ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Τὰ κατὰ τῶν ἠθῶν ἐγκλήματα στὴν ἀρχαιοελληνικὴ νοµοθεσία Παίρνοντας ἀφορμὴ ἀπὸ τὴ µελέτη τοῦ κ. Γιάννη Δ. Κουβαρᾶ γιὰ τὴν «᾿Αρ- χαιοελληνικὴ ἀντιομοφυλοφιλικὴ νοµοθεσία», ποὺ δημοσιεύτηκε στὰ τεύχη 47 καὶ 49 τοῦ 4αυλοῦ, καθὼς καὶ τὴν ἀντίδραση καὶ ἀντίθεση τοῦ γερμανικοῦ πε- ριοδικοῦ Ώει δρἰερε| στὴν ἀνωτέβω µελέτη, παρέχω στὸ θέµα συμπληρωματικὰ (καὶ καθαρῶς νομικὰ) στοιχεῖα, γιὰ νὰ ἐνισχύσω τὴν ἄποψη τοῦ κ. Γ. Δ. Κ. ὅτι ἡ ἐπίσημη ᾿Αθηναϊκὴ Πολιτεία ἦταν σφοδρὰ ὄχι ἀντίθετη µόνο στὴν ὁμοφυλοφι- λία, ἀλλὰ σὲ κάθε παρεκτροπῆ τῆς γενετήσιας συμπεριφορᾶς τῶν ἀτόμων, ποὺ ζοῦσαν σ᾽ αὐτήν.. Α΄’ Κατ’ ἀρχήν, θὰ πρέπει νὰ δεχθοῦμε ὅτι τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ἡ σχέση μεταξὺ ἀρρένων ἔπαιρνε τὴ μορφὴ τῆς στενῆς φιλίας, τῆς συμπάθειας καὶ ἐγκαρδιότη- τος, τῆς συνεχοῦς ἄδολης συναναστροφῆς --- μ᾽ ἕνα λόγο ἦταν μιὰ ψυχικὴ σχέ- ση, ὅπου ὁ «ἐραστής» εἶχε ὑπὸ τὴν προστασία του τὸν «ἐρώμενο» καὶ μεριμνοῦ- σε γιὰ τὴν πνευματικὴ καὶ ψυχική του ἐπιμόρφωση. Στὴ Σπάρτη μάλιστα, ἡ μέ- ριμνα αὐτὴ συνιστοῦσε «εὐθύνη» ποὺ πήγαζε ἀπὸ νόµο τοῦ Λυκούργου, σύμφω- να μὲ τὸν ὁποῖο «οἱ ἐραστὲς μετεῖχαν στὴν καλὴ καὶ κακὴ ὑπόληψη τῶν παι- διῶν» (Πλούταρχος: Βίος Λυκούργου, ἕ τη) κι ὅταν τὸ παιδὶ ὑπέπιπτε σὲ παρά- βαση νόµου, ἀντὶ γι αὐτὸ τιμωροῦνταν ὁ ἐραστής του (Αἰλιανοῦ: /Πολιτικὴ Ἱ- στορία, βιβλ. Γ᾽ ἀριθ. 10 -«ἐπεί τοι 4ακωνικὸς καὶ οὗτος ὁ νόμος, ὅταν ἁμάρτῃ μειράκιον... τὸν ἐραστὴν ὑπὲρ αὐτοῦ κολάζουσιν»). Ἕνα ἄλλο εἶδος «σχέσεων» ἔπαιρνε τὴ μορφὴ τοῦ «σαρκικοῦ» ἔρωτα γιὰ τὴν ἱκανοποίηση τῶν σεξουαλικῶν καὶ διεστραμμένων ὀρέξεων τοῦ ἐραστή. ᾿Α- γνοοῦσε τὸν ψυχικὸ δεσμό, ἀδιαφοροῦσε γιὰ τὴν πνευματικὴ ἀνύψωση τοῦ «ἐ- ρωμένου», γινόταν καὶ ἐθεωρεῖτο κακοήθης καὶ σὰν τέτοιος συναντοῦσε τὴν κα- θολικὴ ἀποδοκιμασία τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ καὶ τὸν ποινικὸ κολασμὸ τῆς Πολι- τείας. Σὲ πολλὰ ἀρχαῖα κείμενα --- καὶ ἀπὸ πολλοὺς συγγραφεῖς --- ἁναφέρεται ὁ ἀνωτέρω διαχωρισμὸς καὶ οἱ συνέπειες ποὺ εἶχε ἣ κάθε μορφὴ «σχέσεων» μετα- ξὺ ἀρρένων. Ὃ Πλάτων (Νόμοι: Ἡ 837) ἀναφέρει: «... ἤ δῆλον ὅτι τὸ μὲν ἀρετῆς ὄντα καὶ τὸν νέον ἐπιθυμοῦντα ὡς ἄριστον γίγνεσθαι βουλοί μεθ᾽ ἄν ἡμῖν ἐν τῇ πό- λει ἐνεῖναι, τοὺς δὲ δύο, εἰ δυνατὸν εἴη, κωλύοιμεν ἄν,» ποὺ ἐρμηνεύεται: «ἢ εἶναι φανερὸ ὅτι αὐτὸν (τὸν ἔρωτα) ποὺ ἀποβλέπει στὴν ἀρετὴ καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ γίνεται ὃ νέος ὅσο μπορεῖ ἄριστος, θὰ πρέπει νὰ θέλομε νὰ ὑπάρχει στὴν Πολιτεία, τοὺς δὲ (ἄλλους) δύο θὰ πρέπει, ἄν εἶναι δυνατὸν, νὰ ἐμποδίζομεν;». ὋΟ Αἰσχίνης (κα- τὰ Τιμάρχου, παρ. 156) ἀναφέρει πληθώρα νέων ᾿Αθηναίων, ποὺ εἶχαν «σχέσεις» μὲ ἄρρενες, χωρὶς αὐτὸ νὰ προκαλεῖ τὴν κοινωνία, ἐφόσον οἱ σχέσεις αὐτὲς πε- ριορίζονταν στὴν ψυχικὴ καὶ φιλικὴ ἐπαφή: «Πρῶτον δὲ λέξω τὰ τῶν ἐλευθερίως καὶ καλῶς βεβιωκότων ὀνόματα... πλείστων καὶ σωφρονεστάτων τυχόντας ἐραστῶν: ἀλλ᾽ οὐδεὶς πώποτε αὐτοὺς ἕψεξε»' ποὺ ἑρμηνεύεται «καὶ πρῶτα θὰ πῶ τὰ ὀνόματα ἐκείνων ποὺ ἔχουν ζήσει μὲ ἐλευθεριότητα καὶ καλὴ διαγωγή... καὶ ποὺ εἶχαν πολλοὺς καὶ μυαλωμένους ἐραστὲς ἀλλ᾽ ὅμως κανένας μέχρι τώ- ρα ποτὲ δὲν τοὺς κατηγόρησε». Καὶ στή συνέχεια, παρ. 157: « Ὁρίζομαι δ᾽ εἶναι τὸ μὲν ἐρᾶν τῶν καλῶν καὶ σωφρόνων φιλανθρώπου πάθος καὶ εὐγνώμονος ψυ-