ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ "Αμεση ἡ συγγένεια «Σουμερίων» καὶ Ἑλλήνων Τί ἀποκαλύπτουν οἱ χετιτικὲς ἐπιγραφὲς ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αὐτὰρ ἐπεί ῥα πόνον μάκαρες θεοὶ ἐξετέλεσαν, Τιτήνεσσι δε τιμάων κρίναντο βίηφι, δή ῥα τότ᾽ ὥτρυνον βασιλευέμεν ἠδὲ ἀνάσσειν Γαίης φραδμοσύνησιν Ὀλύμπιον εὐρύοπα Ζῆν᾽ ἀθανάτων. ὅ δὲ τοῖσιν ἑὰς [εὖ] διεδάσσατο τιμάς». (Θεογονία, στίχ. 881-885) [Ξ᾿᾿Αμέσως, ὅταν τὸν βασανιστικὸ σὰν ἀρρώστια πόλεμο οἱ εὐδαίμονες θεοὶ εἰς πέρας ἔ- φεραν, τῶν Τιτάνων δὲ ἡ ἐξουσία μὲ βίαιο τρόπο εἶχε πλέον κριθεῖ, καθὼς εἶναι γνωστό, ἀ- μέσως παρακινοῦσαν τὸν παντεπόπτη Δία ν᾿ ἀναλάβει τὴν ὑπέρτατη ἀρχὴ μεταξὺ τῶν βα- σιλέων, ὅπως καὶ ἡ Γαῖα συμβούλευε, καὶ γίνει αὐτὸς ὁ ἁρμόδιος νὰ διαμοιράσει τὰ ἀξιώματα]. Ἢ Θεογονία στοὺς στίχους αὐτοὺς καταγράφει τὴν ἀναγνώριση τοῦ Διὸς ὡς ὁμόφω- να ἐκλεγμένου ἀπὸ τοὺς βασιλεῖς καὶ ὡς πρώτου μεταξὺ ἴσων γιὰ τὴν ὑπέρτατη ἀρχή. Αὐ- τὴ ἡ ὑπέρτατη ἀρχὴ γιὰ τοὺς λαοὺς ποὺ δέχονταν διὰ µέσου τῶν «ἑστιῶν», δηλαδὴ τῶν ἐγκατεστημένων ἀποίκων ἐκ τοῦ εὐρύτερου μητροπολιτικοῦ ἑλληνικοῦ χώρου, τὶς εὔεργε- τικὲς ἐπιδράσεις τοῦ μεγάλου πολιτισμοῦ, ταυτίστηκε στὴν ἁδιάπλαστη ἀκόμη νόησή τους μὲ τὸ ὑπέρτατο ὄν. Αὐτὴ ἡ ταύτιση τοῦ ὀνόματος τοῦ Διὸς μὲ τὸ ὑπέρτατο ὄν γενι- κεύθηκε ἀργότερα, μετὰ τὸν ἐπὶ Δευκαλίωνος κατακλυσμό, ὁπότε καὶ συμπεριέλαβε καὶ αὐτὴ τὴν μητρόπολη. Εἶναι δὲ καὶ ἡ αἰτία «θεοποιήσεως τῶν θεῶν» ποὺ ἐπισημαίνει ὁ Ἡ- ρόδοτος καταγράφοντας τὴν πρὸς Πελασγοὺς ἀπάντηση τοῦ Δωδωναίου Μαντείου, ὅτι ἡ ἰδιότητα αὐτὴ τῶν θεῶν ὡς ὑπερτάτων ὄντων προῆλθε ἐκ τοῦ βαρβαρικοῦ περιγύρου («τὰ ἀπὸ βαρβάρων ἥκοντα», Εὐτέρπη 52). Θεωρῶ ἐν συνεχεία σκόπιμο, πρὸ τῆς περιγραφῆς τοῦ μεγάλου πανάρχαιου πολιτι- σμοῦ, νὰ ἐπανέλθω στὴν ἐξέταση τῶν χρονολογικῶν ὑποθέσεων γιὰ τὴν Διὸς ἐποχή. Ἡ χρονολόγηση, ἰδιαίτερα, αὐτῆς τῆς ἐποχῆς, τῆς καταδικασµένης νὰ παραμένει στὸν χῶ- ρο τοῦ μύθου, ἔχει μέγιστη σημασία, (α) διότι ἡ ἀρχὴ τῆς ἱστορίας τῶν ἀνθρώπων τοῦ ἑλ- ληνικοῦ εὐρύτερου χώρου εἶναι καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς ἱστορίας τῶν περισσοτέρων πολιτισμῶν καὶ (β) διότι συγκρινόµενος αὐτὸς ὁ μέγας πολιτισμός, ποὺ μετέπεσε σὲ μῦθο, μὲ ὅλους τοὺς μετὰ τὸν Δευκαλίωνα πολιτισμοὺς θὰ φέρει στὸ φῶς τὰ αἴτια τῆς βαθµιαίας ἐκτρο- πῆς τῆς ζωῆς τῶν λαῶν ἀπὸ τὴν ἐλευθερία, ποὺ ἐκφράζει ἡ ἔναρχος τάξις, στὴν δουλεία ποὺ ἐπιβάλλουν ὁ ἐξουσιασμὸς καὶ τὸ δόγμα. Ἡ «κλεὶς» μὲ τὴν ὁποία θὰ ἐπιχειρήσω ν᾽ ἀ- παντήσω στὸ χρονολογήσεως πρόβλημα, τοῦ πότε δηλαδὴ συντελοῦνται αὐτὰ στὸν πλα- νήτη µας, εἶναι (α) ἡ γλῶσσα καὶ (β) τὸ Διὸς ὄνομα. Ἡ ἀναζητούμενη χρονικὴ τοποθέτη- ση τοῦ ἑλληνικοῦ μεγάλου πολιτισμοῦ πέραν τοῦ ἀποκαλυπτικοῦ κειµένου τῆς Θεογο- νίας, ποὺ ἤδη ἀνέλυσα (25ο τεῦχος Δαυλοῦ), θὰ καθορισθεῖ ἐπίσης καὶ διὰ τοῦ μεγάλου κατακλυσμοῦ, ποὺ σήµερα πιὰ καὶ ἡ ἐπιστήμη ἔπαυσε ν᾿ ἀμφισβητεῖ. Δὲν πρέπει βέβαια ὁ ἀναγνώστης ν᾿ ἀναζητήσει στὶς δημοσιεύσεις αὐτὲς κάποια ἀ- πάντηση μαθηματικοῦ ὕφους στὸ ἐρώτημα «Πότε», διότι τέτοιες ἀπαντήσεις ἴσως ἀκόμη, γιὰ πολλοὺς θετικοὺς καὶ ἀρνητικοὺς λόγους, ἀργοῦν. Ἡ ἀπάντηση πάντως ποὺ θὰ λάβει, θὰ χωρίζει τὴν καθ᾽ ἡμᾶς ἱστορία σὲ δύο (πρὸ καὶ μετὰ τὸν μεγάλο κατακλυσμό) περιό- δους. ᾿ 1. ΟΙ ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ Θὰ ξεκινήσω ἀπὸ τὴν ἀνακάλυψη τῶν πινακίδων τῆς Νινευί, ποὺ ἔφεραν στὸ φῶς μιὰ