ΥΠΑΡΞΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ (Ἑυνέχεια τῆς συζητήσεως τοῦ «4αυλοῦ») Συνεχίζεται ὁ διάλογος γιὰ τὴν ἑλληνικότητα ποὺ ἄρχισε στὶς στῆλες τοῦ «Δ» ἀπὸ τὸ τεῦχος 49 (Ἰανουαρίου 1986), σελ. 275] καὶ συνεχίσθηκε στὸ προη- γούμενο τεῦχος 51] (Μαρτίου 1986), σελ. 2707. Στὴ σημερινὴ συνέχεια συμμετέ- χουν ὁ κ. Ἡλίας Τεμπέλης: καὶ ὁ συνεργάτης τοῦ «Δ» ὁ κ. Γιῶργος Δέπος, ὁ ὁ- ποῖος εἶχε πρῶτος θέσει τὸ ζήτημα μ᾽ ἕνα δοκιμιακὸ κείμενό του, ποὺ μὲ τὸ τίτλο «Γιὰ μιὰ θεωρία τῆς ἑλληνικότητας» εἶχε δημοσιευθῆ στὸ τεῦχος 47 (Νοεμβρίου 1965), σελ. 2470. «Φιλέλληνας» ἤ «ἀνθέλληνας» ὁ Χάϊντεγγερ; ᾿Αθήνα, 21 Μαρτίου 1986 Κύριε Διευθυντά, Αἰσθάνεται ἕνα εἶδος πνευματικῆς εὐδαι- µονίας κανείς, ὅταν μελετᾶ τὸ περιεχόµενο τοῦ «Δαυλοῦ», γιατὶ πέρα ἀπὸ τὴν ἐκλεκτὴ ὕλη καὶ τὴν σαφήνεια τῶν ἰδεολογικῶν του γραμμῶν ἐπιτρέπει καὶ ἐνθαρρύνει τὸν ἐ- λεύθερο καὶ γόνιμο διάλογο. Σὲ αὐτὸν τὸν διάλογο θὰ ἤθελα νὰ µετά- σχω καὶ συγκεκριµένα ὡς πρὸς ἕνα ση- μεῖο: ἐκεῖνο τῆς δευτέρας ἀπαντήσεως τοῦ κ. Γ. Δέπου [τεῦχος 5 (Μάρτιος 1986), σ. 2710] ποὺ ἀφορᾶ σὲ ἕναν ἀπὸ τοὺς µεγαλύ- τερους στοχαστὲς τοῦ αἰώνα µας, τὸν Ματ- (ίπ ἨΗειάερρετ. Εἰδικώτερα δὲν μὲ βρίσκει καθόλου σύμφωνο ὁ κ. Δέπος, ὅταν γρά- φει: «᾿Αλλὰ [ὲνν. ὁ Ηειάερρετ] εἶναι ἀνθέλ- ληνας». Ἢ παραγνώριση τῆς βιβλιογραφίας, ἕλ- ληνικῆς καὶ ξένης, δὲν προωθεῖ ἕναν σοβα- ρό, γνήσια ἐπιστημονικὸ διάλογο. Γιὰ νὰ μὴν καταφύγω στοὺς ξένους μελετητές, παραπέµπω ἐδῶ στὸ βιβλίο τοῦ καθηγητοῦ ΓρηΥ. Φιλ. Κωσταρᾶ, «Μαγιῃ ΗεἰάεΡΡΘ;, ὁ φιλόσοφος τῆς μερίμνης», ποὺ κυκλοφόρη- σε γιὰ πρώτη φορὰ τὸ 1973 καὶ ἔχει γνωρί- σει µέχρι σήµερα 7 ἐκδόσεις, καθόσον ᾱ- ποτελεῖ τὴν μόνη πλήρη φιλοσοφικὴ καὶ ἐ- πιστημονικὴ μονογραφία στὰ ἑλληνικά. ᾿ Ἢ µελέτη αὐτῆς τῆς βαθυστόχαστης ἀ- ναλύσεως καταδεικνύει