάκτηση, ποὺ καλλιεργοῦν οἱ προπαγανδιστὲς γιὰ νὰ διαιωνίζονται οἱ μι- κροὶ καὶ μεγάλοι θρόνοι τῆς συνεχῶς μεταλλασσομένης ἐξουσίας. Οἱ ἀκατά- παυτες τοπικὲς συγκρούσεις, ποὺ ξεπερνοῦν σὲ βαρβαρότητα καὶ θυσίες ἀκόμα καὶ τὸν τελευταῖο παγκόσμιο πόλεμο, ὑποβαθμίζονται σὰν ἀσήμαντα γεγονότα, ποὺ συμβαίνουν σὲ κάποιο ξένο πλανήτη ἤ τραγικοποιοῦνται σὰν πρωτόφαντα ἐγκλήματα, γιὰ νὰ προκαλέσουν τὴ μαζικὴ ἐξέγερση ἀνάλογα μὲ τὶς σκοπιμότη- τες καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἐξουσιαστῶν. Ἢ ἀλόγιστη μάζα ἔπαψε νὰ στέκει στὸ βάθος τῆς σκηνῆς ποὺ παίζεται τὸ δράμα τῆς ἱστορίας. Σήμερα δὲν εἶναι παθητικὸς φορέας τῶν γεγονότων, ἀλλὰ ἰ- σχυρὸς συντελεστὴς τοῦ ἱστορικοῦ συμβάντος, ὁ ὁποῖος ἐκφράζει καὶ ὑπηρετεῖ τὴ θέληση τῆς ὀργανωμένης κυρίαρχης ὁμάδας. Ἣ ἀνάπτυξη τῆς ἐπιστημονι- κῆς μεθόδου καὶ τῆς πλουτοπαραγωγικῆς τεχνολογίας ἔδωσαν στὴν ἐξουσιαστι- κὴ ὁμάδα ἤ τὴ δεσποτικὴ ἡγεσία τὴ δύναμη νὰ χρησιμοποιεῖ τὴν ἴδια τὴ μάζα γιὰ τὴν καθυπόταξή της σὲ μιὰ νέα μορφὴ αὐταρχισμοῦ. Χωρὶς φαντασία καὶ πρό- βλεψη οἱ θεωρητικοὶ τῆς ἐξουσίας ἀντιπαρέρχονται τὴ συστηματικὴ κατάρρευ- ση τῶν ἀξιῶν, ἡ ὁποία φέρνει μεθοδικὰ τὴν κοινωνικὴ ἀποσύνθεση. Οἱ σοφισμοὶ φραστικῶν σχημάτων καὶ τὰ ψυχολογικὰ τεχνάσματα τῶν δημαγωγῶν διαφθεί- ρουν ἀνεπανόρθωτα κάθε μορφὴ λόγου, ὥστε ὁ παραλογισμὸς καὶ ἡ ἐνστικτώ- δης ἀντίδραση νὰ κυριαρχοῦν στὶς ἀνθρώπινες σχέσεις. Τὸ ψέμα, ἡ παραποίηση τῶν ἠθικῶν ἐννοιῶν χωρὶς καμμιὰ ἀναστολή καὶ ἡ κυνικὴ θρασύτητα εἶναι τὰ καθαγιασμένα μέσα γιὰ τὴν ἐπιβολὴ τῆς σκοπιμότητας. Μιὰ ἠθικὴ ἀναρχία προσφέρει ὅλες τὶς προὐποθέσεις γιὰ τὴν ἐπιβολὴ τοῦ ἀνδραποδισμοῦ, τὸν ὁ- ποῖον οἱ καθοδηγητὲς παρουσιάζουν καὶ ἀποκαλοῦν καινούργια μορφὴ τέλειας δημοκρατίας. Ἔτσι δὲν εἶναι καθόλου περίεργο πὼς ὅλες οἱ μορφὲς ἐξουσίας αὐτοαποκαλοῦνται «δημοκρατίες» καὶ στολίζονται μὲ ὅρους: καὶ ἐπίθετα, ποὺ ξεπερνοῦν σὲ λαμπρότητα καὶ αὐτὴ τὴ θεία ἱεροτελεστία. Κάθε εἶδος συμβόλου, ποὺ προκαλοῦσε ψυχικὴ ἀνάταση καὶ ἀγάπη γιὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ τὴ φύση, ἔχα- σε τὴ λάμψη του καὶ τὴν ἀνένδοτη ἐπιταγή του. Μιὰ ἐλαστικὴ συνείδηση, χωρὶς καμμιὰ εὐαισθησία μπροστὰ στὴν ὀμορφιὰ τῆς ψυχικῆς καὶ πνευματικῆς ἐκδή- λωσης, ἐπιτρέπει τὸ θρίαμβο τῆς ἀναίσχυντης παρακμῆς. Οἱ φύλακες τῆς ἠθι-