ΜΕΤΕΩΡΙΣΜΟΙ Ποιὰ εἶναι ἡ σχέση ἐμοῦ, τοῦ γράφοντος, καὶ σοῦ, τοῦ ἀναγνώστη μου; Ὑποθέτω, ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἄλλη ἀπὸ ἐκείνη τοῦ παρατηρούμενου μὲ τὸν παρατηρητῆ, μὲ τὴν οὐσιαστικὴ ὅμως διευκρίνηση ὅτι ἐγώ, τὸ παρατηρούμενό σου, εἶμαι καὶ παρατηρητής σου, κατὰ τὸ μέτρο ποὺ μπορῶ νὰ συλλάβω βάσει κάποιων γενικῶν ἢ εἰδικῶν δεδομένων πῶς σκέπτεσαι, πῶς νοεῖς, πῶς -- μὲ μιὰ λέξῃ --- «ὑπάρχεις»' ὅπως κι ἐσύ, ὁ παρατηρητής μου, εἶσαι καὶ παρατηρούμενό μου, κατὰ τὸ μέτρο ποὺ συλλαμβάνεις τὴν «ὕπαρξή» μου. Ἡ μόνη, ἐντελῶς ἐπουσιῶδης, διαφορὰ μεταξύ μας εἶναι ὅτι μὲ τὸ γραπτό μου αὐτὸ ἐγὼ ἐκτίθεμαι ἴσως μὲ περισσότερες λεπτομέρειες στὴ δική σου παρατήρηση, ἀπ ̓ ὅ,τι ἐσὺ στὴ δική μου. Θέλω νὰ πῶ ὅτι ἡ σχέση μας, ἡ σχέση παρατηρητή - παρατηρούμενου, σὲ καμμιὰ περίπτωση δὲν σημαίνει ἁπλῶς μονοδρομικὴ προσέγγιση τοῦ πρώτου πρὸς τὸ δεύτερο --- καὶ συνεπῶς οὐδετέρωση ἢ κατάργηση τοῦ δεύτερου --ἀλλ ̓ ἀμφίδρομη ἀλληλεπιδραστικὴ συνάρτηση μεταξύ τους. Ἡ ἀλήθεια αὐτὴ ἀποτελεῖ ἄλλωστε μιὰ ἀπὸ τὶς σημαντικώτερες κατακτήσεις τῆς σύγχρονης θεωρητικῆς φυσικῆς, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει ὅτι π.χ. τὸ παρατηρούμενο ἠλεκτρόνιο ἀπὸ τὸν παρατηροῦντα ἐπιστήμονα «εἶναι» καὶ συμπεριφέρεται ὅὃπως συμπεριφέρεται, ἐπηρεαζόμενο ἀπὸ τὸν παρατηρητὴ -- λ.χ. ἀπὸ ἕνα παίξιμο τοῦ ματιοῦ του ---, ὅπως καὶ ὁ ἐπιστήμων «εἶναι» ἔτσι, ἐπηρεαζόμενος ἀπὸ τὴ σχέση του μὲ τὸ ἠλεκτρόγιο. Αὐτὴ ἡ ἀμοιβαία σχέση ἢ συγάρτηση ἤ ἀλληλεπίδραση, ἡ ὁποία, προεκτεινόμενη καὶ μεταξὺ ἀψύχων, ἀποτελεῖ καθολικῆς ἰσχύος συμπαντικὸ νόμο, ὑπόκειται βέβαια σὲ «ποσοτικὲς» διακυμάνσεις ἀνάλογες πρὸς τὶς δυνατότητες ἑνὸς ἑκάστου μέρους τῆς συναρτήσεως νὰ «συναρτηθῆ» πρὸς τὸ ἄλλο, δηλαδὴ νὰ ἐπιδρᾶ ἐπηρεάζεται. Οἱ ποσοτικὲς αὐτὲς διακυμάνσεις στὴν μεταξὺ ἐμψύχων ἐφαρμογὴ τοῦ συμπαντικοῦ νόμου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτρέπωνται, ἀρχίζοντας ἀπὸ τὴν ἁπλῆ καὶ συνήδη ἀδυναμία ἀλληλοκατανοήσεως καὶ φθάνοντας μέχρις ἀκρότατου σημείου, δηλαδὴ μέχρι πλήρους ἀδυναμίας τῆς μιᾶς πλευρᾶς νὰ κατανοήση τὴν «Ἄὗπαρξη» τῆς ἄλλης -- μ ̓ ἄλλα λόγια μέχρι «τυπικῆς» καταργήσεως τοῦ ἑνὸς μέρους ἀπὸ τὸ ἄλλο. Τοῦτο δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπὸ ἁπλῆ κατάργηση αὐτοῦ τούτου τοῦ νόμου τῆς ἀλληλεπιδράσεως, ἐκτὸς ἄν ὁ ἴδιος ὁ νόμος δὲν ἀποκλείη καὶ αὐτὴ τὴν κατάργηση. Ὅμως ἡ συνεκτικὴ αὐτὴ οὐσία ποὺ ἑνώνει καὶ συντηρεῖ τὸν κόσμο (ὁ «λόγος» καθ ̓ Ἡρακλείτον), δὲν στέκεται ἔξω ἀπὸ τὸν κόσμο, εἴναι ἐγκόσμιος, «ξυνὸς» (Ξ κοινός), εἶναι μέσα στὰ ἴδια τὰ πράγματα διάχυτος, στὰ ἔμψυχα ἤἢ ἄψυχα, σ ̓ ὅλα ἀνεξαιρέ-