ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
49ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1986
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Πέραν του Καλού και του κακού — ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Κείμενο φύλλου
ο ΜΕΤΕΩΡΙΣΜΟΙ ἢ
Αὐτὴ ἡ διάκριση μεταξὺ «καλοῦ»
καὶ «κακοῦ» καὶ ἡ κατ ̓ ἀκολουθίαν
κήρυξη ἀδυσώπητου καὶ ἀληγοῦς πολέμου
μεταξύ τους εἶναι ἡ ἀπαρχὴ τῆς
γενέσεως τῆς ἱστορικῆς ἐκτροπῆς
στὴν πορεία τοῦ ἀνθρώπινου πολιτισμοῦ.
«Καλὸ»
--ἄῶδς τὸ ποῦμε
καθαρὰ--- εἶναι ὅ,τι μοῦ πάει καὶ «κακὸ»
ὅ,τι δὲν μὲ συμφέρει, ὅπως «καλὸς»
εἶναι ὁ ὅμοιός μου καὶ «κακὸς»
ὁ διαφορετικὸς ἀπὸ μένα. Ὅλες οἱ ἀπόπειρες
τῶν θεμελιωτῶν τοῦ δυῖΐσμοῦ
τῶν δύο αὐτῶν ἐννοιῶν νὰ
προσδώσουν «ἀντικειμενικὴ» ὑπόσταση
στὸ ἐφεύρημά τους ἔδωσαν ἀποτελέσματα
εἴτε ὄχι γενικὰ παραδεκτὰ
εἴτε τόσο διαφορετικὰ μεταξύ
τους ὅσο διαφορετικὰ ἦταν καὶ τὰ
πνεύματα ἐκείνων ποὺ τὸ ἀποπειράθηκαν.
Τελικὰ ἔχουμε ἰσάριθμες ἔννοιες
«καλοῦ» καὶ «κακοῦ» μὲ ἐκείνους
ποὺ τὶς συλλαμβάνουν ---καὶ
τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν συντριπτικὴ ἀπόδειξη
ὅτι ἡ διάκριση αὐτὴ δὲν ἀπορρέει
ἀπὸ τίποτ ̓ ἄλλο ἐκτὸς ἀπὸ τὴν (ἐξουσιαστικὴ)
ὁρμὴ ἑνὸς ἀτόμου νὰ ἑξομοιώνη
τὰ ἄλλα μὲ τὸν ἑαυτό του--καὶ
φυσικὰ μ ̓ αὐτὸ τὸν τρόπο νὰ τὰ ἐξαρτᾶ
καὶ νὰ τὰ ὑποτάσση. Τοῦτο ἐπιεικῶς
θὰ μποροῦσε νὰ ἐκληφθῆ ὡς
«φυσιολογικὸ» γνώρισμα τοῦ προσώπου
σὰν αὐτοτελοῦς «κόσμου», ποὺ
ἐν τῇ μοναδικότητίτου νομιμοποιεῖται
νὰ θέλη νὰ αὐτοεπιβεβαιώνει αὐτὴ τὴν
ἀναντίρρητη μοναδικότητά του δημμιουργώντας
ἕνα πλαστικὸ κοσμοείδωλο
μέσα στὸ ὁποῖο νὰ «χωρᾶνε» ὅλοι
οἱ ἄλλοι. ̓Αλλὰ τὸ πρᾶγμα δὲν
σταματάει ἐδῶ: ἐκτρέπεται πρακτικὰ
σ ̓ αὐτὸ ποὺ τελικὰ καταντᾶ νὰ εἶναι
ἄρση τῆς ἐλευθερίας ---τῆς ἐλευθερίας
τοῦ «ἐξομοιουμένου» μὲ τὸ πρότυπο
κάποιου ἄλλου, τῆς ἐλευθερίας δηλαδὴ
καὶ τοῦ ἐξουσιαστῆ καὶ τοῦ ἐξου-
σιαζόμενου.
«Νόμῳ καλόν, νόμῳ κακόν», ἔλεγαν
οἱ τόσο βαθεῖς ἀλλὰ καὶ τόσο παρεξηγημένοι
καὶ ἀναθεματισμένοι Σοφιστές,
κι ἐννοοῦσαν βέβαια ὅτι τὸ
«καλὸ» καὶ τὸ «κακὸ» εἶναι ἁπλῶς
αὐθαίρετες συμβατικὲς ἔννοιες, ποὺ
σήμερα μιὰ ἐξουσιαστικὴ τάξῃ τὶς
προσδιορίζει ἔτσι κι αὔριο ἡ ἴδια ἤ ἄλλη
ἐξουσιαστικὴ τάξη τὶς προσδιορίζει
ἀλλιῶς. Ἔτσι τοποθετεῖται ἡ γένεση
τῆς ἑκάστοτε ἠθικῆς, τοῦ πρώτου
αὐτοῦ ἰσχυροῦ βραχίονος ἐπιβολῆς
τῆς κρατούσης ἑκάστοτε τάξεως
πραγμάτων, ἑνὸς βραχίονος πρωτεϊκοῦ,
ποὺ τροποποιεῖ τόσο συχνὰ τὴ
λαβή του πάνω στὸ πνεῦμα τῶν ἐξουσιαζόμενων,
ὅσο συχνὰ ---δηλαδὴ ταχύτατα
καὶ συνεχῶς--- ἀλλάζουν οἱ ἡθικὲς
«ἀξίες» καὶ ἀντιλήψεις διὰ μέσου
τῶν ἐποχῶν. Ἡ ἀεναα μεταμορφούμενη
ἠθικὴ δὲν περιορίζεται βέβαια
στὸ ἐπίπεδο τῆς καθημερινῆς
ζωῆς, γιὰ ν ̓ ἀσκήση τὴν ἐξουσιαστική
της ἐπήρεια στὴν σκέψη καὶ τὴν
πρακτικὴ τῶν ἐξουσιαζόμενων, ἀλλὰ
μεταπηδᾶ κι ἐμποτίζει ἀνώτερες μορφὲς
ὁμαδικῆς καὶ ἀτομικῆς συνειδήσεως,
ὅπως αὐτὲς ἐκφράζονται μὲ τὴ
φιλοσοφία, π.χ., ἤ τὴν θρησκεία. Πάρα
πολλοὶ κι ὄχι ἀσήμαντοι φιλόσοφοι
δὲν κάνανε τίποτ) ἄλλο ἀπὸ τὸ ἀναλίσκωνται
στὴν διατύπωση ἑνὸς
ἀντιπαραθετικοῦ ὁρισμοῦ τοῦ «ἀγαθοῦ»
- «κακοῦ», ὅπως καὶ στὴν ἀνακάλυψη
τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖο θὰ
«βασιλεύση» τὸ πρῶτο ἐπὶ Γῆς ἐξοντώνοντας
ὁλοσχερῶς τὸ δεύτερο.
[Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνασχολήσεώς
τους αὐτῆς ἧταν ἆπλῶς
ὄχι μόνο νὰ χάνουν τὸν καιρό
τους προσπαθώντας νὰ «συλλάβουν»
καὶ περιγράψουν ἀνύπαρκτα φαντάσματα,
ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπιτυγχάνουν