ΚΑΒΙ, ΙΑΣΞΡΕΗΣ Ἢ πνευματικὴ κατάσταση τοῦ καιροῦ µας | (Δέκατη τρίτη συνέχεια) Μέθοδοι καὶ σφαῖρα ἐπιρροῆς τῆς πολιτικῆς δραστηριότητας Ἢ μέθοδος τῆς πολιτικῆς δραστηριότητας ποὺ προηγεῖται ἀπὸ τὴν ἄμεση χρήση τῆς δυνάμεως συνίσταται στὴν ἐκπαίδευση τῆς θέλησης, κατὰ τρόπο ποὺ νὰ συνενώνει τὶς μάζες. Στὶς κατασκευὲς ὅμως τῶν μαζῶν κάθε τι ποὺ προέχει, θὰ κερδίζει ἰδιότυπη ἀδυ- ναµία κατανόησης. Χάρη στὴν ἔνταση μεταξὺ ἡγετῶν καὶ μαζῶν ὑπάρχει μιὰ τάση γιὰ κάθε πλευρά νὰ ἐπιφέρει τὴν παράλυση τῆς ἄλλης, τὴν στιγμὴ ἀκριβῶς ποὺ ἡ κάθε μιὰ εἷ- ναι ἕτοιμη νὰ δράσει ἀποτελεσματικά. Τὸ οὐσιῶδες πρόβλημα τῆς πολιτικῆς ἱστορίας τοῦ καιροῦ εἶναι, ἄν οἱ µάζες τοῦ ἀν- θρώπινου γένους μποροῦν νά ἐκδημοκρατισθοῦν, ἄν ἡ μέση ἀνθρώπινη φύση εἶναι σὲ θέση νὰ διευκολύνει τὸν καθένα νὰ δεχθεῖ τὴν μερίδα τῆς εὐθύνης του σὰν πολίτης, ἐξ ἴσου ἐνή- µερος μὲ τοὺς ἄλλους γι’ αὐτὸ ποὺ πράττει, καὶ ἕτοιμος σὰν τμῆμα τῆς καθημερινῆς ζωῆς του, νὰ πάρει τὴ μερίδα του στὴν ἀπόφαση ἐπὶ θεμελιωδῶν πολιτικῶν θεμάτων. Δὲν ὑπάρ- χει ἀμφιβολία, ὅτι σήµερα ἢ τεράστια πλειονότητα τῶν ἐκλογέων δὲν ἀναφέρουν τοὺς ψή- φους τους σὰν τὸ ἀποτέλεσμα πεποιθήσεως βασιζόµενης στὴν ὑγιᾶ γνώση, ἀλλὰ ἐπηρεά- ζονται ἀπὸ φαντασιώσεις, ἀνεπαλήθευτες καὶ ἀνειλικρινεῖς ὑποσχέσεις, ὅτι τὸ ἀποτέλε- σµα τῶν ἐκλογῶν ἐξαρτᾶται, σὲ εὑρεῖα ἕκταση, ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπάρχουν τέτοιες πο- λυάριθµες ἀποχές, ὅτι οἱ κυμαινόμενες μειονότητες, οἱ γραφειοκρατίες ἢ ἄτομα ποὺ ἣ τύ- χη τοὺς ἔχει ὁδηγήσει σὲ ἐλέγχουσα θέση, ἄρχουν στὴν πραγματικότητα. Οἱ µάζες µπο- ροῦν µόνο ν᾽ ἀποφασίσουν τὸ κάθε τὶ μὲ τὴν πλειοψηφία. Τὸ µόνο βῆμα γιὰ τὴν κυριαρχία θὰ ἐμφανίζετο νὰ ὁδηγεῖ, µέσω τοῦ ἀγώνα, στὴν διασφάλιση μιᾶς πλειοψηφίας στὶς κάλ- πες μὲ τὴν προπαγάνδα, τὴν ὑποβολή, τὴν ἐξαπάτηση καὶ τὴν ὑποστήριξη ἰδιωτικῶν συµ- φερόντων. Ἕνας γνήσιος ἡγήτορας, αὐτὸς