ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
50ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1986
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ακροβολισμοί: Πρόσωπο και παραφύσιν εξουσία — ΕΡΙΝΥΣ
Κείμενο φύλλου
ΓΑΚΡοΒβολισμοι,
Ἐχθρὸς τῆς παρὰ φύσιν ἐξουσίας ὁ ἄνθρωπος πρόσωπο
Οἱ σχέσεις οἱ ἀνθρώπινες, ποὺ ἀποτελοῦν τὸν ἀκρογωνιαῖο λίθο τῆς ὁμαλῆς (ρυθμικῆς)
κοινωνικῆς συμβίωσης, συνεχῶς φθείρονται. Οἱ μεγαλουπόλεις καὶ ἡ ἐκρηκτικὴ ἀνάπτυξη
τῆς τεχνολογίας προκαλοῦν νέα συσσώρευση προβλημάτων ἐπὶ τῶν παλαιῶν καὶ ἐπιτείνουν
τὴν κρίση ἐκ τῆς ἀνυπαρξίας ἄξιας ἡγεσίας. Ἢ ἀδυναμία τῶν κατεστημένων νὰ
προσφέρουν λύσεις ἀποδεκτὲς στὶς ὀργανωμένες ὁμάδες ἔξεχωριστῶν συμφερόντων (τοῦ
κατὰ κόσμου συνδικαλισμοῦ), ποὺ οἱ ἴδιοι δημιούργησαν γιὰ ν ̓ ἀνέβουν στὴν ἐξουσία, καθορίζει
τὴν ἀπόσταση ποὺ μᾶς χωρίζει ἀπ ̓ τὴν ἔναρξη ἑνὸς νέου στρόβιλου μὲ ἄγνωστες συνέπειες
στὸ σύνολο τῆς ζωῆς τοῦ πλανήτη μας. Παντοῦ, ὅπου κι ἄν στραφοῦμε, ἀπὸ τὰ
κοντινά μας προβλήματα, ποὺ τὰ στεγάζουμε σὰν οἰκογένεια, μέχρι τὰ ἐκπαιδευτικά, τὰ ἐπαγγελματικά,
τὰ κοινωνικά, κρατικά, ἐθνικὰ καὶ οἰκουμενικά, ἀντιμετωπίζουμε σύγχυση
στὴν πληροφόρηση, εἴτε ἀπὸ ἄγνοια εἴτε κατευθυνόμενη ἀπὸ τὰ ἐξουσιαστικὰ κέντρα.
Αὐτὴ ἡ πυραμίδα Βαβέλ, ποὺ ἔχτισαν οἱ παρά-φύσιν ἡγέτες τῶν λαῶν γιὰ ν ̓ ἀσφαλίσουν
τὴν δική τους ἐξουσία, κατέβασε τὸ γενικὸ ἐπίπεδο τῆς ἱεράρχησης σὲ κάθε βαθμῖδα παραγωγῆς
ἔργου, μὲ συνέπειες οἱ σχέσεις οἱ ἀνθρώπινες νὰ μετατρέπονται σὲ ἀντιθέσεις καὶ νὰ
ὁδηγοῦν σὲ ἀντικοινωνικὴ γενικώτερα συμπεριφορά. Αὐτὴ ἡ κατευθυνομένη φθορὰ προκάλεσε
καὶ προκαλεῖ στρέβλωση σὲ κάθε ἐπίπεδο γνώσεων, ὥστε οὔτε ὁ ἱστορικὸς παράγων
οὔτε ἡ γλῶσσα οὔτε ἡ σοφία ἡ ἀνθρώπινη νὰ δύνανται νὰ προσφέρουν τὶς ὑπηρεσίες τους
στὸν σημερινὸ κόσμο. Καὶ ἔτσι ἀκαθοδήγητος, ἀπληροφόρητος ὁ ἄνθρωπος αἰσθάνεται εὐγνώμων,
ἐὰν τοῦ ἐπιτρέπεται νὰ τρώει γιὰ νὰ ζῆ!
