ΚΑΕΙ, ΙΑΡΡΕΕΒΣ Ἧ πνευματικὴ κατάσταση τοῦ καιροῦ µας [Συνεχίζουμε τὴ δημοσίευση τοῦ ἔργου «Ἡ πνευματικὴ κατάσταση τοῦ καιροῦ µας» (γερμανικὸς τίτλος «Βὶο (σοἰςίῖρο Ι(μαίίοη ον 2ο») τοῦ κορυ- φαίου Γερμανοῦ φιλοσόφου τοῦ αἰῶνος µας Κα «Ἰα5ρ6ς, ποὺ ἀρχίσαμε πρὶν ἀπὸ ἕνα χρόνο ἀκριθῶς (τεῦχος 37, ᾿Ιανουαρίου 1985). 'Η σημερινὴ συνέχεια ἀποτελεῖ τὸ πρῶτο τμῆμα τοῦ Β᾽ μέρους τοῦ ἔργου. Ὡς γνωστόν, τὸ θιθλίο αὐτὸ τοῦ «αδρείς μεταφράζεται γιὰ πρώτη φορὰ τὴν ἑλληνικὴ γλὠσσα]. [Δέκατη συνέχεια] ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Η ΘΕΛΗΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ Τὸ ἀναπόφευκτο τῆς ζωϊκῆς τάξης θρίσκει τὰ ὅριά του στὸ ἀνθρώπινο ὄν, ποὺ ἀρνεῖται νὰ ἀπορροφηθεῖ ἀπόλυτα σὲ μιὰ λειτουργία, καὶ ἀκόμη στὸ γεγονὸς ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ μιὰ ἑνιαία, τελειωμένη καὶ ὁριστικὴ ζωϊκὴ τάξη. Ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ποὺ θέλει νὰ εἶναι κάτι περισσότερο ἀπὸ μιὰ ἁπλὴ ζωή, ἀποφασίζει αὐτὸ ποὺ θὰ ἐπιλέξει καὶ αὐτὸ ποὺ θὰ διασφαλισθεῖ: στὴν ἀθέτησή του ἀποδέχεται τὴν ζωὴ σὰν ἁπλὴ ὕπαρξη, ἐπιτρέποντας τὸ κάθε τι ν΄ ἀποφασίῶται γι αὐτόν. “Ἢ ἀπόφαση ποὺ ἐπιτυγχάνει ὁ ἄνθρωπος σὰν ἄτομο, ἐσωτερικά, σὲ σχέση μὲ τὸ εἶναι του, εἶναι πράγματι ἡ ἀπαράθατη αὐθεντία τοῦ ὄντος αὐτοῦ. Ἡ πραγματικότητα ὅμως μπορεῖ νὰ ὑπάρξει σ’ ἕνα κόσµο μὲ τὰ µέσα τῆς ἰσχύος στὸ σύνολο, ὅπου οἱ ἄνθρωποι μποροῦν νὰ φθάσουν σὲ μιὰν ἑνότητα θέλησης σὲ σχέση μὲ τὴν ὀργάνωση τῶν συνθηκῶν τους καὶ τὴν αὐτο-διατήρησή τους στὸν κόσµο. Αὐτὸ ποὺ πράγματι γίνεται ὁ ἄνθρωπος, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέληση αὐτῆς τῆς δύναμης ποὺ ἀποφασίζει τὸ ἱστορικὰ συγκεκριµένο τῆς ζωῆς στὸ σύνολο. Ἢ δύναμη αὐτὴ πάντοτε εἶναι πολιτικὰ ἐνσωματωμένη στὸ κράτος, καὶ σὰν παράδοση τῆς ἱστορικῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης εἶναι ἡ παιδεία. Στὸ μέτρο ποὺ ἡ συνειδητὴ θέληση ἔχει κάποια σχέση μὲ τὸ θέµα, τὸ µέλλον µας ἀπό- λυτα ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν πολιτικὴ καὶ τὴν ἐκπαιδευτικὴ δραστηριότητα. Ἢ ἔνταση τῆς θέ- λησης γιὰ δράση στὰ πράγματα παρὰ τὴν αἴσθηση τῆς ἀδυναμίας σὲ σχέση μὲ τὴν δική τους πορεία, ἀφαλῶς εἶναι τὸ θάρρος τῆς ἑαυτότητας στὰ πολιτικὰ δρῶντα ἀνθρώπινα ὄντα, ἐνῶ ἡ δύναμη τοῦ παιδαγωγοῦ εἶναι ἐκείνη ποὺ τὸν κάνει νὰ ἐπιδιώκει τὸ μέγιστο, ἀψηφώντας τὸ αἴσθημα ἀνικανότητας γιὰ ἐπίδραση στὴν ἀνθρώπινη συμπεριφορά, ποὺ κάνει τὸν ἄνθρωπο νὰ πραγματοποιήσει τὶς ὕψιστες ἱκανότητες χρησιμοποιώντας τὸ 6α- θύτατο περιεχόµενο ἐκείνου ποὺ τοῦ κληροδοτήθηκε. Τὸ σύνολο, ὅμως, δὲν εἶναι ποτὲ τὸ σύνολο χωρὶς προὐποθέσεις. Ὁπουδήποτε ὁ ἄν- θρωπος ὡὠθεῖ στὴν ἀποκάλυψη τῆς ὑπέρτατης ἀρχῆς στὸν κόσµο, στὸ σημεῖο τῆς ἀποφα- σιστικῆς καταγωγῆς ἁπαντᾶ κάτι ποὺ ὑπερθαίνει τόσο τὸ κράτος, ὅσο καὶ τὴν παιδεία. 1. Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ Μόλις συνειδητοποιηθεῖ ἡ πραγματικότητα τοῦ ὅλου σὰν ὁ τόπος τῆς ἔσχατης ἀπό- φασης, ἡ θέληση γιὰ τὴν πολιτεία ἤ ἡ αἴσθηση τῆς πολιτείας εἶναι ἡ λαθὴ τοῦ μοχλοῦ μὲ τὸν ὁποῖο λαμβάνονται ἀποφάσεις ἀπὸ καιρὸ σὲ καιρό. Ἢ θέληση γιὰ τὴν πολιτεία ἤ ἡ αἴ- σθηση τῆς πολιτείας ἀποτελεῖ τὴν θέληση τοῦ ἀνθρώπου νὰ διαμορφώσει τὴν µοῖρατου, ποὺ δὲν ὑπάρχει ποτὲ γι΄ αὐτὸν καθαρή, σὰν ἄτομο, ἀλλὰ µόνο σὰν μιὰ κοινότητα ποὺ σχηματίζεται μὲ τὴν διαδοχὴ τῶν γενεῶν. Ἢ θέληση ὅμως τῆς πολιτείας πρέπει νὰ ἐκφρα- σθεῖ µέσα σὲ μιὰ πολλαπλότητα ἀνταγωνιζόμενων κρατῶν καὶ ὑπόκειται σὲ διεθνεῖς ἐντά- σεις ποὺ ἀνακύπτουν ἀπὸ τὴν προσπάθεια νὰ δοθεῖ στὴν πολιτεία ἡ ὁρισμένη Ἱστορική µορφή της.