μὲ σαφήνεια ὅτι µόνο µία «μομφή» θὰ μποροῦσε νὰ προσα- φθεῖ στὸν ὑψιπετῆ αὐτὸ φιλόσοφο: ὅτι εἶναι ἔνθερμος καὶ συνειδητὸς φιλέλλην. Βαθειὰ ἦταν ἡ γνώση του τῶν ἀρχαίων ἑλληνικῶν φιλοσοφικῶν κειμένων, ἐνῶ θελτικὴ ὑπῆρ- ξε γιὰ τὸν Ηειάερρετ καὶ ἡ προσωκρατικὴῆ φιλοσοφία. Τὸν λόγο τὸν ἀναγνωρίζει ὡς θεμελιώδη τρόπο ἐμπειρίας καὶ παρουσίας τοῦ εἶναι, μὲ βάση τὴν ἀνάλυση ἀποσπα- σµάτων τοῦ 'Ἡράκλειτου καὶ τοῦ Παρμενί- δη. Πραγματεύεται ἐπίσης τὴν πλατωνικὴ καὶ ἀριστοτελικὴ περὶ λόγου θεωρία, γιὰ νὰ ἀποδείξη ὅτι ἡ λογικὴ θεμελιώνεται ἐπὶ τῆς ἀναλυτικῆς τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης. Μὲ τὸν λόγο ἀποκαλύπτονται τὰ ὄντα (δ6ἵπ ιά Ζει, ΤήὈίηρεη 196711, σ. 32 -- Ὠθυ δαϊζ νοµι Οιιπά, Ρ{ιΠίπρεπ, 19652,σ. 179 --- ΓρηΥ. Φιλ. Κωσταρᾶ, ὅ.π. σσ. 75, 81], 103). ὋὉ Ηειάδρρει δέχεται ὅτι ἡ ἑλληνικὴ ὂν- τολογία καθορίζει καὶ σήµερα τὴν ἔννοιο- λόγηση τῆς Φιλοσοφίας. Αὐτὸ καθιστᾶ ᾱ- ναπόφευκτη τὴν ἀνάγκη ἐπιστροφῆς στοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες φιλοσόφους καὶ ἰδιαί- τερα στοὺς προσωκρατικούς, ποὺ ὑπῆρξαν αὐθεντικοὶ στοχαστές (οὶ μη ΖοΙϊ, σ. 21 κ. ἑ.). Συμφωνῶ ὡς πρὸς τὸ ὅτι ἡ σκέψη τοῦ Ηοειάερρει εἶναι δυσνόητη λόγω τῆς δαιδα- λώδους ὁρολογίας ποὺ χρησιμοποιεῖ, τῆς περίπλοκης γερμανικῆς σύνταξης καὶ τῆς ἔλλειψης συνέπειας, ποὺ νὰ ὁδηγεῖ τὴν σκέψη προοδευτικὰ ἀπὸ τὸ ἕνα θέµα στὸ ἄλλο. Αὐτὸ τὸ στοιχεῖο ἄλλωστε τὸ ἀνα- γνωρίζουν καὶ οἱ ἴδοι οἱ συμπατριῶτες τοῦ (Ρείετ νυξὶ, σὲ ἄρθρο του στὴν «Κδίηον Κ΄. οἰκεζοίϊμηρν», 4.6.1929), πλὴν ὅμως ἡ σύγ- χρονη βιβλιογραφία καὶ κριτικὴ δὲν παρα- γνωρίζει τὴν γνησιότητα τῆς φιλοσοφικῆς προβληματικῆς του. Ὡς πρὸς τὸ ὅτι ἡ παράδοση ποὺ ὑποκί- νησε τὸν Ηείάερρετ ήταν ἀντινοησιαρχική,πρέπει νὰ παρατηρηθεῖ ὅ- τι ὁ ὀρθὸς λόγος τονίστηκε μὲ ἰδιαίτερη ἔμ-