Σήμερα διακρίνουμε τὰ συστήματα ἐξουσίας σὲ δυὸ βασικοὺς κλάδους τοῦ ἴδιου κορμοῦ,
ποὺ ἀποκαλέσαμε δόγμα. Πῶς ὅμως εἶναι δυνατὸν καὶ οἱ μονοφωνικὲς - ἐξουσίες
(π.χ. τοῦ ἑνὸς κόμματος ἢ τῆς μιᾶς θρησκείας ἢ ἑνὸς πολιτικοῦ συστήματος) καὶ οἱ πολυφωνικές,
οἱ «πλουραλιστικές», οἱ συνδικαλισμένες, αὐτὲς ποὺ δὲν ἀπορρίπτουν τὸν διάλογο,
νὰ εἶναι καὶ τὰ δύο ἐφευρήματα ἐξουσιαστῶν; Γιὰ νὰ καταλάβουμε τὴν βαθύτερη σχέση
καὶ τῶν δύο ἐξουσιαστικῶν συστημάτων (κλάδων καὶ παρακλαδιῶν μετὰ φύλλων), θὰ πρέπει
πρῶτα νὰ ἀντιληφθοῦμε τί εἶναι δόγμα καὶ πότε ἔχουμε δόγμα.
"Ας προσεγγίσουμε τὸ θέμα μὲ βακτηρία τὸν Πλάτωνα: Μᾶς λέξι λοιπὸν στὴν Πολιτεία
του (] 5.33, Ο 535 Ε): Ἂν θεωρήσει κανεὶς σὰν ἀρχὴ κάτι ποὺ δὲν γνωρίζει [εἰ γάρ ἀρχὴ
μὲν ὅ μὴ οἶδε] καὶ ἐκδώσει συμπεράσματα καὶ ἐνδιάμεσες προτάσεις στηριγμένες σ ̓ αὐτὸ τὸ
ἄγνωστο, τότε εἶναι βέβαιο ὅτι αὐτὴ ἡ συναρμολόγηση δὲν ἀποτελεῖ ἐπιστήμη. Καὶ συνεχίζει
[535 ΕἸ: Πρέπει νὰ δεχθοῦμε ὅτι ἐπιστέγασμα κάθε γνώσης πρέπει νὰ εἶναι ἡ διαλεκτική,
καὶ εἶναι λάθος νὰ τοποθετοῦμε ὑπεράνω αὐτῆς ὁποιαδήποτε γνώση.
Ἢ διαλεκτικὴ πράγματι δὲν στεγάζει ὁριστικὰ καμμία «δόξα» ἀντιθέτως ἡ «διαλεκτικὴ»
τῶν ἐξουσιαστῶν στρεβλώνουσα τὸ «δοκέω» συναρμολογεῖ ἕνα ὑπερβατικό, τῆς διαλεκτικῆς,
στέγαστρο, ποὺ τὸ ἀποκαλοῦν «πιστεύω» καὶ μεταβάλλει τὸ «δοκέω» ἀπὸ ροϊκὸ
σὲ ἀπολίθωμα, δηλαδὴ σὲ δόγμα (ἐκτρέποντας καὶ αὐτὴ τὴ σημασία τῆς λέξεως δόγμω. Ἢ
διαλεκτικὴ τῶν δογματικῶν, ἐπομένως, δὲν ἀφορᾶ τὴν «δόξαν» ἀλλὰ τὸ «δόγμα», ποὺ μεταμορφώνεται
σὲ αἴτιο ἢ ἀποτέλεσμα καὶ ποὺ μόνο κατὰ τὶς ἐνδιάμεσες συναρμολογήσεις
μπορεῖ νὰ δεχθεῖ τὸν διάλογο.
Μετὰ ταῦτα νομίζω ὅτι γίνεται εὔκολα ἀντιληπτό, ὅτι, ἂν ἡ ἐξουσία εἶναιμονοφωνικὴ
καὶ ἡ ἀρχὴ βρίσκεται στὰ χέρια ἑνὸς κόμματος ( ̓Ανατολικὸ Μπλόκ) ἤ στὰ χέρια ἑνὸς δικτάτορος
(καὶ γνωρίσαμε καὶ γνωρίζουμε ἀρκετὲς τέτοιες περιπτώσεις), τότε ἔχουμε ἐξουσία
δογματικὴ καὶ δὲν ὑπάρχει διάλογος. ̓Αλλὰ καὶ στὴ Δύση (ὅπως συνηθίζουμε νὰ ἀπο-