ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Ὃ «Δίας πατήρ» στὴν Ἰνδικὴ μυθολογία Συμβάν, μῦθος -- ἦθος, νόμος -- λατρεία, θυσίες --- θρησκευτικὴ στάση 1. Μετὰ τὶς γλὠσσολογικὲς ἀποδείξεις ὅτι ἡ γλῶσσα τῶν ὀνομασθέντων «Σουμερίων»(!) ἦταν ἡ γλῶσσα τῶν Χάτα ἢ Χεταίων, ποὺ ἦταν χτισμένη ἐπάνω στὴν Ἓλληνο Πελασγικὴ (Δαυλός/49), προχωρῶ σὲ ἀναζήτηση καὶ ἄλλων ἀποδεικτικῶν στοιχείων, αὖτὴ τὴν φορὰ στὸ χῶρο τῆς μυθολογίας καὶ τῶν θρησκευτικῶν δοξασιῶν τῶν πανάρχαιων λαῶν. Χρησιμοποιῶ ἐδῶ δύο ἔννοιες (μυθολογία - θρησκευτικὲς δοξασίες). Μὲ τὸν ὅρο «μυθολογία» ἐννοῶ τὰ συμβάντα ποὺ ἔγιναν στὴν πρὸ τοῦ Δευκαλίωνος περίοδο. Αἴτια μεταβολῆς τῶν συμβάντων σὲ μύθους εἶναι: (α) Ἢ μεγάλη καταστροφὴ καὶ οἱ ἐξ αὐτῆς ἀπώλειες, β) ὁ τύπος γραφῆς (κατὰ περιοχές) τοῦ πανάρχαιου γραπτοῦ λόγου, (Ύ) οἱ ἀπὸ στόματος σὲ στόμα παραδόσεις, στηριζόμενες στὴν ἀνθρώπινη μνήμη καὶ (δ) τὸ ἡμιπολιτισμένο πολλῶν λαῶν, ποὺ στεροῦνταν ἱκανῆς γιὰ ὑψηλὰ νοήματα γλώσσας καὶ ἐπίσης ᾱνάλογης γραφῆς. Προχωρῶ ἀμέσως στὶς ἐξηγήσεις. (α) Γιὰ τὴ Θεογονία οἱ Μοῦσες ποὺ παραδίδουν τὸν γραπτὸ λόγο εἶναι «φωνῇ ὁμηρεῦσαι» [στίχ. 39 (άαυλός, τεῦχ. 25/1984)]. Πρέπει νὰ συμπληρώσω ὅτι ἡ ἀνάγνωση αὐτῆς τῆς γραφῆς, ποὺ εἶναι προγενέστερη αὐτῆς τῆς Κάδμου, ἦταν ἴσως ὑπόθεση, καὶ παρέμεινε ἐπὶ μακρὸν ὡς ὑπόθεση, ἑνὸς πολὺ περιορισμένου ἱερατείου τῶν Μουσείων. Γιὰ τὸ λόγο αὐτὸ ὁ Παυσανίας τὴν Θεογονία, καὶ γενικὰ ὅλο τὸν 'Ἡσιόδειο κύκλο, τὰ θεωρεῖ «ἔπη μαντικά», ποὺ τὰ διδάχθηκε ἀπὸ τοὺς ̓Ακαρνᾶνες ἱερεῖς τῶν 'Ελικωνιάδων Μουσῶν, ποὺ ἦταν ἱκανοὶ νὰ τὰ ἑρμηνεύουν καὶ νὰ δίδουν «ἐξηγήσεις ἐπὶ τέρασιν». Γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν ἐννοιῶν ποὺ ἐκφράζουν οἱ λέξεις σημεῖον, τέρας, σφραγίς, τὰ ἐν τῷ Οὐρανῷ σημεῖα κλπ. ἔχω γράψει στὸν 4αυλό (τεῦχ. 30 / 1984). Κατὰ τὴ γνώμη μου ἐπρόκειτο περὶ ἰδεογραμμάτων, ποὺ μόνον ὁρισμένοι ἱερεῖς τῶν Μουσείων γνώριζαν [Βοιωτικά, 31, 4]. (β) Οἱ ἀπὸ στόματος σὲ στόμα παραδόσεις, κατὰ τὸν 'Ἠσίοδο, διατηρήθηκαν ἀναμειγμένες μὲ πολλὰ ψεύδη ἀπὸ τοὺς βοσκοὺς τῶν ὀρέων, ποὺ φαίνεται ὅτι διασώθηκαν ἆπὸ τὰ τεράστια παλλιρροϊκὰ κύματα, ὅπως θὰ δοῦμε ὅταν μιλήσουμε γιὰ τὴν μεγάλη ἐπὶ Δευκαλίωνος καταστροφή, καὶ διέσωσαν τὰ συμβάντα μὲ τὶς μοιραῖες παραμορφώσεις. (γ) Τὸν τρίτο λόγο, δηλαδή «τὸ ἀπαίδευτον» τῶν πολλῶν λαῶν, δὲν νομίζῳ νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸν ἀναπτύξω ἰδιαίτερα. Αὐτοὶ οἱ λόγοι ἔγιναν ἡ αἰτία ὅπως «συμβάντα» αὐτῆς τῆς πανάρχαιας ἱστορικῆς περιόδου λάβουν τὴν μορφὴ «μύθου». Δόθηκαν δηλαδὴ ἑρμηνεῖες σ ̓ αὐτὰ («ἐξηγήσεις ἐπὶ τέρασιν») πολλῶν μορφῶν, ὅπως τοῦ συμβολισμοῦ φυσικῶν φαινομένων ἤ ἄλλων, ποὺ ἀφοροῦν «ἐκτιμήσεις» τῶν αἰτίων ποὺ προκάλεσαν τὰ συμβάντα. Ὃ μῦθος, ὅμως, περικλείει ἕνα μέρος κάποιου συμβάντος καὶ ἡ ἱστορικὴ ἀξία πρέπει νὰ προσεγγισθεῖ μὲ μεγάλη προσοχή(2. Βέβαια αὐτὸ δὲν ἰσχύει, κατὰ ἕνα μεγάλο ποσοστό, γιὰ τὴν Θεογονία. Ἣ Θεογονία ἔχει διασωθεῖ διὰ τῆς γραφῆς, τὰ δὲ γεγονότα ποὺ περιγράφει εἶναι ὅλα πρὸ τῆς μεγάλης καταστροφῆς. Ἣ Θεογονία --- ἔγραψα (Δαυλός, τεῦχ. 25/1984) --- δὲν γνωρίζει τὸν Δευκαλίωνα οὔτε τὴν καταστροφή, γι’ αὐτὸ περιγράφει τὸν Ὠκεανὸ (τὸν ἔξωθεν τῶν στηλῶν τοῦ Ηρακλέους) ὡς Πόντον ἤ λίμνη διάσπαρτη ἀπὸ 3.000 νησιά, ποὺ τὰ ὀνόματα αὐτῶν τὰ γνωρίζουν αὐτοὶ ποὺ τὰ κατοικοῦν [«τῶν ὄνομα ἀργαλέον πάντων βροτῶν ἀνέρα ἐνισπεῖν 7 οἵ δὲ ἕκαστον ἴσασιν οἵ ἄν περιναιετάωσιν»: Θεογ. στίχ. 369, 370]. Ἢ τεράστια αὐτὴ καταστροφή, ποὺ λίγο ἔλειψε νὰ ἐξαφανίσει τὸν πλανήτη μας, δὲν μᾶς ἔχει ἐπιτρέψει μέχρι σήμερα νὰ ἐξακριβώσουμε ποιὲς μεγάλες μεταβολὲς σημειώθηκαν ἐπ ̓ αὐτοῦ, ὅπως, π.χ.: Καταβυθίστηκαν οἱ νῆσοι ̓Εσπερίδες ἤ ἡ ̓Ατλαντίς, ποὺ ἀναφέρονται ὑπὸ τῆς Θεογονίας; Ἔγινε ἡ διάνοιξη τῶν Τεμπῶν καὶ ἡ δημιουργία τοῦ Θεσσαλικοῦ κάμπου, ποὺ ἀναφέρει ὡς μνήμη διατηρηθέϊσαν ὁ Ἡρόδοτος; Καὶ πόσα, ἴσως, ἀκόμη θὰ μπορούσαμε νὰ καταγράψουμε ὡς μεταβολὲς μικρὲς ἤ μεγάλες; (Κατὰ τὴν παρουσίαση τῆς περιγραφῆς τοῦ συμβάντος ὑπὸ τῶν ξένων μυθολογιῶν θὰ προστεθοῦν καὶ ἄλλα ἐρωτήματα). 2. Στὸ κεφάλαιο ὅμως αὐτὸ ἐξετάζω τοὺς θρησκευτικοὺς μύθους (δοξασίες) τῶν Ἰνδῶν μόνο κατὰ τὴν σχέση, ποὺ μᾶς ἀποκαλύπτουν πὼς ἔχουν, μὲ τὰ ἱστορικὰ γεγονότα