ποὺ μπορεῖ νὰ κατευθύνει, ἐπειδὴ ἡ ζωή του εἶχε συ- νέχεια καὶ ἐπειδὴ μπορεῖ νὰ συγκροτήσει ἀξιόπιστες ἀποφάσεις, μόνο ὅταν οἱ περιστά- σεις εἶναι εὑνοϊκὲς ἔχει πιθανότητα ἢγεσίας. Τὰ φλέγοντα ἐρωτήματα εἶναι: Τὶ κάνει ἕναν ἡγήτορα ἀρεστὸν στὶς μάζες; Ποιὰ ἔνστικτα διεγείρονται καὶ μὲ ποιὰ εἴδη ἐπικοινωνίας ὑ- πάρχει ἐπαφή; Ποιοῦ εἴδους χαρακτῆρες ἀποκλείονται; Ἐκεῖνος ποὺ ἣ πολιτικὴ του θέ- ληση προσλαμβάνει μιὰν ἰδιαίτερη τάση, πρέπει νὰ κάνει τὶς μάζες νὰ θέλουν αὐτὸ ποὺ θέ- λει ὃ ἴδιος; Οἱ μάζες αὐτὲς ἐνδέχεται νὰ συγκροτοῦν μειονότητα. Οἱ ἢγήτορες ὅμως ποὺ ἀπολαμ- βάνουν τὴν ἐμπιστοσύνη τῶν μαζῶν σὲ ἔκταση, ποὺ νὰ τοὺς διευκολύνει νὰ ἀναλάβουν ἀ- νεξάρτητη δράση, σπάνια ἀπαντῶνται σήμερα. Οἱ ἡγήτορες τῆς ἐποχῆς μας μποροῦν καὶ θεωροῦνται μὲ δυσπιστία, ἔτσι ὥστε νὰ μποροῦν νὰ δράσουν μόνο, ὑποκείμενοι σὲ ἔλεγχο καὶ σὲ ἐπιφύλαξη, ἤ σὰν φορεῖς τῆς μεταβατικῆς θέλησης τῶν μαζῶν, ἔστω κι ἄν παύουν νὰ εἶναι ἡγήτορες. "Οταν μεταβάλλεται ἡ βούληση αὐτὴ ἤ καθὼς ὃ ἀληθινὸς χαρακτήρας τους δὲν ἔχει ἀναγνωρισθεῖ γιὰ κάποιο καιρό, δὲν εἶναι τίποτα περισσότερο ἀπὸ ἐπιτυχεῖς δημαγωγοί, ἱκανοί νὰ μεθοῦν τὶς µάζες, ἢ ηγήτορες μιᾶς μειονότητας ποὺ ἔχουν ἑνωμένα συμφέροντα καὶ ἐπιτυγχάνουν νὰ κερδίσουν τὸν ἔλεγχο τῆς ἐξουσίας, ὅπου ὅλοι οἱ ἄλλοι, πέρα ἀπὸ τὴν μειονότητα αὐτή, ὑποδουλώνονται, εἴτε τὸ θέλουν εἴτε ὄχι. ὍὍταν ἢ ἢγεσία εἶναι τέτοιου εἴδους, καὶ σὲ μιὰ περίοδο ποὺ ἡ μαζικὴ τάξη ἔχει κατα- στεῖ ἀπόλυτη, καὶ ὅταν κυριαρχεῖται ἀπὸ τὴν τεχνικὴ καὶ τὴν οἰκονομία, ἢ πολιτεία µετα- κινεῖται στὸν ἔλεγχο τάσεων ποὺ ἀντιπροσωπεύονται καὶ ἐκμηδενίζουν τὴν οὐσιώδη ἰδέα της. Σὲ δρισμένες περιπτώσεις, κατά συνέπεια, ἣ πολιτεία σὰν μιὰ ἐπιχείρηση ποὺ εἶναι ᾱ- πόλυτα χαώδης στὸ μέτρο ποὺ ἀφορᾶ τὴν πνευματικὴ ζωή της, γίνεται μιὰ ἁπλὴ ἐνοποίη- ση τῆς λογικῆς ζωικῆς τάξης τῶν μαζῶν, ὥστε μὲ τὴν ἔλλειψη τῆς δύναμής της αὐτῆς δὲν