ΓΡΗΓ. ΦΙΛ. ΚΩΣΤΑΡΑΣ "Ανθρωπος καὶ Ἱστορία |. Ἢ ἀπειλὴ τοῦ ὀλέθρου ὡς μοχλὸς τῆς Ἱστορίας Εἰσήλθαμε πράγματι σὲ μιὰ νέα φάση τῆς ἀνθρώπινης ἱστορίας. Τὸ κύριο γνώρισμα αὐτῆς τῆς καινούργιας ἐποχῆς εἶναι ὅτι διευρύνεται ἡ ἀντίφαση ἀνά- µεσα στὴ Φύση, ποὺ ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιο τῆς ζωῆς µας, καὶ στὴν ἐπιστημονικο- τεχνικὴ ἀνάπτυξη, ποὺ καλπάζει ἀπειλοῦσα. Οἱ δυνατότητες ὁλοκληρωτικῆς καταστροφῆς τῆς ζωῆς ἐπάνω στὴ γῆ, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ ἄν θὰ χρησιµοποιη- θοῦν ἤ ὄχι, εἶναι τὸ μέγιστο πρόβλημα ποὺ εἰσάγεται µέσα στὸ ἱστορικὸ γίγνεσθαι’ ἕνα πρόβλημα μὲ τὸ ὁποῖον ἀναγκαστικὰ θὰ συμβιώνουν οἱ ἐρχόμε- νες γενεές. Ἣ ὑπερνίκησή του θὰ κινεῖ τὴν παγκόσμια ἱστορία καὶ συγχρόνως θὰ κάνει ἐφιαλτικὸ τὸν ὕπνο της. Μία ὄψη αὐτοῦ τοῦ ὀλέθρου, ποὺ παίρνει μάλιστα διαστάσεις φυσικοῦ φαι- νομένου, εἶναι ἡ πολύμορφη μόλυνση τοῦ περιβάλλοντος, τοῦ κόσμου µέσα στὸ ὁποῖο ζῆ πάντοτε ὁ ἄνθρωπος. Δὲν πρόκειται βέβαια γιὰ τὸ κοινωνικό, τὸ πνευ- ματικὸ ἤ τὸ πολιτιστικὸ περιβάλλον ποὺ οἰκοδομεῖ καὶ διαμορφώνει μόνος του ὁ ἄνθρωπος, μολονότι καὶ ἐδῶ ἕνα βαρὺ μολυσματικὸ ἀξιολογικὰ νέφος προμηνύ- ει τὴν καταιγίδα. ᾿Εννοῶ τὸ φυσικὸ περιβάλλον καὶ τὴν µεταχείρισή του. 2. Ἢ ἔσχατη ἀπώλεια Τὸ φυσικὸ περιβάλλον εἶναι στὸν ἄνθρωπο ἐξ ὑπαρχῆς δεδομένο, δὲν τὸ δη- μιουργεῖ μόνος του" ἔχει ὅμως τὴ δυνατότητα ὡς ἕνα βαθμὸ νὰ τὸ μεταβάλει. Ὥ- στόσο μὲ τὴν τεχνική, τώρα, ἡ δυνατότητα αὐτὴ πάει νὰ γίνει ἀπόλυτη | ἱκανότη- τα ριζικῆς µετα-ποιήσεως τοῦ φυσικοῦ κόσμου: ὁ κόσμος πάει νὰ γίνει «ποίημα» τῶν χειρῶν τοῦ ἀνθρώπου. Τοῦτο πάλι σηµαίνει ὅτι ἐγγίζει ἡ φρικώδης ὥρα γιὰ μιὰ πλήρη καὶ ἔσχατη ἀπώλεια, γιὰ τὸ μηδενισμὸ τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως. Θὰ ἀντιταχθοῦν, άραγε, σὲ μιὰ τέτοια ἀλαζονικὴν «ὕβριν» οἱ σωτῆρες θεοί;2. απ Ὃ ἄνθρωπος ὑπάρχει µόνο µέσα σ᾽ ἕνα φυσικὸ πλαίσιο, ὅπου συναντᾶ τὰ ὄντα καὶ ἐπικοινωνεῖ μὲ αὐτά. Μὲ αὐτὰ ὀντώνεται, χωρὶς αὐτὰ ἐξοντώνεται. Τὰ ὄντα πάλι μὲ τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη ἀποκτοῦν παρουσία, χωρὶς αὐτὴν ἀπ- ουσιάζουν. Αὐτὸ θὰ πεῖ ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι τὸ μοναδικὸ ὄν ποὺ ἔχει εἴδηση καὶ συν- είδηση γιὰ τὰ ἄλλα ὄντα“ ἐρωτᾶ, κατανοεῖ, γρηγορεῖ, μοχθεῖ καὶ νοιάζεται γι᾿ αὐτά. Ἢ γνωστική του ἔγνοια, ἡ πνευματική του φροντίδα εἶναι τὸ εὐγενέστε- ρο εἶδος στοργικῆς μέριμνας. Μέσα στὸ πνευματικὸ βλέμμα τοῦ ἀνθρώπου φω- τίζεται καὶ καθρεφτίζεται, δηλ. ἀποκαλύπτεται ὁ κόσμος. Ὅταν αὐτὸ τὸ ὄμμα κλείσει, εἶναι σὰν νὰ μὴν ὑπάρχει ὁ κόσμος! Ἆκ Ἢ καταστροφὴ τοῦ φυσικοῦ κόσμου ποὺ ἀπεργάζεται ἡ τεχνολογική µας ἐ- ποχή, ὁδηγεῖ σὲ ὁλοκληρωτικὴ ἀλλοίωση τοῦ ρυθμοῦ τῆς ζωῆς καὶ τελικὰ σὲ ἐ- ρήμωση καὶ τοῦ «σήμερα» καὶ τοῦ «αὔριον». Ἐδῷ ἀνακύπτει ἕνα σοβαρὸ ἐρώ- τηµα: μὲ ποιὸ ἠθικὸ δικαίωµα φορτώνομε στοὺς ὤμους τῆς μελλοντικῆς | ἶστο- ρίας γιγάντια προβλήματα; Μὲ ποιὸ ἠθικὸ δικαίωµα ἐνταφιάζδυμε τὸ μέλλον τῶν ἀνθρώπων ποὺ ἔρχονται;