ἢ ᾿ΜΕΤΕΩΡΙΣΜΟΙ ἢ Φόβος ὁ πατέρας τῆς ᾿Εξουσίας Ποτὲ ἄλλοτε ὁ πολιτικὸς καὶ ὁ με- ταφυσικὸς φόβος δὲν ἔπαιζαν τόσο πρωταρχικό, προσδιοριστικὸ ρόλο στὴν ἀνθρώπινη συμπεριφορά, ὅσο στὸν καιρό μας. Γιὰ τὸν πρῶτο, τὸν βιοτικὸ φόβο, δὲν χρειάζεται νὰ ἐπιμεΐνω πολύ, νο- μίζω, γιὰ νὰ καταστήσω πειστικὴ τὴν ἐκτίμησή μου αὐτή. Σήμερα, ἐ- ποχὴ ποὺ χάρη στὴν πρόοδο τῆς µη- χανῆς, στὰ προήγµένα τουλάχιστον µέρη τῆς γῆς, κανεὶς δὲν πεθαίνει ᾱ- πὸ πεῖνα, τὸ ἄγχος γιὰ τὴν ἐπιβίωση καὶ ἡ συνακόλουθη πρὸς αὐτὸ ὑπο- ταγὴ καὶ δουλικότητα τοῦ ἀνθρώπου σ᾽ ὁποιοδήποτε ἄτομο, ὁμάδα, κλί- κα, ἐπιχείρηση, ἐξουσία, σύστημα, ποὺ ἐλέγχουν τὸ χρῆμα ἤ τὴν πολιτι- κὴ ἰσχὺ καὶ εἶναι ἢ μποροῦν νὰ γί- νουν ἐργοδότες του ἤ πολιτικοὶ πά- τρωνές του, εἶναι ἀπόλυτη. Ὁ ἄν- θρωπος τοῦ 20ου αἰῶνα, ἀνδραπο- δώδης καὶ ἀναξιοπρεπής ὅσο ποτέ, ἀποβάλλει καὶ τὸ τελευταῖο ἴχνος ἀνθρώπινης ὑπερηφάνειας, γιὰ νὰ προσπέση ἱκέτης καὶ περιδεὴς δοῦ- λος στὰ πόδια κάθε «ἰσχυροῦ», μὲ τὴν ἁπλῆ ἐλπίδα ἢ ἀκόμη τὴν μακρι- νὴ πιθανότητα νὰ ἐξασφαλίση τὴν εὔνοιά του, τὴν κάλυψη, τὴν προ- στασία του. Πολὺ εὔστοχα ἐπεσή- μαινε τὸ φαινόμενο αὐτό, ἤδη ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τοῦ πολυπαθοῦς αἰῶνος µας, ἕνας δικός µας πολιτικὸς στο- χαστής, ὁ Ἴων ἀραγούμης: Στοὺς σημερινοὺς ἀνθρώπους --- ἔγραψε - «τὴν ἐλευθερία τους, τὴν ζωντά- νια τους, τὴ θέλησή τους, τὶς ἔχουν πλακώσει ἀνωφέλευτα βάρη, παὺ τοὺς ἐζάρωσαν τὸ νοῦ καὶ τοὺς ἐμί- κραναν τὴν ψυχὴ μὲ μιὰ ἀρρωστιά- ρικήη ἀνησυχία γιὰ τὸ πῶς θὰ βγά- λουν τὸ ψωμί τους μονάχα. Μ᾿ αὐτὴ τὴν ἀνησυχία, χωρὶς αὐτοπεποίθη- ση, βγαίνουν ἀπ᾿ τὸ σχολειὸ καὶ ἀν- τικρύζουν τὴν κοινωνία καὶ οἱ πε- ρισσότεροι σκύβουν καὶ γίνονται σκλάβοι ἐκεινοῦ ποὺ θὰ τοὺς παρα- σταθῆ, γιὰ νὰ ἀπολάψουν μιὰ θεσού- λα. Παντοῦ ἀλλοῦ, ἔξω ἀπὸ τὸν ἑ- αυτό τους, γυρεύουν ἀποκούμπι, προστασία κι ὑποστήριζη, γιατὶ µέ- σα τους δὲν τὰ βρίσκουν..». Σήµερα εἶναι ἀδιανόητο, ἐκτὸς σπανιωτά- των ἐξαιρέσεων, νὰ ζῆ κανεὶς ἀπρο- στάτευτος ἤ πράγματι -- κι ὄχι μὲ τὰ λόγια -- ἀνένταχτος σὲ οἱοδήποτε πολιτικὸ ἤ κοινωνικὸ σχηματισμό. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ μεταφυσικὸς φόβος, ὁ φόβος τοῦ θανάτου, περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλη ἐποχὴ δηλητηριάζει καὶ παραλύει τὶς ψυχές µας. Ὁ ἔξο- χος τύπος τοῦ κλασσικοῦ ἀνθρώ- που, ποὺ γελᾶ μπροστὰ στὸν κίνδυ- νο, γελᾶ μπροστὰ στὸν πάνοπλο ἐ- χθρό, γελᾶ μπροστὰ στὸ θάνατο, γε- λᾶ μπροστὰ στὸ νεκρό, γελᾶ πάνω στὴν δική του ἐπιτύμβια στήλη στὸ Δίπυλο, γελᾶ καὶ περιγελᾶ τὸν Χά- ροντα ποὺ θὰ τὸν µεταφέρη, ἐλεει- νὸς ἔμμισθος λεμβοῦχός του, διὰ µέ- σου τῆς ᾿Αχερουσίας, καὶ ποὺ ἐν τέ- λει συνειδητοποιεῖ βαθειὰ ὅτι τὸ πιὸ ἀπαραίτητο, τὸ ἀπόλυτα «ὀργανικὸ»