Σ.Γ.Γ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΟΣ ΙΘΑΚΕΣ: ἢ καβαφικὴ (3) (4η συνέχεια) “Ὅ,τι ὃ Καβάφης δὲν πέτυχε μὲ τὰ ποιήματα ποὺ ἀναφέραμε προλαβόντως (Δαυλός, 47), θὰ τὸ ἐπετύγχανε μὲ τὴ μαγικὴ λέξιν «Ἰθάκη». Μὲ τὴν μεταφυσικῆς ὑποβολῆς λέξιν, ποὺ θὰ γίνονταν καὶ τίτλος τοῦ πιὸ προσιτοῦ!, τοῦ πιὸ οἰκείουΣ ποιήματός του (μεταξὺ τῶν... φιλοσοφικῶν -- ποῦ βρέθηκε ἣ ...φιλοσοφία, ἄλλο καπέλο)3! Θὰ τὸ ἐπετύγχανε, λέγω, μὲ τὴν λέξιν ἔρεισμα, μὲ τὴν λέξιν ἀνοχέα. Μὲ τὴ λέξιν ποὺ πάνω της θὰ οἰκοδομοῦσε τὸ πιὸ δόλια παραπλανητικὸ «στόρυ» τῆς παγκόσμιας γραμματείας: τὴ δῆθεν φιλοσοφικὴ4 ἐπισήμανσι δυνατότητας ἄρσης στὸ ἐπίπεδο τοῦ ἰδανικοῦ», ἐνῷ βιώνεται ἢ ἐπιλεκτικὴ προτίμησις στὴνό ζεῦξι μὲ τὰ πά θη7 .--- δηλαδὴ ὃ ἐκ διαμέτρου ἀντίθετος πρὸς τὸ ἰδανικό, σκοπός!... Θὰ τονισθεῖ ἰδιαίτερα, πὼς ὃ Καβάφης ἦταν ὃ ποιητικότατα σχολαστικὸς τεχνουργὸς τῶν εὐτυχισμένων προσβάσεων: τόσο στὸν θετικὸ ὅσο καὶ στὸν ἀρνητικὸ λόγο του ἐπεστράτευε περίτεχνους τρόπους πειθοῦς. Καίτοι ἐξέμαθε τὴν ἑλληνικὴ πολὺ καθυστερημένα, εἶναι γνωστὸ πὼς παθαίνονταν μὲ τὴ γλῶσσα -- δηλαδὴ μὲ τὸ «ὄνομα», δηλαδη μὲ τὴ λέξιν. (Ὑπενθυμίζεται πὼς δίχως τὴν εὐτυχῆ διευθέτησι εὐτυχῶν ἀντλημάτων ἀπ ̓ τὴν γλῶσσα, δὲν συγκροτεῖται λόγος πρωτεύων (συγκλονιστικὸ τὸ ποιητικὸν γεγονός...) - ὑπ ὄψιν: «ἀρχὴ δὲ σοφίας ὀνομάτων (λέξεων) ἐπίσκεψις», «ἡ πτωχεία τοῦ πνευματικοῦ ἐσωτερικοῦ κόσμου συνεπάγεται τὴν πτωχείαν τοῦ λεξιλογίου» (Φ. Κόντογλου), «τὰ ὅρια τῆς γλώσσας μου εἶναι τὰ ὅρια τοῦ κόσμον μου», «ἀποδεδειγμένως, γνωρίζουμε μόνον τὰ πράγματα ποὺ ὀνομάζουμε», «ἔχουμε τὸ ἀνάστημα τοῦ λεξιλογίου μας» κ.ἄ.π.). Εἶναι γνωστό, λέγω, πὼς ἣ θαυμαστὴ «στιχοποιία» του (Καβάφη) ἑδράζεται πρωτίστως μὲν στὴν εὐτυχισμένη ἐπιλογὴν γλώσσας, δευτερευόντως δὲ σὲ μεγαλόπνοες ὄντως συλλήψεις! (Ἐλπίζω νὰ μὴν εἶναι πολὺ ἀργά, ὅταν θ ̓ ἀρχίσω ἀνταποκρινόμενος στὴν ἀνάγκην καταγραφῆς καὶ ἀνάπτυξης ὅσων βεβαιώνουν μεγάλον πράγματι τὸν ̓Αλεξανδρινὸ --- ἐννοῶ μιὰν ἐμπερίστατη, τεκμηριωμένη καὶ πειστικὴ κατάδειξιν τῆς ποιητικῆς του μεγαλωσύνης). Ὑπ ̓ αὐτὸ τὸ πρῖσμα λοιπὸνδ, ἣ λέξις. «Ἰθάκη» στεφάνωσε εὐδαιμονικὰ τὴν ἐκ μέρους τοῦ Καβάφη ἐπίμονη ἀναζήτησιν ἑνὸς παγκοσμίας ἱερότητας συμβόλου! Αὐτοῦ, ποὺ θὰ τοῦ ἐπέτρεπε νὰ παραπλανήσει ὅλη τὴν (ὄχι καὶ τόσο) διανοούμενην ἀνθρωπότητα -τὸν ἀναγνώστη. Νὰ τὴν παραπλανήσει, πώς, τάχα, δὲν ἐμποδίζει τὴ σκόπευσιν τοῦ ἁγνὰ κι ἄδολα ἐπαρκοῦς» ἢ ὕβρις, ἢ ἀνίερη κατοχὴ τοῦ περισσοῦ!ο δηλαδή, ἢ ἀκόρεστη, ἄλλως, χωρὶς ἐσωτερικὲς ἀναστολὲς λεηλασία καὶ σκύλευσις χώρου καὶ χρόνου! Νὰ τὴν παραπλανήσει, ἐπιμένω, πὼς τάχα εἶναι δυνατὸν νὰ σκοπεύεται: α) ἢ ἁρμονία-θειότης τῆς συμμετρίας !!--- ἐνῶ βιώνεται ἢ ἀλαζονεία τῆς ἀσυμμετρίας, β) ἣ συστολή, μετριοπάθεια, προσήνεια τῆς αὐτάρκειας --- ἐνῶ ὑπερβολή, πλεονεξία, ἀκρασία ἀπειλοῦν μὲ ἀνατίναξι (ἢ νέκρωῶσι) τὸν πλανήτη, Υ) ἢ κοινὴ μοῖρα τῶν ἀθώων -- ἐνῶ ὑπερβαίνονται τ ἀκραῖα ὅρια τῆς ύβρης!.. Μοῦ. φαίνεται, βλέπω τὸ σατανικὸ χαμόγελο τοῦ Καβάφη, ὅταν ἀνεκάλυπτε πὼς ὃ καινούργιος αὐτὸς καταλύτης, τὸ παγκόσμιας Ἱερότητας σύμβολο, τὸ ὄργανο, τὸ «ἔργαλεῖος» μὲ τὸ ὁποῖον θὰ παραπλανοῦσε-ἑξαπατοῦσε τὸν ἀναγνώστη, ἢ πάνσεπτη ὁμηρικὴ Ἰθάκη-Πρότυπον!2, Ἰθάκη-Φθάσιμο (πού, αὐτονόητο, δὲν μπορεῖ νἆναι φθάσιμο σέ... «κακό»!3, καὶ ποὺ ὃ Καβάφης θὰ κατεδείκνυε πόλον ἕλξεως, στὸν ὁποῖον, ἐρωτικὰ δῆθεν, ἀνταποκρίνονταν δραστηριότητες καὶ πολιτεία του...) προσφέρονταν ἰδανικά: καὶ γιὰ τὴ συγκάλυψιν τῶν σκοτεινῶν του προθέσεων, καί, ἀκολούθως, γιά τόν... ντενεκὲ τῶν σκουπιδιῶν! "Ο,τι καθώς, στὴν πραγματικότητα, ἑνδιαφέροντα καὶ κατάφασις τοῦ Καβάφη ὄχι μόνον ὑπῆρχαν ἐπιλεκτικὰ ἀγκιστρωμένα στὴν ἕλξι ἐκ διαμέτρου ἀντίθετου (τοῦ ἰδανικοῦ) πόλου, ἤτοι τῆς Ἰθάκης-ΜΗ ΦΘΑΣΙΜΟ, τοῦ «ταξιδιοῦ», ἀλλὰ καὶ διεκηρύσσοντο συνιστῶντα πρότυπον δῆθεν πολιτείας (ὀρθῆς, ἔμφρονος, φιλοσοφημένης, ἀγαθῆς), θὰ ἔσωζε τὰ προσχήματα ὄχι ἀκριβῶς ἡ Ἰθάκη, ἀλλὰ τό... ταξίδι πρὸς